Zestaw podróżny: szwajcarski niemiecki w 50 zwrotach Official
Pięćdziesiąt zwrotów po szwajcarsku niemiecku na wyjazd (kierunek: Szwajcaria), jako plan na pięć dni po dziesięć dziennie: powitania i grzeczność, kawiarnia i restauracja, płacenie i zakupy, poruszanie się i znaki, hotel i pomoc. Każda fiszka ma zapis wymowy, prawdziwy przykład rozmowy i wskazówkę, kiedy tego użyć i co zaskakuje turystów, plus bonusowa grupa liczb 1–10. Około 10 minut dziennie.
ESOKJ A1 — Początkujący
Na tym poziomie potrafisz: przedstawić się, zamówić jedzenie, zapytać o drogę. Słownictwo: ~500 słów (łącznie).
Czego się nauczysz
What does “Guete Aabig” mean in Swiss German?
“Guete Aabig” means “Dobry wieczór” in Swiss German. Example: Guete Aabig, händ Sie en Tisch für zwei? — Dobry wieczór, czy mają Państwo stolik dla dwóch osób?
What does “Chan ich verbii?” mean in Swiss German?
“Chan ich verbii?” means “Przepraszam, czy mogę przejść?” in Swiss German. Example: Exgüsi, chan ich verbii? Ich mues use. — Przepraszam, czy mogę przejść? Muszę wysiąść.
What does “Ja / Nei” mean in Swiss German?
“Ja / Nei” means “Tak / Nie” in Swiss German. Example: Wänd Sie no öppis? – Nei, merci. — Czy podać coś jeszcze? – Nie, dziękuję.
What does “Reded Sie Änglisch?” mean in Swiss German?
“Reded Sie Änglisch?” means “Czy mówi Pan/Pani po angielsku?” in Swiss German. Example: Exgüsi, reded Sie Änglisch? – Ja, e chli. — Przepraszam, czy mówi Pan po angielsku? – Tak, trochę.
What does “Ich verstaa nöd” mean in Swiss German?
“Ich verstaa nöd” means “Nie rozumiem” in Swiss German. Example: Ich verstaa nöd. Langsamer, bitte. — Nie rozumiem. Proszę wolniej.
What does “Adieu / Uf Wiederluege” mean in Swiss German?
“Adieu / Uf Wiederluege” means “Do widzenia” in Swiss German. Example: Merci, adieu! – Adieu, schöne Taag no! — Dziękuję, do widzenia! – Do widzenia, miłego dnia!
What does “En Tisch für zwei, bitte” mean in Swiss German?
“En Tisch für zwei, bitte” means “Poproszę stolik dla dwóch osób” in Swiss German. Example: Grüezi, en Tisch für zwei, bitte. – Händ Sie reserviert? — Dzień dobry, poproszę stolik dla dwóch osób. – Czy mają Państwo rezerwację?
What does “Ich hätt gärn…” mean in Swiss German?
“Ich hätt gärn…” means “Poproszę…” in Swiss German. Example: Ich hätt gärn e Rösti. Ich hätt gärn e Stange. — Poproszę rösti. Poproszę małe piwo z beczki.
szwajcarski niemiecki → polski60 słów~6 dni przy 10 słowach dziennie0 pobrańA1A2
No ratingsNo ratingsautor: admin@wordsonrepeat.comSep 7, 2026
Lista słów — kliknij notatki gramatyczne, aby rozwinąć
Słowo
Tłumaczenie
Przykład
GrüeziA1
GRÜ-e-cy
De Gruess für de ganz Tag: seisch en, wänn du in en Lade, es Café oder s Tram inechunnsch.
Synonimy:Grüezi mitenand, Guete Morge
Dzień dobry
Grüezi, en Kafi, bitte. – Grüezi, gärn.
Dzień dobry, poproszę kawę. – Dzień dobry, oczywiście.
„Grüezi” to nie zwykłe „dzień dobry”: w Szwajcarii rzucenie go od progu — w każdym sklepie, kawiarni i tramwaju — jest obowiązkiem towarzyskim, a jego brak zauważa się natychmiast, dużo mocniej niż u nas. Do dwóch osób i więcej mówi się „Grüezi mitenand”, a na górskim szlaku wita się każdego mijanego wędrowca. Wyuczone w szkole „Guten Tag” od razu zdradza turystę z Niemiec, a „Hoi” i „Sali” zostaw dla znajomych; akcent pada na pierwszą sylabę, „ü” wymawiaj jak w niemieckim „für”, a „z” jak nasze „c”.
Guete AabigA1
GU-e-te A-big
Gruess ab em spaate Namittag, wänn mer öpper trifft; bim Gah seit mer 'Schöne Aabig'.
Synonimy:Schöne Aabig
Dobry wieczór
Guete Aabig, händ Sie en Tisch für zwei?
Dobry wieczór, czy mają Państwo stolik dla dwóch osób?
Używa się go mniej więcej od piątej, szóstej po południu, gdy gdzieś wchodzisz, ale wielu Szwajcarów mówi „Grüezi” przez cały dzień, więc to forma nieobowiązkowa. Wychodząc, mówi się „Schöne Aabig” („miłego wieczoru”), zwykle z doklejonym „no”. „Guet Nacht” to wyłącznie „dobranoc” przed snem, nigdy pożegnanie przy wyjściu z restauracji.
BitteA1
BI-te
Höflichkeitswort, wo mer a jedi Bitt anehänkt; heisst au 'gärn gscheh' und 'wie bitte?'.
Proszę (przy prośbie)
Es Wasser, bitte. – Bitte schön.
Poproszę wodę. – Proszę bardzo.
W polszczyźnie „poproszę” otwiera zdanie, a „bitte” idzie na sam koniec prośby, po przecinku. Nasze „proszę” jest równie wieloznaczne, więc pułapka wygląda znajomo: „Bitte schön” znaczy „proszę bardzo” przy podawaniu czegoś, samo „Bitte?” albo „Wie bitte?” to „słucham?”, a jeszcze inne „bitte” zaprasza, żebyś przeszedł pierwszy. Usłyszysz je co chwilę i najczęściej nie będzie to „proszę” z prośby.
MerciA1
MER-si
So dankt mer i de Dütschschwiiz; d Antwort isch 'Bitte' oder 'Gärn gscheh'.
Synonimy:Merci vilmal, Danke
Dziękuję
Merci vilmal! – Bitte, gärn gscheh.
Dziękuję bardzo! – Proszę bardzo, nie ma za co.
W niemieckojęzycznej Szwajcarii dziękuje się po francusku, ale z akcentem na pierwszej sylabie: „MER-si”, nie „mer-SI” jak we Francji; „Danke” zrozumieją, tylko brzmi niemiecko. „Merci vilmal” to „dziękuję bardzo”, a w odpowiedzi usłyszysz „Bitte” albo „Gärn gscheh”. Pułapka: samo „Merci” w odpowiedzi na propozycję znaczy „nie, dziękuję” — żeby przyjąć, powiedz „Ja, gärn”.
ExgüsiA1
eks-GÜ-sy
Wort, zum d Ufmerksamkeit vo öpperem hole oder sich churz entschuldige.
Synonimy:Entschuldigung, Sorry
Przepraszam
Exgüsi, chan ich bstelle?
Przepraszam, czy mogę zamówić?
Jedno słowo na wszystko, do czego my mamy „przepraszam”: zaczepienie kelnera, pytanie obcej osoby o drogę i przeprosiny za potrącenie. „Entschuldigung” też zadziała, a od młodszych Szwajcarów usłyszysz zwykłe „Sorry”; przy prawdziwych przeprosinach mówi się „Es tuet mer leid”. Kelner nie krąży przy stoliku tak jak w polskiej restauracji — trzeba złapać go wzrokiem i rzucić „Exgüsi”.
Chan ich verbii?A1
chan ich fer-BI
Frag, wänn mer im Tram, i de Schlange oder i de Mänge dure will.
Synonimy:Dörf ich verbii?
Przepraszam, czy mogę przejść?
Exgüsi, chan ich verbii? Ich mues use.
Przepraszam, czy mogę przejść? Muszę wysiąść.
Szwajcarski niemiecki nie ma osobnego słowa na przeciskanie się: samo „Exgüsi” wywoła najwyżej spojrzenie, a dopiero to pytanie sprawia, że ludzie faktycznie się rozstępują w zatłoczonym tramwaju, w kolejce czy na targu. W tramwaju wystarczy „Ich mues use” („muszę wysiąść”). Uwaga na głośność: w szwajcarskich tramwajach i pociągach panuje cisza, mówi się normalnym tonem, nikt nikogo nie przekrzykuje.
Ja / NeiA1
ja / naj
Die zwei Grundantworte; 'Nei, merci' lehnt höflich ab.
Tak / Nie
Wänd Sie no öppis? – Nei, merci.
Czy podać coś jeszcze? – Nie, dziękuję.
„Nei, merci” to uprzejma, ale stanowcza odmowa wobec naganiaczy, zbieraczy datków i sprzedawców, a „Ja, gärn” przyjmuje propozycję — bo samo „Merci” zostanie odczytane jako odmowa. W Zurychu „nei” brzmi jak polskie „naj”. „Doch” to „ależ tak” w odpowiedzi na pytanie przeczące, czyli coś, czego jednym słowem u nas nie powiemy.
Reded Sie Änglisch?A1formal
RE-ded sy ENG-lisz
Frag, öb öpper Änglisch redt; höflichi Sie-Form.
Czy mówi Pan/Pani po angielsku?
Exgüsi, reded Sie Änglisch? – Ja, e chli.
Przepraszam, czy mówi Pan po angielsku? – Tak, trochę.
Sama próba zapytania w dialekcie jest tu uprzejmością; w Zurychu prawie każdy odpowie potem dobrą angielszczyzną. „Sie” to forma na Pan/Pani, właściwa wobec każdej obcej osoby — wymawiaj ją z twardym „s”, bliżej „sy” niż miękkiego „śi”. Pułapka dla nas: jeśli odezwiesz się szkolnym niemieckim, przejdą na niemiecki literacki, którym mówią niechętnie, więc angielski bywa dla obu stron wygodniejszy; „e chli” znaczy „trochę”.
Ich verstaa nödA1
ich fer-SZTA nöd
Satz, zum säge, dass mer nöd verstande hät, was gseit worde isch.
Synonimy:Wie bitte?
Nie rozumiem
Ich verstaa nöd. Langsamer, bitte.
Nie rozumiem. Proszę wolniej.
Dopowiedz „Langsamer, bitte” („wolniej, proszę”) albo „Wie bitte?” („słucham?”). Jeśli uczyłeś się niemieckiego w szkole, poproś „Uf Hochdütsch, bitte?” — powtórzą ci to po niemiecku literackim i dopiero wtedy szkolna wiedza zadziała. To rozróżnienie warto zapamiętać na cały wyjazd: szwajcarski niemiecki jest wyłącznie językiem mówionym, a wszystko, co napisane — menu, tablice, ogłoszenia, umowy — jest po niemiecku literackim, i miejscowi doskonale o tym wiedzą.
Adieu / Uf WiederluegeA1
a-DJÖ / uf WI-der-lu-e-ge
Abschiedsgruess für Läde, Hotel und Lüüt, wo mer nöd kännt.
Synonimy:Ade, Tschüss
Do widzenia
Merci, adieu! – Adieu, schöne Taag no!
Dziękuję, do widzenia! – Do widzenia, miłego dnia!
„Adieu” (często skracane do „Ade”) to codzienne pożegnanie w sklepie i wobec obcych, a „Uf Wiederluege” jest pełniejsze i bardziej oficjalne. „Tschüss” i „Tschau” brzmią swobodnie, ale obsługa też ich używa, więc odpowiadaj tym, co usłyszysz. Tak jak przy wejściu, żegnaj się przy wyjściu nawet bez zakupów; w odpowiedzi często dostaniesz „Schöne Taag no” („miłego dnia”).
En Tisch für zwei, bitteA1
en tisz für cwaj, BI-te
Frag nach eme Tisch im Restaurant mit de Aazahl Persone.
Poproszę stolik dla dwóch osób
Grüezi, en Tisch für zwei, bitte. – Händ Sie reserviert?
Dzień dobry, poproszę stolik dla dwóch osób. – Czy mają Państwo rezerwację?
Zatrzymaj się w drzwiach: w „Beiz” (szwajcarska knajpa) machną ręką, żebyś usiadł, gdzie chcesz, i możesz trafić do jednego dużego stołu z obcymi — „Isch da no frei?” pyta wtedy, czy miejsce jest wolne. W lepszych lokalach czeka się na wskazanie stolika, a w Zurychu na piątkowy i sobotni wieczór rezerwuj z wyprzedzeniem. Zamień „zwei” na potrzebną liczbę; wiele restauracji ma „Ruhetag”, czyli stały dzień wolny, najczęściej niedzielę albo poniedziałek.
Ich hätt gärn…A1
ich het gern
Höflichi Form zum Bstelle oder öppis Wünsche.
Poproszę…
Ich hätt gärn e Rösti. Ich hätt gärn e Stange.
Poproszę rösti. Poproszę małe piwo z beczki.
„Ich hätt gärn” plus nazwa dania i „bitte” na końcu to uprzejme zamówienie w każdym lokalu; gdy znasz już kartę, miejscowi skracają to do „Ich nimm…”. Unikaj „Ich will” („chcę”), bo brzmi tak samo opryskliwie jak polskie „chcę kawę”. Piwo zamawia się jako „e Stange” (0,3 l z beczki, domyślna miara) albo „es Grosses” (0,5 l), a rodzajniki „en”, „e”, „es” odpowiadają naszemu „jeden, jedna, jedno” — nikt nie ma pretensji, jeśli wybierzesz zły.
D Charte, bitteA1
d-CHAR-te, BI-te
So verlangt mer d Spiischarte im Restaurant.
Poproszę kartę
D Charte, bitte. Händ Sie e Charte uf Änglisch?
Poproszę kartę. Czy mają Państwo kartę po angielsku?
Drukowane menu jest po niemiecku literackim („Speisekarte”), w miastach często też po angielsku. Pułapka: „Menü” nie znaczy „karta dań”, tylko zestaw dnia — „Tagesmenü” albo „Mittagsmenü” za 18–25 franków z zupą lub sałatką to najtańszy porządny obiad w Szwajcarii, zwykle tylko w dni robocze. „Charte” znaczy też mapę i kartę płatniczą, więc w razie wątpliwości powiedz „Spiischarte”.
En Kafi, bitteA1
en KA-fi, BI-te
En Kafi isch en normale Kafi crème; für Milchkafi seit mer 'e Schale'.
Poproszę kawę (czyli „Kafi crème”)
En Kafi und e Schale, bitte.
Poproszę kawę i kawę z mlekiem.
„En Kafi” to „Kafi crème”: zwykła czarna kawa normalnej wielkości z dzbanuszkiem śmietanki na spodku — ani espresso (na nie mów „en Espresso”), ani kawa przelewowa. Kawa z mlekiem to w Zurychu „e Schale” (pół na pół, od „Schale”, czyli miseczki), a „Cappuccino” rozumieją wszędzie. Licz się z ceną około 5 franków za filiżankę, a na tarasie nad jeziorem z jeszcze wyższą.
Mit oder ohni?A1
mit O-der O-ni
Frag zum Wasser im Restaurant: mit Kohlesüüri oder ohni.
Synonimy:Mit oder ohni Kohlesüüri?
Gazowana czy niegazowana? (dosłownie: z czy bez)
Wasser mit oder ohni? – Ohni, merci.
Woda gazowana czy niegazowana? – Niegazowana, dziękuję.
To pytanie pada przy każdym zamówieniu wody: „ohni” znaczy „bez”, czyli niegazowana, „mit” — gazowana, a pełna wersja brzmi „Mit oder ohni Kohlesüüri?”. Butelka kosztuje 5–9 franków; wodę z kranu („Hahnewasser”) świetnej jakości można poprosić, ale wiele lokali liczy 2–5 franków za szklankę albo karafkę i nie wszystkie robią to chętnie, więc zapytaj o cenę. Odpowiadaj jednym słowem plus „merci”.
Zahle, bitteA1
CA-le, BI-te
So verlangt mer d Rächnig; si chunnt nöd vo sälber.
Synonimy:D Rächnig, bitte
Poproszę rachunek
Exgüsi, zahle bitte! – Zäme oder getrennt?
Przepraszam, poproszę rachunek! – Razem czy osobno?
Rachunek sam nie przyjdzie — trzeba złapać kelnera wzrokiem i powiedzieć „Zahle, bitte” albo „D Rächnig, bitte”. Płaci się przy stoliku, zwykle na przenośnym terminalu, i usłyszysz pytanie „Zäme oder getrennt?”, bo płacenie osobno przez każdą osobę jest tu zupełnie normalne i nikogo nie irytuje. Kwotę z napiwkiem podaj na głos, zanim kelner wpisze sumę do terminala (patrz karta o wliczonej obsłudze).
Chan ich mit Charte zahle?A2
chan ich mit CHAR-te CA-le
Frag, öb mer mit Charte zahle cha.
Czy mogę zapłacić kartą?
Chan ich mit Charte zahle? – Ja, sicher. Oder mit Twint.
Czy mogę zapłacić kartą? – Tak, oczywiście. Albo Twintem.
Karty i szwajcarska aplikacja Twint działają praktycznie wszędzie, nawet przy bułce za 3 franki, choć kilka stoisk targowych i schronisk górskich przyjmuje wyłącznie gotówkę. Ceny są we frankach szwajcarskich (CHF), nie w euro: część miejsc przyjmie banknoty euro, ale resztę wyda we frankach po marnym kursie, więc płać kartą albo wypłać franki z bankomatu („Bancomat”). Twint wymaga szwajcarskiego konta lub tutejszego numeru telefonu, więc dla przyjezdnego odpada.
Proscht!A1
proszt
Trinkspruch bim Aastosse; mer luegt sich debii i d Auge.
Synonimy:Zum Wohl
Na zdrowie!
Proscht! – Zum Wohl!
Na zdrowie! – Za zdrowie!
Stuknij się kieliszkiem z każdą osobą przy stole z osobna, patrząc jej prosto w oczy i wymawiając imię, jeśli je znasz — brak kontaktu wzrokowego to jedyna rzecz, którą Szwajcarzy ci potem wypomną. „Zum Wohl” jest bardziej oficjalne i pasuje do wina. Nie pij przed toastem.
En Guete!A1
en GU-e-te
Wunsch vor em Ässe; d Antwort isch 'Merci, gliichfalls'.
Smacznego!
En Guete! – Merci, gliichfalls.
Smacznego! – Dziękuję, wzajemnie.
Mówi to kelner, stawiając talerze, i wszyscy przy stole przed pierwszym kęsem, także w stołówce i do obcych jedzących obok. Odpowiedź brzmi „Merci, gliichfalls” („dziękuję, wzajemnie”). W towarzystwie poczekaj z jedzeniem, aż ktoś to powie; wśród kolegów w porze obiadu „En Guete” bywa po prostu powitaniem.
Service inbegriffenA2
SER-wis in-be-GRI-fen
Hiiwiis uf de Charte: de Service isch scho im Priis; mer rundet nu es bitzli uf.
Synonimy:Bedienung inbegriffen
Obsługa wliczona (w karcie i na rachunku)
Bedienung und MwSt. inbegriffen. – Stimmt so, merci.
Obsługa i VAT wliczone. – Reszty nie trzeba, dziękuję.
Napis, którego szukasz na szwajcarskiej karcie: obsługa i podatek są zawsze w cenie, więc nie ma tu ani opłaty za nakrycie, ani osobnej pozycji za serwis na rachunku. Napiwek to jedynie zaokrąglenie w górę, najwyżej 5–10 procent: podaj sumę, którą chcesz zapłacić („Mached Sie füfzg”, czyli „niech będzie 50”), albo powiedz „Stimmt so” („reszty nie trzeba”), zanim kelner wpisze kwotę do terminala. Coraz więcej terminali samo pyta o „Trinkgeld?” i spokojnie można to pominąć; w dialekcie napiwek to „Trinkgäld”.
Was choschtet…?A1
was CHOSZ-tet
Frag nach em Priis vo öppisem.
Synonimy:Was macht das?
Ile kosztuje…?
Was choschtet das? Was choschtet es Billett?
Ile to kosztuje? Ile kosztuje bilet?
Wzór: „Was choschtet” plus nazwa rzeczy albo samo „Was choschtet das?” ze wskazaniem palcem; o kilka rzeczy pytasz „Was choschted die?”. Przy kasie „Was macht das?” pyta o sumę, a odpowiedź brzmi na przykład „zwölf vierzg”, czyli 12,40. Ceny podaje się we frankach („Franke”, potocznie „Stutz”) i „Rappe” (centymach), a przy płatności gotówką sumę zaokrągla się do pięciu rappenów.
Das isch z tüürA1
das isz c-TÜR
Satz, zum säge, dass de Priis z hööch isch.
To za drogo
Das isch z tüür. Trotzdem merci.
To za drogo. Mimo wszystko dziękuję.
Ceny są wszędzie sztywne: targowanie się w sklepie czy na targu spożywczym uchodzi za nietakt, a potargować można najwyżej na pchlim targu (w Zurychu w soboty na Bürkliplatz). „Trotzdem merci” pozwala odejść uprzejmie. Szwajcaria po prostu jest droga — danie główne 25–40 franków, piwo 7, kanapka 10 — dlatego miejscowi jedzą w południe „Tagesmenü”, a resztę kupują w Coopie albo w Migros; rób tak samo.
Bar oder mit Charte?A1
bar O-der mit CHAR-te
Frag a de Kasse: bar zahle oder mit Charte.
Gotówką czy kartą?
Bar oder mit Charte? – Mit Charte, merci.
Gotówką czy kartą? – Kartą, dziękuję.
Pytanie przy każdej kasie; trzecią opcją, którą usłyszysz, jest „Twint” — szwajcarska aplikacja płatnicza wymagająca tutejszego konta lub numeru telefonu, więc odpowiadaj „Mit Charte” albo „Bar”. Terminale bez problemu przyjmują polskie karty Visa i Mastercard oraz płatności telefonem, także zbliżeniowo. Jeśli zapłacisz w euro tam, gdzie je przyjmują, resztę dostaniesz we frankach po gorszym kursie — franki albo karta zawsze wychodzą taniej.
D Quittig, bitteA2
d-KWI-tig, BI-te
De Zettel, wo mer nach em Zahle überchunnt.
Poproszę paragon
D Quittig, bitte. – Gärn, bitte schön.
Poproszę paragon. – Oczywiście, proszę bardzo.
Paragonu brać nie musisz i kasjerka często sama pyta „Wänd Sie d Quittig?” — mów „Ja, bitte” przy wszystkim, co możesz chcieć zwrócić albo reklamować. Pułapka warta pieniędzy: osoby mieszkające poza Szwajcarią mogą odzyskać 8,1 procent podatku VAT od zakupów powyżej 300 franków w jednym sklepie, jeśli poproszą o formularz eksportowy do paragonu i ostemplują go na odprawie celnej przy wyjeździe. Na wydrukach zobaczysz słowa „Quittung” albo „Kassenbon”.
Ich luege nu, merciA1
ich LU-e-ge nu, MER-si
Höflichi Antwort im Lade, wänn mer nüt chaufe will.
Tylko oglądam, dziękuję
Chan ich Ine hälfe? – Ich luege nu, merci.
Czy mogę w czymś pomóc? – Tylko oglądam, dziękuję.
Odpowiedź na „Chan ich Ine hälfe?” („czy mogę pomóc?”) albo na klasyczne „Werded Sie scho bedient?” („czy jest już Pan obsługiwany?”); potem obsługa zostawi cię w spokoju. „Luege” to szwajcarskie „patrzeć”, więc dokładnie tak mówią miejscowi. Pamiętaj o „Grüezi” przy wejściu i „Adieu” przy wyjściu, nawet jeśli nic nie kupisz — tutaj to nie kurtuazja, tylko norma.
Das isch alles, merciA1
das isz A-les, MER-si
Satz, zum säge, dass mer nüt meh will.
Synonimy:Das wär's
To wszystko, dziękuję
Suscht no öppis? – Nei, das isch alles, merci.
Coś jeszcze? – Nie, to wszystko, dziękuję.
Kończy zamówienie w piekarni, przy stoisku na targu i przy ladzie z serami; miejscowi skracają to do „Das wär's”, a pytanie, które to wywołuje, brzmi „Suscht no öppis?” albo „Söll's no öppis sii?”. Przy ladzie zamawia się na wagę, „200 Gramm”, albo na plastry, „zwei Schiibe”. „Es Gipfeli” to rogalik, a „es Weggli” — miękka bułka.
Eis vo dene, bitteA1
ajs fo DE-ne, BI-te
Satz zum Bstelle, wänn mer uf öppis zeigt.
Poproszę jedno z tych
Eis vo dene, bitte. – Zum Mitnäh?
Poproszę jedno z tych. – Na wynos?
Wskazanie palcem plus ta fraza wystarczy, żeby kupić ciastko, kanapkę albo bilet, a „zwei vo dene” to dwie sztuki. Przy ladzie zapytają „Zum Mitnäh?” („na wynos?”) albo „Zum daa ässe?” („na miejscu?”) — jedzenie na miejscu jest wyżej opodatkowane, więc cena bywa odrobinę inna. Końcówka „-li”, którą widzisz wszędzie (Gipfeli, Bierli, Züri), to szwajcarskie zdrobnienie.
Händ Sie…?A1
hend sy
Form, zum fröge, öb en Lade oder es Restaurant öppis hät.
Synonimy:Gits…?
Czy mają Państwo…?
Händ Sie das e Nummere grösser? Händ Sie WLAN?
Czy mają Państwo to o numer większe? Czy mają Państwo wi-fi?
Wzór: „Händ Sie” plus nazwa rzeczy; to samo załatwia krótsze „Gits…?” („czy jest…?”). Wi-fi na szwajcarskich tabliczkach to „WLAN” (czytaj „WE-lan”), choć „Wi-Fi” też zrozumieją. Rozmiary ubrań są europejskie, takie jak u nas: „e Nummere grösser / chliner” to numer większy albo mniejszy, a „Händ Sie das au i…?” plus kolor pyta o inną barwę.
Offen / GeschlossenA1
O-fen / ge-SZLO-sen
Die zwei Wörter uf de Ladetüür: offe oder zue.
Synonimy:Geöffnet
Otwarte / Zamknięte
Sonntag geschlossen. Mo–Fr 9–19 Uhr, Sa 9–17 Uhr.
W niedzielę zamknięte. Pon.–pt. 9–19, sob. 9–17.
Tabliczki na drzwiach są po niemiecku literackim („Offen” lub „Geöffnet”, „Geschlossen”), a w mowie usłyszysz „offe” i „zue”. Pułapka: niedziela handlowa tu nie istnieje w żadnej formie — w soboty sklepy zamykają się około 17.00–18.00, w dni robocze o 19.00 albo 20.00, a w niedzielę otwarte są tylko sklepy na dużych dworcach (w Zurychu ShopVille pod dworcem głównym), na lotnisku i przy stacjach benzynowych, więc zakupy zrób w sobotę. „Ruhetag” na drzwiach restauracji to jej stały dzień wolny.
Aktion / KasseA1
ak-CJON / KA-se
'Aktion' isch es Sonderaagebot; 'Kasse' isch, wo mer zahlt.
Synonimy:Ausverkauf
Promocja / Kasa
Aktion: 3 für 2. – Kasse drüü, bitte.
Promocja: 3 w cenie 2. – Kasa trzecia, proszę.
„Aktion” to słowo, którym Coop i Migros oznaczają promocje, więc przy napiętym budżecie szukaj właśnie jego; „Ausverkauf” to wyprzedaż, a sklepy odzieżowe drukują angielskie „Sale”. „Kasse” to kasa, także kasa biletowa w muzeum; kasy samoobsługowe są w supermarketach standardem. Z głośnika „Kasse drüü, bitte” (ogłaszane w dialekcie) znaczy, że otwiera się kolejna kasa.
Wo isch…?A1
wo isz
Frag, wo öppis isch.
Gdzie jest…?
Wo isch de Bahnhof? Wo isch d Toilette?
Gdzie jest dworzec? Gdzie jest toaleta?
Wzór: „Wo isch” plus miejsce z rodzajnikiem — „de” (rodzaj męski), „d” (żeński), „s” (nijaki) — a całość zacznij od „Exgüsi”. W liczbie mnogiej mówi się „Wo sind…?”. W odpowiedzi padną trzy słowa kierunku: „links”, „rächts”, „gradus”, a rozmówca całkiem możliwe, że w połowie zdania przejdzie na angielski.
Wo isch d Toilette?A1
wo isz d-toa-LE-te
Frag nach em WC.
Synonimy:s WC
Gdzie jest toaleta?
Exgüsi, wo isch d Toilette? – Hine rächts.
Przepraszam, gdzie jest toaleta? – Z tyłu po prawej.
Mówi się „Toilette” (z francuska, z akcentem na „LE”) albo „WC” (czytane „we-CE”), a na drzwiach zobaczysz „Damen” i „Herren” albo same litery D i H. Pułapka: toalety na dużych dworcach kosztują 1–2 franki, a te w kawiarniach są dla klientów; Zurych utrzymuje bezpłatne miejskie „Züri WC”, a awaryjnym rozwiązaniem są domy towarowe.
Wo isch de Bahnhof?A1
wo isz de BAN-hof
Frag nach em Bahnhof.
Gdzie jest dworzec?
Wo isch de Bahnhof? – Immer gradus, zäh Minute.
Gdzie jest dworzec? – Cały czas prosto, dziesięć minut.
„Bahnhof” to dworzec kolejowy, a „HB” (Hauptbahnhof) — dworzec główny; zuryski Zürich HB stoi w samym centrum miasta, pod ziemią ma tylko część peronów, a na tablicach zobaczysz napis SBB CFF FFS, czyli nazwę kolei w trzech językach urzędowych. „S-Bahn” to kolej miejska, „Tram” tramwaj, a „Postauto” — żółty autobus pocztowy na wsi i w górach. Wszystko to obejmuje jeden rozkład i jeden system biletowy, razem ze statkami i kolejkami górskimi.
Es Billett uf Luzern, bitteA1
es bi-LET uf lu-CERN, BI-te
Satz zum Billett Chaufe für e bestimmti Destination.
Poproszę bilet do Lucerny
Es Billett uf Luzern, bitte. – Eifach oder retour?
Poproszę bilet do Lucerny. – W jedną stronę czy w obie?
Uwaga na nazwy miast: w kasie musisz powiedzieć „Luzern”, „Bärn”, „Basel” czy „Genf”, bo polskiej Lucerny, Berna, Bazylei i Genewy nikt nie rozpozna. „Eifach” to bilet w jedną stronę, „retour” w obie; automaty mają wersję angielską, a aplikacja SBB Mobile sprzedaje te same bilety albo pozwala odbić przejazd („EasyRide”) przed wejściem do pociągu. Pociągi są drogie: Swiss Travel Pass albo miesięczna Swiss Half Fare Card zwracają się błyskawicznie, a tanie „Sparbillette” obowiązują tylko w jednym konkretnym pociągu.
Weles Gleis?A1
WE-les glajs
Frag, uf welem Gleis de Zug abfahrt.
Synonimy:Uf welem Gleis?
Który peron?
Weles Gleis für Bärn? – Gleis nüün.
Z którego peronu do Berna? – Peron dziewiąty.
„Gleis” to numer peronu na tablicy odjazdów i na tabliczkach nad peronem — jedno słowo na to, co my rozdzielamy na peron i tor; długie perony dzielą się na sektory od A do D, pokazywane na wyświetlaczu przy twoim wagonie. Pułapka: szwajcarskie pociągi odjeżdżają co do sekundy, drzwi blokują się jakieś 30 sekund przed odjazdem, a przesiadki są zaplanowane minuta w minutę, więc bądź na peronie wcześniej. Zapowiedzi są po niemiecku literackim (w Zurychu także po angielsku): z głośnika usłyszysz „Gleis drei”, a od stojącej obok osoby „Gleis drüü”.
Links / rächts / gradusA1
links / rechts / gra-DUS
Die drüü Richtigswörter i de Antwort uf 'Wo isch'.
W lewo / w prawo / prosto
Immer gradus, dänn links.
Cały czas prosto, potem w lewo.
Trzy słowa, które padną w każdej odpowiedzi na „Wo isch”. „Immer gradus” to „cały czas prosto”, „um d Egge” — „za rogiem”, „vis-à-vis” (po francusku, ale używane przez wszystkich) — „naprzeciwko”, „wiit” — „daleko”, „i de Nöchi” — „w pobliżu”. Szwajcarskie wskazówki są precyzyjne i zwykle dostaniesz do nich czas marszu: „föif Minute”.
Eingang / AusgangA1
AJN-gang / AUS-gang
D Schilder für ine und use.
Wejście / Wyjście
Ausgang Bahnhofstrasse. Notausgang.
Wyjście na Bahnhofstrasse. Wyjście awaryjne.
Tabliczki są po niemiecku literackim, a w mowie usłyszysz „Iigang” i „Uusgang”. „Notausgang” to wyjście awaryjne, a na autostradzie zjazd nazywa się „Ausfahrt”. W części francuskojęzycznej te same napisy brzmią „Entrée / Sortie”, a w Ticino „Entrata / Uscita” — jadąc pociągiem przez kraj, zmieniasz język tablic, nie państwo; „Eintritt frei” znaczy „wstęp wolny”.
Drücken / ZiehenA1
DRÜ-ken / CY-en
D zwei Wörter uf de Tüür: stosse (drucke) zum Ufmache, oder zieh.
Synonimy:Stossen
Pchać / Ciągnąć
Stossen. – Ziehen.
Pchać. – Ciągnąć.
Napisy na drzwiach, dokładnie w tej formie, w jakiej są wydrukowane. Szwajcarska pułapka: zamiast „Drücken” bardzo często zobaczysz „Stossen” („pchać”), pisane przez „ss”, bo Szwajcaria w ogóle nie używa litery „ß”. Drzwi w pociągach i tramwajach nie otwierają się same — trzeba nacisnąć podświetlony przycisk, a w autobusie przycisk „stop”, inaczej kierowca po prostu nie zatrzyma się na przystanku.
Bitte Billett vor der Fahrt lösenA2
BI-te bi-LET for der fart LÖ-sen
Hiiwiis a de Haltestell: s Billett vor de Fahrt chaufe, suscht gits e Buess.
Bilet należy kupić przed podróżą
Bitte Billett vor der Fahrt lösen. Kein Verkauf im Zug.
Bilet należy kupić przed podróżą. W pociągu biletów się nie sprzedaje.
Największa różnica względem polskich nawyków: biletów jednorazowych w Szwajcarii się nie kasuje — bilet z automatu albo z aplikacji jest ważny od chwili zakupu, a kasownik przy automacie służy wyłącznie papierowym karnetom wieloprzejazdowym. Za to ani w pociągu, ani w tramwaju nikt biletów nie sprzedaje, więc musisz go mieć, zanim zamkną się drzwi. Kontrolerzy po cywilnemu zdarzają się często: jazda bez biletu to dopłata 90 franków za pierwszym razem, 130 za drugim i 160 od trzeciego, za każdym razem plus cena przejazdu (w ruchu regionalnym ryczałt 10 franków, więc w praktyce płacisz około 100, 140 i 170), a dane trafiają na dwa lata do ogólnokrajowego rejestru; trzeci raz w tym okresie oznacza dodatkowo zawiadomienie na policję. Bilet w aplikacji i „EasyRide” są w porządku, ale odbij przejazd przed wejściem do pojazdu.
HaltestelleA1
HAL-te-szte-le
Wo Bus und Tram haltet; 'Nächster Halt' isch d Durchsag.
Przystanek (autobusowy lub tramwajowy)
Nächster Halt: Paradeplatz. Haltestelle Bellevue.
Następny przystanek: Paradeplatz. Przystanek Bellevue.
Tabliczka na każdym przystanku, z nazwą i rozkładem, którego szwajcarska komunikacja naprawdę się trzyma co do minuty. W pojeździe usłyszysz literackie „Nächster Halt” plus nazwę przystanku, a w dialekcie samo słowo brzmi „Haltestell”. Tramwaje zatrzymują się na każdym przystanku, ale w autobusie trzeba nacisnąć przycisk, a żółte „Postauto” na wiejskich trasach staną tylko tam, gdzie ktoś da znak.
Ich ha e ReservationA1
ich ha e re-zer-wa-CJON
Satz a de Reception, wänn mer scho reserviert hät.
Mam rezerwację
Grüezi, ich ha e Reservation uf de Name Smith. – De Pass, bitte.
Dzień dobry, mam rezerwację na nazwisko Smith. – Poproszę paszport.
Zdanie na otwarcie meldunku; „uf de Name” plus nazwisko podaje rezerwację, a szwajcarskim słowem jest „Reservation”, nie niemieckie „Reservierung”. W recepcji poproszą o dokument i doliczą do rachunku taksę klimatyczną („Kurtaxe”, mniej więcej 2–7 franków od osoby za dobę). W wielu miejscowościach ta opłata daje kartę gościa z bezpłatnymi autobusami i tramwajami — dopytaj o nią, bo sama się nie pojawi.
De Schlüssel, bitteA1
de SZLÜ-sel, BI-te
So verlangt mer de Zimmerschlüssel a de Reception.
Poproszę klucz
De Schlüssel, bitte. Zimmer zwölf.
Poproszę klucz. Pokój dwunasty.
W mniejszych hotelach i pensjonatach klucz zostaje w recepcji: wychodząc, oddajesz go, a wracając, prosisz o niego, podając „Zimmer” i numer pokoju. „D Schlüsselcharte” to karta do drzwi. Zwróć uwagę na wymowę: „sch” to dokładnie nasze „sz”, więc wychodzi „SZLÜ-sel”, z ustami zaokrąglonymi przy „ü”.
Was isch s WLAN-Passwort?A1
was isz s WE-lan PAS-wort
Frag nach em Passwort für s WLAN.
Jakie jest hasło do wi-fi?
Was isch s WLAN-Passwort? – Es staat uf de Charte.
Jakie jest hasło do wi-fi? – Jest napisane na karcie.
Na szwajcarskich tabliczkach wi-fi to „WLAN” (czytaj „WE-lan”), choć „Wi-Fi” też zrozumieją; „Isch s WLAN gratis?” pyta, czy jest bezpłatne. Na dużych dworcach działa darmowa sieć „SBB-FREE”, ale w większości pociągów wi-fi nie ma, więc mapy i bilety pobierz przed wyjazdem. Pamiętaj też, że Szwajcaria nie należy do Unii Europejskiej, więc unijne zasady roamingu tu nie obowiązują — sprawdź cennik u swojego operatora przed przekroczeniem granicy.
Wänn gits Zmorge?A1
wen gits c-MOR-ge
Frag, wänn s im Hotel Zmorge git.
O której jest śniadanie?
Wänn gits Zmorge? – Vo sibni bis zähni.
O której jest śniadanie? – Od siódmej do dziesiątej.
„Zmorge” to szwajcarskie słowo na śniadanie (hotel napisze literackie „Frühstück”), a odpowiedź „vo… bis…” podaje przedział godzin, z typową szwajcarską końcówką „-i”: „sibni”, „zähni”. Na stole będzie chleb, „Gipfeli”, ser, wędliny i „Birchermüesli”, wymyślone właśnie w Zurychu. Drugie pytanie, które ci się przyda, brzmi „Wänn isch Check-out?”.
Hilfe!A1
HIL-fe
Rüef im Notfall.
Pomocy!
Hilfe! Rüefed Sie d Ambulanz!
Pomocy! Proszę wezwać pogotowie!
Krzycz — to słowo rozumie każdy. Numery alarmowe: 112 działa wszędzie i operatorzy mówią po angielsku, a bezpośrednio dzwoni się na 117 (policja), 144 (pogotowie), 118 (straż pożarna) oraz 1414 (Rega, śmigłowiec ratunkowy, numer, który w górach ratuje życie). „Haltet de Dieb!” znaczy „łapać złodzieja!”.
Ich bruuche en DokterA2
ich BRU-che en DOK-ter
Satz, zum säge, dass mer en Arzt bruucht.
Potrzebuję lekarza
Ich bruuche en Dokter. Mir isch schlächt.
Potrzebuję lekarza. Jest mi niedobrze.
„Ich bruuche” znaczy „potrzebuję”; szpital to po szwajcarsku „Spital”, jego izba przyjęć „Notfall”, a pogotowie wzywa się pod numerem 144. Szwajcarska opieka jest znakomita i bardzo droga: jedna wizyta potrafi kosztować kilkaset franków, a karta EKUZ, choć w Szwajcarii honorowana, pokrywa wyłącznie leczenie u świadczeniodawców publicznych i nie zwalnia z udziału własnego, więc dodatkowe ubezpieczenie turystyczne naprawdę się opłaca. Przy drobnych dolegliwościach zacznij od apteki.
Wo isch d Apothek?A1
wo isz d-a-po-TEK
Frag nach de Apothek; s Zeiche isch es grüens Chrüüz.
Gdzie jest apteka?
Wo isch d nöchscht Apothek?
Gdzie jest najbliższa apteka?
Szukaj zielonego krzyża i napisu „Apotheke” na witrynie (największe sieci to Amavita, Coop Vitality i Benu). Farmaceuci doradzają po angielsku i sprzedają wiele leków bez recepty; inaczej niż w Niemczech, tutejsza „Drogerie” ma w ofercie także podstawowe leki przeciwbólowe. „Notfallapotheke” albo „Notdienst” to apteka dyżurna, czynna nocą i w niedzielę — w Zurychu całodobowa działa przy Bellevue.
Rüefed Sie bitte d PolizeiA2formal
RÜ-e-fed sy BI-te d-po-li-CAJ
Bitt, d Polizei z rüefe, bi Notfall oder Diebstahl.
Proszę wezwać policję
Rüefed Sie bitte d Polizei. Mer hät mis Portemonnaie gstohle.
Proszę wezwać policję. Skradziono mi portfel.
Zdanie w formie grzecznościowej: „Sie” odpowiada naszemu „Pan/Pani”, a „rüefe” znaczy „wołać, wezwać”. Bezpośredni numer policji to 117, ale 112 też zadziała. Do ubezpieczenia potrzebne będzie zgłoszenie kradzieży („Anzeige”), które składasz na dowolnym posterunku („Stadtpolizei” w mieście, „Kantonspolizei” poza nim) — weź ze sobą paszport; portfel to po szwajcarsku „Portemonnaie”.
Ich ha mi verlaufeA1
ich ha mi fer-LAU-fe
Satz, zum säge, dass mer nöd weiss, wo mer isch.
Zgubiłem się / Zgubiłam się
Ich ha mi verlaufe. Wo isch de Paradeplatz?
Zgubiłem się. Gdzie jest Paradeplatz?
Zdanie brzmi tak samo niezależnie od płci mówiącego, więc nie musisz nic zmieniać. Pułapka dla osób ze szkolnym niemieckim: „laufe” znaczy w Szwajcarii „iść pieszo”, a nie „biec”, więc „verlaufe” to zgubić się na piechotę. Dopowiedz „Wo isch…” plus nazwę miejsca albo pokaż adres w telefonie; „Isch es wiit?” („czy to daleko?”) da ci konkretną odpowiedź, a większość ludzi i tak przejdzie na angielski i wskaże drogę.
Chönd Sie mir bitte es Taxi rüefe?A2formal
chönd sy mir BI-te es TAK-si RÜ-e-fe
Höflichi Bitt, es Taxi z rüefe.
Czy może Pan/Pani wezwać mi taksówkę?
Chönd Sie mir bitte es Taxi rüefe? – Sicher, wohi?
Czy może Pan wezwać mi taksówkę? – Oczywiście, dokąd?
„Chönd Sie” to forma grzecznościowa, odpowiednik naszego „czy może Pan/Pani”. Szwajcarskie taksówki należą do najdroższych na świecie: w Zurychu 6–8 franków za sam start i około 4 franki za kilometr, a przejazd z lotniska do centrum kosztuje 60–70 franków wobec jakichś 7 franków i dziesięciu minut pociągiem. Zostaw taksówkę na późną noc albo na ciężkie bagaże; postoje są przy dworcach, Uber jeździ w Zurychu, Bazylei i Genewie, a tramwaje i pociągi kursują po północy, w weekendy przez całą noc.
eisA1
ajs
D Zahl 1.
jeden
Nur eis, merci.
Tylko jedno, dziękuję.
„Eis” mówisz, licząc, wskazując palcem albo odpowiadając jednym słowem, ale przed rzeczownikiem zmienia się w „en” (rodzaj męski), „e” (żeński) albo „es” (nijaki): en Kafi, e Stange, es Billett. Rodzajników w polszczyźnie nie mamy, więc trzeba się do nich przyzwyczaić — na szczęście nikt nie ma pretensji, jeśli wybierzesz zły.
zweiA1
cwaj
D Zahl 2.
dwa
En Tisch für zwei, bitte.
Poproszę stolik dla dwóch osób.
„Z” czytamy jak nasze „c”, a „w” jak polskie „w”, więc wychodzi „cwaj”. Zurych mówi „zwei”, ale w Bernie i w większej części kraju usłyszysz „zwöi”. „Mir sind zu zweit” znaczy „jest nas dwoje”.
drüüA1
drü
D Zahl 3.
trzy
Gleis drüü.
Peron trzeci.
Szwajcarska trójka nie brzmi jak niemieckie „drei”: to długie „i” wymawiane z mocno zaokrąglonymi ustami, czyli niemieckie „ü”. Pułapka: zapowiedzi z głośnika są po niemiecku literackim, więc z megafonu usłyszysz „Gleis drei”, a od stojącej obok osoby „Gleis drüü”. „Mir sind zu dritt” to „jest nas troje”.
vierA1
fir
D Zahl 4.
cztery
Mir sind zu viert.
Jest nas czworo.
Tak samo jak po niemiecku, z „v” czytanym jak „f”, czyli „fir”. „Mir sind zu viert” mówi restauracji, ile was jest. „Am vieri” to „o czwartej”, a „Zvieri” — podwieczorek, który w Szwajcarii je każde dziecko i każdy wędrowiec.
föifA1
föjf
D Zahl 5.
pięć
Das macht föif Franke.
To będzie pięć franków.
Zuryskie „föif” ma w środku dźwięk zbliżony do naszego „öj”, a w Bernie mówi się „füüf”. „Das macht” plus kwota podaje sumę: „föif Franke zwänzg” to 5,20 franka. Płacąc gotówką, sumę zaokrągla się do pięciu rappenów, a kartą płacisz co do centyma.
sächsA1
seks
D Zahl 6.
sześć
Mir träffed eus am sächsi.
Spotykamy się o szóstej.
Uwaga na pisownię: „chs” czyta się jak „ks”, a nie jak gardłowe „ch”, więc „sächs” brzmi dokładnie jak polskie „seks” (stąd zuryskie święto Sächsilüüte, czytane „SEK-si-lüü-te”). W mowie godziny dostają końcówkę „-i”: „am sächsi” (czytaj „am SEK-si”) znaczy „o szóstej”. Rozkłady jazdy używają zegara dwudziestoczterogodzinnego, zapisywanego w Szwajcarii z kropką: „18.00”.
sibeA1
SY-be
D Zahl 7.
siedem
Zmorge gits ab sibni.
Śniadanie jest od siódmej.
Uwaga na „s”: wymawia się je twardo, jak w słowie „syn”, a nie miękko jak w „siedem”. „Sibe” mówisz, licząc, „am sibni” to „o siódmej”, a „ab sibni” — „od siódmej”. Dobra wiadomość: „halbi acht” znaczy 7.30, dokładnie tak jak nasze „wpół do ósmej”, bo szwajcarska i polska logika liczenia godzin są tu zgodne.
achtA1
acht (ch jak w „ucho”)
D Zahl 8.
osiem
De Zug fahrt am achti.
Pociąg odjeżdża o ósmej.
Wymawia się dokładnie tak, jak Polak przeczytałby „acht”, z gardłowym „ch” na końcu — żadnej trudności. „Fahrt am achti” znaczy „odjeżdża o ósmej”. Szwajcarzy jedzą kolację wcześnie, między szóstą a ósmą, a w mniejszych miejscowościach kuchnia zamyka się około dziewiątej, więc stolik na ósmą to już późna pora.
nüünA1
nün
D Zahl 9.
dziewięć
Zimmer nüün.
Pokój dziewiąty.
Długie „i” z mocno wysuniętymi, zaokrąglonymi ustami, czyli znowu niemieckie „ü”. Klasyczna pomyłka: „nei” („nie”) brzmi jak „naj”, a dziewięć to „nün” — pomylenie ich zamienia odmowę w liczbę. Numery pokoi, autobusów i tramwajów czyta się zwyczajnie, jako liczby.
zähA1
ce
D Zahl 10.
dziesięć
Zäh Minute z Fuess.
Dziesięć minut pieszo.
„Z” to znowu nasze „c”. „Z Fuess” znaczy „pieszo”, a „zäh Minute” to odpowiedź, którą chcesz usłyszeć na pytanie „Isch es wiit?”. Przydadzą się jeszcze „zwänzg” (dwadzieścia) i „hundert” (sto), a liczby od 21 do 99 mówi się od tyłu: „vierezwänzg” to dosłownie „cztery i dwadzieścia”, więc 24,50 franka brzmi „vierezwänzg füfzg”.