Portugalski (Portugalia) na wakacje50 zwrotów po portugalsku (Portugalia) na twój wyjazd, z wymową

Przywitać się, podziękować, przeprosić, zwrócić na siebie uwagę i powiedzieć, że nie rozumiesz.

1. Olá / Bom dia o-LA / bą DI-a
   Dzień dobry (o każdej porze) / Dzień dobry (do obiadu)
   „Olá” pasuje do każdego i o każdej porze, bez poufałości naszego „cześć”, więc spokojnie powiesz je ekspedientce czy kierowcy. „Bom dia” rzucasz od progu sklepu, kawiarni czy autobusu aż do pory obiadowej, mniej więcej do pierwszej, zanim powiesz cokolwiek innego, dokładnie jak polskie „dzień dobry”. Krótkie brazylijskie „oi” zrozumieją, ale zdradzi, że uczyłeś się z brazylijskich materiałów; w Lizbonie i Porto bezpieczne jest „olá” albo „bom dia”.
   Bom dia! Uma bica, se faz favor. – Bom dia, é para já. — Dzień dobry! Poproszę małą czarną. – Dzień dobry, już podaję.
2. Boa tarde / Boa noite BO-a TARD / BO-a NOJT
   Dzień dobry (po południu) / Dobry wieczór
   „Boa tarde” mówi się od obiadu do zmroku, „boa noite” od zmierzchu, i oba służą zarówno na powitanie, jak i na pożegnanie. Pułapka dla Polaka: „boa noite” to jednocześnie nasze „dobry wieczór” i „dobranoc”, więc wchodząc o ósmej do restauracji, mówisz to samo słowo co przy pożegnaniu na noc, a wychodząc, możesz rzucić „obrigado, boa noite”. Końcowe „e” w „tarde” i „noite” w Portugalii zanika, stąd zapis „TARD” i „NOJT”.
   Boa noite, tem mesa para dois? – Boa noite, temos, faça favor. — Dobry wieczór, jest stolik dla dwóch osób? – Dobry wieczór, mamy, zapraszam.
3. Por favor / Se faz favor pur fa-WOR / sy fasz fa-WOR
   Proszę (przy prośbie)
   Polskie „poproszę” stoi na początku, a oba portugalskie zwroty doklejasz na końcu prośby: „Uma água, se faz favor”. „Se faz favor” (na tabliczkach skrót s.f.f.) to codzienna forma w Portugalii, samo „faz favor!” to sposób na przywołanie kelnera, czyli nasze „przepraszam!”, a „por favor” zawsze jest w porządku. Gdy obsługa mówi „faça favor”, to nie prośba, tylko „proszę bardzo” w sensie „proszę przechodzić” albo „proszę, oto jest”, czyli jedno z wielu znaczeń naszego wielofunkcyjnego „proszę”.
   Faz favor! Uma água, se faz favor. — Przepraszam! Poproszę wodę.
4. Obrigado / Obrigada o-bri-GAD(u) / o-bri-GA-da
   Dziękuję
   Polskie „dziękuję” brzmi tak samo w ustach kobiety i mężczyzny, a tutaj końcówka zależy od tego, kto mówi, a nie do kogo: mężczyzna zawsze mówi „obrigado”, kobieta zawsze „obrigada”. W odpowiedzi usłyszysz „de nada” albo „não tem de quê”, czyli „nie ma za co”. Końcowe „o” Portugalczycy prawie połykają, więc słychać „o-bri-GAD”; litery w nawiasach w tych zapisach wymowy są ledwie słyszalne.
   Muito obrigado! – De nada, boa viagem. — Bardzo dziękuję! – Nie ma za co, szczęśliwej podróży.
5. Desculpe dysz-KULP
   Przepraszam
   „Desculpe” działa jak nasze „przepraszam” przy lekkim potrąceniu, przy drobnych przeprosinach i na początek pytania do obcej osoby. Pełniejsze przeprosiny to „peço desculpa” (dosłownie „proszę o wybaczenie”), w Portugalii bardzo częste. Kelnera przywołasz tak jak u nas, słowem „desculpe!”, albo równie dobrym „faz favor!”; „desculpa” to wersja na „ty”, do znajomych.
   Desculpe, sabe onde fica a Sé? – Sim, é sempre em frente. — Przepraszam, nie wie Pan, gdzie jest katedra? – Wiem, cały czas prosto.
6. Com licença ką li-SĘ-sa
   Przepraszam (żeby przejść)
   Polszczyzna radzi sobie jednym „przepraszam”, a portugalski dzieli to na dwa: „com licença” mówisz, zanim przeciśniesz się w tramwaju czy autobusie, przejdziesz komuś przed nosem, wejdziesz do biura albo odejdziesz od stolika, a „desculpe” dopiero po potrąceniu. Odpowiedź brzmi „faça favor”, czyli „proszę bardzo”. W zatłoczonym lizbońskim tramwaju wystarczy szybkie „licença”.
   Com licença, vou sair na próxima. – Faça favor. — Przepraszam, wysiadam na następnym. – Proszę bardzo.
7. Sim / Não sin / nął
   Tak / Nie
   „Não, obrigado” (kobieta: „obrigada”) uprzejmie zamyka każdą ofertę, od naganiacza przed restauracją po mężczyzn w lizbońskiej Baixie, którzy szeptem proponują „haszysz” (podróbka, zwykle liście laurowe): powiedz to i idź dalej. Na „tak” często odpowiada się powtórzeniem czasownika, na „quer?” pada „quero”, dokładnie jak nasze „Chce Pan?” i „Chcę”, a przytakuje się słowem „pois” albo „pois é”. „Ão” wypuść przez nos, jak końcówkę polskiego „zaczął”, stąd zapis „nął”.
   Precisa de saco? – Não, obrigada. — Reklamówka potrzebna? – Nie, dziękuję.
8. Fala inglês? FA-la in-GLESZ
   Czy mówi Pan/Pani po angielsku?
   Tu Polak ma przewagę, bo Portugalia zwraca się do obcych tak jak my: bez „ty”, czasownikiem w trzeciej osobie. Sam czasownik („fala inglês?”) jest już grzeczny, a „o senhor” albo „a senhora” na początku („a senhora fala inglês?”) to wersja jeszcze bardziej oficjalna, wobec starszej osoby, czyli wierne „czy Pani mówi…”. Unikaj brazylijskiego „você”, które w Portugalii może zabrzmieć obcesowo. Większość ludzi przed pięćdziesiątką w Lizbonie, Porto i Algarve dobrze mówi po angielsku, ale pytanie najpierw po portugalsku daje cieplejszą odpowiedź.
   Desculpe, fala inglês? – Falo, um bocadinho. — Przepraszam, czy mówi Pan po angielsku? – Mówię, troszeczkę.
9. Não percebo nął pyr-SE-bu
   Nie rozumiem
   „Perceber” to w Portugalii codzienne „rozumieć”, choć „não entendo” też zrozumieją. Dopowiedz „mais devagar, se faz favor” („wolniej, proszę”), a rozmówca zwolni. Europejski portugalski połyka nieakcentowane samogłoski, więc w mowie brzmi dużo szybciej, niż wygląda na papierze, i prośba o wolniejsze tempo to norma; „não falo português” znaczy „nie mówię po portugalsku”.
   Desculpe, não percebo. Mais devagar, se faz favor. — Przepraszam, nie rozumiem. Proszę mówić wolniej.
10. Adeus / Até logo a-DEŁSZ / a-TE LO-gu
    Do widzenia / Do zobaczenia
    W Portugalii „adeus” to zwykłe, neutralne „do widzenia”, mówione sprzedawcy i recepcji, a nie pożegnanie na zawsze, jak brzmi gdzie indziej. „Até logo” to „do zobaczenia”, „até amanhã” „do jutra”, a wychodząc, możesz też rzucić samo „bom dia” czy „boa tarde”. „Tchau” (często pisane „xau”) to luźniejsza wersja, mniej więcej nasze „cześć” na pożegnanie, w porządku wobec młodej obsługi i znajomych.
    Obrigado, adeus! – Adeus, bom dia! — Dziękuję, do widzenia! – Do widzenia, miłego dnia!

Dostać stolik, zamówić, zapłacić i zachować się grzecznie przy jedzeniu.

1. Uma mesa para dois, se faz favor U-ma ME-za PA-ra dojsz, sy fasz fa-WOR
   Poproszę stolik dla dwóch osób
   W restauracji czeka się przy wejściu, aż ktoś wskaże stolik; w „tasce” (małej rodzinnej jadłodajni) siadasz tam, gdzie jest miejsce, czasem przy wspólnym stole. „Dois” zamień na potrzebną liczbę: „três”, „quatro”. Obiad trwa mniej więcej od wpół do pierwszej do trzeciej, a kolacja zaczyna się od wpół do ósmej, później, niż przywykliśmy w Polsce; popularne miejsca w Lizbonie i Porto szybko się zapełniają, więc zarezerwuj albo przyjdź wcześniej.
   Boa noite, uma mesa para dois, se faz favor. – Tem reserva? — Dobry wieczór, poproszę stolik dla dwóch osób. – Mają Państwo rezerwację?
2. Queria… ky-RI-a szablon
   Poproszę…
   To dokładnie nasze „chciałem poprosić”: „queria” znaczy dosłownie „chciałem”, a czas przeszły zmiękcza prośbę; „eu” Portugalczycy pomijają. Przy ladzie usłyszysz, jak miejscowi zamawiają przez „era…” („era uma bica”, dosłownie „to było espresso”), a przy stoliku przez „para mim…” („dla mnie…”) plus nazwa dania. „Quero” („chcę”) z ust obcej osoby brzmi szorstko, tak jak nasze gołe „chcę kawę” przy ladzie.
   Queria um pastel de nata. Queria um galão, se faz favor. — Poproszę babeczkę z kremem. Poproszę kawę z mlekiem w szklance.
3. A ementa, por favor a i-MEN-ta, pur fa-WOR
   Poproszę kartę
   Karta dań to „ementa”, a w eleganckich lokalach „a carta”. Słowo „menu” na tablicy oznacza zwykle zestaw: „menu do dia” albo „prato do dia” w porze obiadowej, często zupa, drugie danie, napój i kawa za stałą cenę, coś jak nasz zestaw obiadowy, i to najkorzystniejszy posiłek w całym kraju. Coraz częściej zamiast papierowej karty leży na stoliku kod QR.
   A ementa, por favor. Qual é o prato do dia? – Hoje é bacalhau à Brás. — Poproszę kartę. Jakie jest danie dnia? – Dziś bacalhau à Brás (solony dorsz z jajkiem i smażonymi ziemniakami).
4. Uma bica / Um café, se faz favor U-ma BI-ka / un ka-FE, sy fasz fa-WOR
   Poproszę espresso / kawę (czyli espresso)
   „Um café” w całej Portugalii to małe espresso, około euro przy barze na stojąco (stan na 2026; przy stoliku albo na turystycznym placu trochę więcej). W Lizbonie mówi się „uma bica”, w Porto „um cimbalino”. Kawa z mlekiem to „um galão” (wysoka szklanka, głównie mleko) albo „uma meia de leite” (pół na pół, w filiżance); „um pingado” to espresso z kroplą mleka, a „um abatanado” to duża czarna.
   Uma bica, se faz favor. – Mais alguma coisa? – Um pastel de nata. — Poproszę małą czarną. – Coś jeszcze? – Babeczkę z kremem.
5. Água com gás ou sem gás? A-gła ką GASZ o sęj GASZ
   Gazowana czy niegazowana?
   To pytanie pada, gdy zamawiasz wodę; butelkowana jest płatna. Woda z kranu nadaje się do picia, a kawiarnie i restauracje mają ustawowy obowiązek podać ją gościowi za darmo, jeśli o nią poprosi, nawet gdy sprzedają też butelki: wystarczy „água da torneira”. Następne pytanie brzmi „fresca ou natural?”, czyli schłodzona czy w temperaturze pokojowej, i tu uwaga: „natural” nie ma nic wspólnego z gazem ani z „naturalną wodą mineralną” z polskiej etykiety, mówi tylko o temperaturze.
   Água com gás ou sem gás? – Sem gás, fresca, se faz favor. — Woda gazowana czy niegazowana? – Niegazowana, schłodzona, proszę.
6. A conta, se faz favor a KON-ta, sy fasz fa-WOR
   Poproszę rachunek
   Rachunek nie przyjdzie sam, a godzina nad pustą szklanką to norma, nikt cię nie pogania. Kelnera przywołasz słowem „faz favor” albo gestem pisania w powietrzu. Płacisz przy stoliku, kelner przyniesie terminal, a w tasce przy ladzie, wychodząc; opłaty za obsługę nikt nie dolicza (osobna karta o „couvert” w tym zestawie).
   Faz favor! A conta, se faz favor. – Com certeza, já trago. — Przepraszam! Poproszę rachunek. – Oczywiście, już przynoszę.
7. Posso pagar com cartão? PO-su pa-GAR ką kar-TĄŁ
   Czy mogę zapłacić kartą?
   „Multibanco” to krajowa sieć kart i zarazem nazwa bankomatów; zagraniczne karty Visa i Mastercard działają prawie wszędzie, a płatność zbliżeniowa to norma, jak w Polsce. Małe taski, kioski i niektóre kawiarnie przyjmują tylko Multibanco albo gotówkę lub mają minimalną kwotę dla kart, więc miej trochę monet. Między sobą Portugalczycy płacą telefonem przez MB Way, który pełni rolę naszego BLIK-a, a jeśli terminal proponuje obciążenie w złotych, wybierz euro.
   Posso pagar com cartão? – Pode, é só aproximar. — Czy mogę zapłacić kartą? – Można, wystarczy zbliżyć.
8. Saúde! sa-UD
   Na zdrowie!
   Tu masz łatwo: „saúde” działa jak nasze „na zdrowie”, i przy kieliszku, i po czyimś kichnięciu, a stukając się, patrzy się sobie w oczy. Swobodniejszy toast to „à nossa!”, czyli „za nas!”. Małe piwo z beczki to „uma imperial” w Lizbonie i „um fino” w Porto, a „vinho verde” to lekkie, lekko musujące wino z północy.
   Saúde! – Saúde! À nossa! — Na zdrowie! – Na zdrowie! Za nas!
9. Bom apetite! bą a-py-TIT
   Smacznego!
   Odruch ten sam co polskie „smacznego”: mówi to kelner, stawiając talerze, i ludzie przy sąsiednim stoliku. Odpowiadasz „obrigado, igualmente” (kobieta: „obrigada”), czyli „dziękuję, wzajemnie”, a od starszych osób usłyszysz tradycyjne „bom proveito”. Obiad to w Portugalii porządny posiłek, często „prato do dia” poprzedzone zupą, czyli układ znajomy z polskiego obiadu.
   Bom apetite! – Obrigada, igualmente. — Smacznego! – Dziękuję, wzajemnie.
10. Couvert ku-WER napis
    Czekadełko na stole (pieczywo, masło, oliwki; płatne tylko, gdy o nie poprosisz albo je zjesz)
    W Polsce czekadełko, jeśli w ogóle się pojawia, bywa gratisem, a tu pieczywo, masło, oliwki, ser czy pasta stawiane na stole przed zamówieniem nie są darmowe: płacisz za każdą tkniętą pozycję. Od 2015 roku prawo pozwala policzyć couvert tylko wtedy, gdy o nie poprosiłeś albo je zjadłeś, więc odeślij je („não queremos o couvert, obrigado”) albo zostaw nietknięte. Opłaty za obsługę w Portugalii nie ma, a zaokrąglenie albo 5 do 10% za dobrą obsługę to miły gest, nigdy obowiązek, inaczej niż nasze zwyczajowe 10%; jeśli rachunek wygląda podejrzanie, poproś o „Livro de Reclamações”, księgę skarg, którą musi mieć każda firma.
    Couvert: pão, manteiga e azeitonas, 4,50 €. – Não queremos o couvert, obrigado. — Couvert: pieczywo, masło i oliwki, 4,50 €. – Dziękujemy, nie chcemy tego.

Zapytać o cenę, zapłacić, oglądać bez kupowania i przeczytać dwa napisy, które mają znaczenie.

1. Quanto custa…? KŁAN-tu KUSZ-ta szablon
   Ile kosztuje…?
   Schemat: „quanto custa” plus rzecz albo samo „quanto custa?” ze wskazaniem palcem; „isto” to „to”, a o całą sumę przy kasie pytasz „quanto é?”. Ceny są w euro, a przecinek oddziela centy tak jak u nas, więc 2,50 € czytasz bez zastanowienia: „dois e cinquenta”. Zwróć uwagę na „sz” w „custa”: „s” przed spółgłoską brzmi w Portugalii jak nasze „sz”.
   Quanto custa isto? Quanto custa um bilhete para Cascais? — Ile to kosztuje? Ile kosztuje bilet do Cascais?
2. É muito caro e MUJN-tu KA-ru
   To za drogo
   To komentarz, a nie otwarcie targów: w sklepach, kawiarniach i na większości targowisk ceny są stałe i targowanie się wypada niezręcznie, tak jak w polskim sklepie. Wyjątkiem są pchle targi, jak lizbońska Feira da Ladra (we wtorki i soboty), gdzie „faz por…?” („zrobi Pan za…?”) jest jak najbardziej na miejscu. „Obrigado na mesma” („dziękuję mimo wszystko”) pozwala odejść grzecznie.
   É muito caro para mim. – Temos este, mais barato. — To dla mnie za drogo. – Mamy ten, tańszy.
3. Dinheiro ou Multibanco? di-ŃEJ-ru o mul-ti-BAN-ku
   Gotówka czy karta?
   Pytanie przy kasie, w którym „Multibanco” znaczy po prostu karta. Odpowiadasz jednym słowem albo, jak w Polsce, po prostu zbliżasz kartę; płatność zbliżeniowa to norma, a o „débito ou crédito?” pytają rzadko. Niektóre małe sklepy mają minimalną kwotę dla kart albo mówią „só dinheiro” (tylko gotówka), a jeśli terminal lub bankomat proponuje obciążenie w złotych, wybierz euro.
   Dinheiro ou Multibanco? – Multibanco, se faz favor. — Gotówka czy karta? – Karta, poproszę.
4. Contribuinte? / A fatura, por favor ką-tri-BŁINT / a fa-TU-ra, pur fa-WOR
   NIP do paragonu? / Poproszę paragon
   Znasz to z polskiej kasy: tak jak u nas pada „NIP do paragonu?”, tak tu prawie każda kasa pyta „contribuinte?” albo „número de contribuinte?”, tyle że chodzi o portugalski numer podatkowy osoby prywatnej (NIF), który mieszkańcy dopisują do paragonów, żeby odliczyć wydatki od podatku. Turysta mówi po prostu „não, obrigado”. Sklep musi wydać dowód zakupu przy każdej sprzedaży, „a fatura” albo „o talão” (uwaga: „fatura” to tu zwykły paragon, nie nasza faktura), więc zachowaj go na wypadek zwrotu. Zwrot VAT przy zakupach przysługuje tylko podróżnym spoza UE, więc z Polski z niego nie skorzystasz.
   Contribuinte? – Não, obrigado. A fatura, por favor. — NIP do paragonu? – Nie, dziękuję. Poproszę paragon.
5. Estou só a ver, obrigado szTO so a WER, o-bri-GAD(u)
   Tylko oglądam, dziękuję
   Odpowiedź na „posso ajudar?” albo „precisa de ajuda?” w każdym sklepie; zwykle potem obsługa zostawia cię w spokoju. Zdanie używa portugalskiej formy ciągłej, „estar a” plus bezokolicznik („estou a ver”, czyli „właśnie oglądam”), której polszczyzna nie potrzebuje: w Lizbonie i Porto forma na „-ndo” brzmi po brazylijsku, choć usłyszysz ją w Alentejo i Algarve. Kobieta kończy słowem „obrigada”.
   Posso ajudar? – Estou só a ver, obrigada. — Mogę w czymś pomóc? – Tylko oglądam, dziękuję.
6. É só, obrigado e SO, o-bri-GAD(u)
   To wszystko, dziękuję
   Tym zamykasz zamówienie przy ladzie w „pastelarii” (cukierni z kawą), na straganie czy w kiosku; wywołuje je pytanie „mais alguma coisa?” („coś jeszcze?”), a „só isso” działa tak samo. W wielu cukierniach je się na stojąco przy ladzie i dopiero potem płaci w kasie („a caixa”), mówiąc po prostu, co się zjadło.
   Mais alguma coisa? – É só, obrigado. Quanto é? — Coś jeszcze? – To wszystko, dziękuję. Ile płacę?
7. Um destes, se faz favor un DESZ-tysz, sy fasz fa-WOR
   Poproszę jeden taki
   Wskazujesz palcem i mówisz: działa na „pastéis de nata”, krokiety i „bolas de Berlim” sprzedawane na plażach Algarve. „Para levar” to na wynos, „para comer aqui” na miejscu. Rodzaj gramatyczny zna każdy Polak, tylko tu trzeba trafić w portugalski: przy rzeczowniku żeńskim („uma bifana”, „uma queijada”) mówisz „uma destas”, jak nasze „jedną taką”.
   Um destes, se faz favor. – É para levar ou para comer aqui? — Poproszę jeden taki. – Na wynos czy na miejscu?
8. Tem…? tęj szablon
   Czy jest…? / Czy ma Pan/Pani…?
   Schemat: „tem” plus rzecz. Odpowiedź to „tenho” („mam”) albo „não tenho”, a pytając ogólnie, czy coś jest, Portugalczycy dużo częściej niż „tem” mówią „há” i „não há”, czyli dokładnie nasze „jest” i „nie ma”. „Tamanho” to rozmiar ubrania, „número” rozmiar buta, a rozmiarówka jest europejska, ta sama co w Polsce.
   Tem um tamanho maior? Tem protetor solar? — Jest większy rozmiar? Jest krem z filtrem?
9. Aberto / Fechado a-BER-tu / fy-SZA-du napis
   Otwarte / Zamknięte
   Dwa napisy na drzwiach; równie częste jest „encerrado” (zamknięte), a „encerra ao domingo” znaczy „nieczynne w niedziele”. Sklepy działają mniej więcej od 9 lub 10 do 19; w małych miasteczkach wiele zamyka się na obiad od 13 do 15, a małe sklepy często nie pracują w sobotę po południu i w niedzielę. Galerie handlowe i duże supermarkety są otwarte codziennie do późna, niedziela nie jest tu dniem bez zakupów.
   Aberto das 9h às 19h. Encerra ao domingo. — Czynne od 9 do 19. Nieczynne w niedziele.
10. Saldos / Caixa SAL-dusz / KAJ-sza napis
    Wyprzedaż / Kasa
    Fałszywy przyjaciel: „saldos” to nie saldo konta, tylko sezon wyprzedaży, tradycyjnie styczeń i luty oraz lipiec i sierpień; „promoção” to jednorazowa promocja, a „desconto” rabat. „Caixa” to kasa, a „caixa prioritária” to kasa, która z mocy prawa najpierw obsługuje kobiety w ciąży, osoby starsze i osoby z niepełnosprawnościami. „Caixa Multibanco” (albo samo „Multibanco”) to bankomat.
    Saldos: 30% de desconto. Pague na caixa. — Wyprzedaż: 30% rabatu. Płatność przy kasie.

Znaleźć drogę, kupić bilet i przeczytać napisy, które mijasz.

1. Onde fica…? OND FI-ka szablon
   Gdzie jest…?
   Schemat: „onde fica” plus miejsce z rodzajnikiem („o”, „a”), którego w polszczyźnie nie ma, więc łatwo go zgubić; „onde é” znaczy to samo. Zacznij od „desculpe”. W odpowiedzi padną „à esquerda”, „à direita” i „em frente”, a często „é já ali” („to tuż obok”), co na lizbońskich wzgórzach może wciąż oznaczać stromą wspinaczkę.
   Onde fica a estação de comboios? Onde fica a casa de banho? — Gdzie jest dworzec kolejowy? Gdzie jest toaleta?
2. Onde fica a casa de banho? OND FI-ka a KA-za dy BA-ńu
   Gdzie jest toaleta?
   Toaleta to „casa de banho”; tabliczki mówią „WC”, a drzwi „Homens” i „Senhoras” albo same litery „H” i „S”, przy czym „S” oznacza panie. Łazienka w pokoju hotelowym to „o quarto de banho”. W Brazylii toaleta to „banheiro”, ale w Portugalii to słowo znaczy „ratownik”, więc pytanie o nie wywoła uśmiech. W kawiarni wypada coś kupić, zanim skorzystasz z toalety.
   Desculpe, onde fica a casa de banho? – Ao fundo, à direita. — Przepraszam, gdzie jest toaleta? – Na końcu, po prawej.
3. Onde fica a estação de comboios? OND FI-ka a szta-SĄŁ dy ką-BOJ-usz
   Gdzie jest dworzec kolejowy?
   Pociąg to „comboio”, nigdy brazylijskie „trem”. „Metro” pisze się bez akcentu i wymawia „ME-tru” („a estação de metro”). Lizbona ma kilka głównych dworców: Santa Apolónia i Oriente dla pociągów do Porto, Rossio do Sintry, Cais do Sodré do Cascais; w Porto pociągi dalekobieżne stają na Campanhã, a lokalne także na São Bento w centrum.
   Onde fica a estação de comboios? – Siga em frente, é a cinco minutos. — Gdzie jest dworzec kolejowy? – Proszę iść prosto, to pięć minut stąd.
4. Um bilhete para Sintra, se faz favor un bi-LIET PA-ra SIN-tra, sy fasz fa-WOR
   Poproszę bilet do Sintry
   Tu polski i portugalski się pokrywają: „bilhete” to każdy bilet, na pociąg, autobus, metro i do muzeum, a brazylijskiego „passagem” w Portugalii się nie używa. Pociągi do Sintry odjeżdżają z lizbońskiego dworca Rossio i płaci się za nie, doładowując w automacie wielorazową kartę navegante (dawniej Viva Viagem), a nie papierowym biletem. Pociągi do Porto (Alfa Pendular, Intercidades) mają miejscówki: kupuj w aplikacji CP albo w kasie; „só ida” to w jedną stronę, „ida e volta” tam i z powrotem.
   Um bilhete para Sintra, se faz favor. – Só ida ou ida e volta? — Poproszę bilet do Sintry. – W jedną stronę czy tam i z powrotem?
5. Qual é a linha? kłal E a LI-ńa
   Który peron?
   Na portugalskich dworcach peron nazywa się „linha” („Linha 3” na tablicy), więc w zapowiedziach nasłuchuj tego słowa; pomoże skojarzenie z naszym „torem”. W metrze „linha” to sama linia (Linha Azul, niebieska), peron to „o cais”, a tabliczka kierunku podaje stację końcową. „Atrasado” to opóźniony, „suprimido” odwołany; strajki CP („greve”) ogłasza się kilka dni wcześniej, więc sprawdź przed wyjazdem.
   Qual é a linha do comboio para Cascais? – Linha dois. — Z którego peronu odjeżdża pociąg do Cascais? – Z drugiego.
6. Esquerda / direita / em frente szKER-da / di-REJ-ta / ęj FRENT
   W lewo / w prawo / prosto
   To padnie w każdej odpowiedzi na „onde fica”: „à esquerda”, „à direita”, „em frente” albo „sempre em frente” (cały czas prosto), a równie często „sempre a direito”, które też znaczy prosto. Uważaj, bo dla polskiego ucha to prawie to samo: „a direito” to prosto, a „à direita” to w prawo. Do tego „ao fundo” na końcu, „perto” blisko, „longe” daleko i „lá em cima” tam na górze, które w Lizbonie i Porto usłyszysz często; „reto” jest brazylijskie, w Portugalii prosto to „em frente” albo „a direito”.
   Siga sempre em frente e depois vire à esquerda. — Proszę iść cały czas prosto, a potem skręcić w lewo.
7. Entrada / Saída en-TRA-da / sa-I-da napis
   Wejście / Wyjście
   „Saída” to także wyjście z metra i zjazd z autostrady. W muzeach i zabytkach „entrada” znaczy też wstęp, dokładnie jak u nas: „entrada livre” albo „entrada gratuita” to wstęp wolny, a „bilheteira” to kasa biletowa. Studenci i osoby po 65. roku życia często płacą mniej za okazaniem dokumentu.
   Saída de emergência. Entrada livre. — Wyjście awaryjne. Wstęp wolny.
8. Empurrar / Puxar em-pu-RAR / pu-SZAR napis
   Pchać / Ciągnąć
   Na portugalskich drzwiach stoi zwykle bezokolicznik, tak jak nasze „pchać” i „ciągnąć”, czasem „empurre” i „puxe”. Pułapka: „x” w „puxar” czyta się jak polskie „sz”, więc „pu-SZAR”, a nie „puk-sar”, a kto zna angielski, łatwo pomyli je z pchaniem, choć znaczy ciągnąć. Na przyciskach zobaczysz „carregar” („naciśnij”), a w autobusie naciskasz przycisk, żeby wysiąść na następnym przystanku.
   A porta diz 'puxar'. – Então puxe! — Na drzwiach jest „ciągnąć”. – No to ciągnij!
9. Valide o bilhete wa-LID u bi-LIET napis
   Proszę skasować bilet
   Nasze „skasować bilet” ma tu swój odpowiednik, tyle że kasuje się kartę: w Lizbonie przykładasz kartę navegante (dawniej Viva Viagem) do bramek w metrze i do czytnika za każdym razem, gdy wsiadasz do autobusu albo tramwaju, a zbliżeniowa karta Visa lub Mastercard też działa na bramkach metra oraz w autobusach i tramwajach Carris. Metro w Porto nie ma bramek: kartę Andante przykładasz do kasownika przed peronem i przy każdej przesiadce, bo nieskasowany bilet liczy się jak jazda bez biletu. Kontrolerzy („fiscais”) wystawiają mandat na miejscu, niewiedza nie jest wymówką, a aktualną kwotę sprawdzisz na stronie przewoźnika.
   Valide sempre o seu título de transporte. – Bilhetes, se faz favor! Fiscalização. — Pamiętaj, żeby zawsze skasować bilet. – Bilety do kontroli, proszę! Kontrola.
10. Paragem de autocarro pa-RA-żęj dy ał-to-KA-ru napis
    Przystanek autobusowy
    Fałszywy przyjaciel: „autocarro” to nie nasz autokar, tylko zwykły autobus miejski, a „paragem” to przystanek, na tabliczce i w zapowiedziach („próxima paragem”); autokar międzymiastowy to „o expresso” (Rede Expressos, FlixBus), odjeżdżający z dworców takich jak Sete Rios w Lizbonie. Autobus zatrzymuje się tylko na sygnał, jak u nas przystanek na żądanie: wyciągnij rękę, gdy nadjeżdża twój, i naciśnij przycisk, żeby wysiąść. W Lizbonie autobusy miejskie i żółte tramwaje („elétricos”) obsługuje Carris.
    Próxima paragem: Cais do Sodré. — Następny przystanek: Cais do Sodré.

Zameldować się, połączyć z internetem i poprosić o pomoc, gdy coś pójdzie nie tak.

1. Tenho uma reserva TE-ńu U-ma ry-ZER-wa
   Mam rezerwację
   Zdanie na początek meldunku; nazwisko podajesz po „em nome de”. Hotele proszą o paszport albo dowód osobisty, bo wymaga tego prawo. Lizbona dolicza opłatę turystyczną 4 euro od osoby za noc (stan na 2026), a Porto i inne miasta pobierają własną; płaci się ją w hotelu, jak naszą opłatę miejscową, i często nie ma jej w cenie z rezerwacji internetowej.
   Boa tarde, tenho uma reserva em nome de Smith. – O passaporte, se faz favor. — Dzień dobry, mam rezerwację na nazwisko Smith. – Poproszę paszport.
2. A chave, se faz favor a SZAW, sy fasz fa-WOR
   Poproszę klucz
   Większość hoteli używa kart („o cartão”), a małe pensjonaty trzymają klucze na recepcji. W mieszkaniach na wynajem krótkoterminowy, „alojamento local” (AL), oznaczonych niebieską tabliczką „AL” przy drzwiach, recepcji często w ogóle nie ma: kod do skrytki z kluczem („o código”) dostajesz w wiadomości, więc zapisz numer gospodarza.
   A chave do quarto doze, se faz favor. — Poproszę klucz do pokoju dwanaście.
3. Qual é a palavra-passe do Wi-Fi? kłal E a pa-LA-wra PAS du ŁAJ-faj
   Jakie jest hasło do Wi-Fi?
   „Palavra-passe” to portugalskie słowo na hasło. „Senha” też się słyszy, ale w Portugalii to przede wszystkim numerek z automatu w kolejce („tirar senha”, czyli pobrać numerek) na poczcie, w aptece czy przy ladzie z wędlinami, zupełnie jak nasz numerek do okienka, a PIN karty to „código”. Darmowe Wi-Fi to standard w kawiarniach i hotelach oraz w większości pociągów dalekobieżnych.
   Qual é a palavra-passe do Wi-Fi? – Está no talão, em baixo. — Jakie jest hasło do Wi-Fi? – Jest na paragonie, na dole.
4. A que horas é o pequeno-almoço? a ky O-rasz e u py-KE-nu al-MO-su
   O której jest śniadanie?
   „Pequeno-almoço” (dosłownie „mały obiad”) to śniadanie: w hotelach często wliczone w cenę, a na mieście to kawa i ciastko przy ladzie. „Almoço” to obiad, mniej więcej od 12:30 do 14:30, a „jantar” kolacja, od 19:30 lub 20:00, wcześniej niż w Hiszpanii, ale później niż kolacja o osiemnastej w wielu polskich domach. Zakres godzin podaje „das… às…”, a drugie przydatne pytanie to „a que horas é o check-out?”.
   A que horas é o pequeno-almoço? – Das sete e meia às dez e meia. — O której jest śniadanie? – Od wpół do ósmej do wpół do jedenastej.
5. Socorro! su-KO-ru
   Pomocy!
   Krzyknij, ludzie reagują. Tak jak w Polsce, 112 to jeden numer alarmowy dla policji, pogotowia i straży pożarnej, bezpłatny z każdego telefonu, a operatorzy mówią po angielsku: najpierw powiedz, gdzie jesteś („estou em…”), potem, co się stało. Kieszonkowcy grasują w tramwaju 28 i na zatłoczonych lizbońskich punktach widokowych, więc trzymaj telefon i portfel z przodu.
   Socorro! Liguem para o 112! — Pomocy! Dzwońcie pod 112!
6. Preciso de um médico pry-SI-zu dy un ME-di-ku
   Potrzebuję lekarza
   „Preciso de” znaczy „potrzebuję”. W nagłym wypadku dzwoń pod 112, a szpitalny oddział ratunkowy, czyli nasz SOR, to „as urgências”. Infolinia SNS 24, 808 24 24 24 (stan na 2026), udziela porad medycznych przez telefon i mówi, dokąd się udać. Z kartą EKUZ jesteś leczony w publicznych szpitalach tak jak mieszkańcy; bez niej potrzebujesz ubezpieczenia turystycznego.
   Preciso de um médico. Não me sinto bem. — Potrzebuję lekarza. Źle się czuję.
7. Onde fica a farmácia? OND FI-ka a far-MA-sja
   Gdzie jest apteka?
   Szukaj zielonego krzyża, podświetlonego, gdy apteka jest otwarta. W nocy w każdej okolicy dyżuruje jedna „farmácia de serviço”, czyli apteka dyżurna, a na drzwiach każdej apteki wisi informacja, która to dziś. Farmaceuci doradzają i sprzedają wiele leków bez recepty, z wyjątkiem antybiotyków.
   Onde fica a farmácia mais próxima? – Na esquina, ao lado do café. — Gdzie jest najbliższa apteka? – Na rogu, obok kawiarni.
8. Chame a polícia, se faz favor SZAM a pu-LI-sja, sy fasz fa-WOR
   Proszę wezwać policję
   W nagłym wypadku dzwoń pod 112. Policja to PSP w miastach i GNR poza nimi; po kradzieży ubezpieczyciel będzie chciał zgłoszenia („uma queixa”), które złożysz na każdym komisariacie („esquadra”). W Lizbonie przy Praça dos Restauradores działa komisariat policji turystycznej, gdzie mówią po angielsku, a w Porto jest taki w centrum miasta. Weź paszport albo przynajmniej jego zdjęcie.
   Chame a polícia, se faz favor. Roubaram-me a carteira. — Proszę wezwać policję. Ukradli mi portfel.
9. Estou perdido / perdida szTO pyr-DI-du / pyr-DI-da
   Zgubiłem się / Zgubiłam się
   Tu masz łatwo: końcówka zależy od płci mówiącego dokładnie jak w „zgubiłem się” i „zgubiłam się”, więc mężczyzna mówi „perdido”, a kobieta „perdida”. W Portugalii „estou” kurczy się do „szTO”, bo pierwsza sylaba prawie znika. Dopowiedz „onde fica” i nazwę miejsca albo pokaż adres w telefonie; „é longe?” („daleko?”) daje konkretną odpowiedź, a ludzie często odprowadzają kawałek drogi.
   Estou perdida. Onde fica o Castelo de São Jorge? — Zgubiłam się. Gdzie jest Zamek Świętego Jerzego?
10. Pode chamar um táxi, se faz favor? POD sza-MAR un TAK-si, sy fasz fa-WOR
    Czy może Pan/Pani wezwać taksówkę?
    „Pode” bez zaimka to grzeczne „czy może Pan/Pani”. Bolt i Uber, znane ci z Polski, działają tu normalnie i zwykle wychodzą taniej niż taksówka. Licencjonowane taksówki są kremowe albo czarne z zielonym dachem i jeżdżą na liczniku („o taxímetro”), więc dopilnuj, żeby był włączony; na lotnisku w Lizbonie możesz zamiast tego kupić bon na przejazd taksówką po stałej cenie w punkcie informacji turystycznej Ask Me Lisboa w hali przylotów. Za bagaż nie dolicza się już nic, a niewielka dopłata za zamówienie telefoniczne jest legalna i widnieje na paragonie.
    Pode chamar um táxi, se faz favor? – Claro, para onde vai? — Czy może Pan wezwać taksówkę? – Oczywiście, dokąd Pan jedzie?