Niemiecki dla turystów: dlaczego samo „danke” znaczy „nie” i skasowanie biletu warte 60 euro
Wyobraź sobie pierwszy poranek w Berlinie. Kupujesz bilet w automacie na peronie U-Bahnu i wsiadasz. Dwie stacje dalej mężczyzna w zwykłej kurtce pokazuje odznakę, patrzy na twój bilet i prosi o 60 euro. Bilet był prawdziwy. Nigdy nie został skasowany, a w Berlinie nieskasowany bilet z automatu liczy się jak brak biletu. Niemcy są pełne takich drobnych zasad i na każdą z nich jest zwrot, który cię przez nią przeprowadzi.
Zwroty poniżej należą do darmowego zestawu podróżnego po niemiecku: pięćdziesiąt zwrotów w pięć dni, z wymową.
„Danke” może znaczyć „nie”
„Danke” (DAN-ke) to „dziękuję”, a odpowiedzią jest „bitte” albo „bitte schön”, cieplej „gern geschehen”. Na razie prosto.
Pułapka pojawia się, gdy ktoś ci coś proponuje. Kelner podsuwa koszyk z pieczywem, ty uśmiechasz się i mówisz „danke”, a koszyk odjeżdża. Samo „danke” w odpowiedzi na propozycję jest odbierane jako „nie, dziękuję”. Żeby przyjąć, powiedz „Ja, bitte”. A samo „bitte” znaczy „proszę” na końcu prośby, ale też „nie ma za co”, „proszę bardzo, oto”, „śmiało” i „słucham?” w „Wie bitte?”. Będziesz je słyszeć bez przerwy i często wcale nie znaczy „proszę”.
Kelner cię nie ignoruje
„Entschuldigung” (ent-SZUL-di-gung) to jedno słowo na zwrócenie uwagi kelnera, zatrzymanie obcej osoby z pytaniem o drogę i przeprosiny za drobne potrącenie. „Entschuldigen Sie” to pełniejsza, oficjalna wersja; prawdziwe przeprosiny to „Es tut mir leid”.
Błędem jest siedzieć i czekać. W Niemczech to gość ma złapać wzrok kelnera, więc nikt nie jest niegrzeczny, gdy sąsiedni stolik jest obsłużony, a twój nie. Podnieś wzrok, powiedz „Entschuldigung” i sprawy ruszają.
Na przeciskanie się niemiecki nie ma osobnego słowa. Samo „Entschuldigung” zadziała, ale „Darf ich mal durch?” (darf iś mal DURŚ), czyli „czy mogę przejść?”, to zdanie, po którym ludzie w zatłoczonym U-Bahnie i w kolejce naprawdę się rozstępują. W autobusie „Ich muss hier raus” znaczy „muszę tu wysiąść”.
„Ein Kaffee” to kawa z przelewu
Poproś o „Einen Kaffee, bitte” (AJ-nen KA-fe, BIT-te), a dostaniesz kawę z przelewu albo dużą czarną z ekspresu. Nie espresso. Jeśli chcesz właśnie je, zamów „einen Espresso” po nazwie. Kawa z mlekiem to „Milchkaffee”, w wielkiej, pękatej filiżance, albo „Latte macchiato”; „Cappuccino” zrozumieją wszędzie. A „Kaffee und Kuchen” koło czwartej po południu to prawdziwy rytuał, dlatego o tej porze kawiarnie są pełne.
Rachunek przychodzi dopiero na prośbę
Rachunek nie przyjdzie, dopóki o niego nie poprosisz. Złap wzrok kelnera i powiedz „Die Rechnung, bitte” (di REŚ-nung, BIT-te) albo po prostu „Zahlen, bitte”. Płacisz kelnerowi przy stoliku.
Potem pada pytanie, które zaskakuje przyjezdnych: „Zusammen oder getrennt?”, razem czy osobno. Płacenie osobno, każdy za siebie, jest w Niemczech zupełnie normalne. Powiedz „zusammen”, jeśli chcesz jeden rachunek, a potem, oddając pieniądze, podaj kwotę, którą chcesz zapłacić, z napiwkiem.
Nie ma opłaty za obsługę, więc kwotę z napiwkiem podajesz na głos
Na niemieckim rachunku nie ma ani opłaty za nakrycie, ani pozycji za obsługę. Zamiast tego dajesz 5 do 10 procent napiwku, zaokrąglając w chwili płacenia; słowo brzmi „Trinkgeld” (TRINK-gelt). Błąd turysty to zapłacić dokładną kwotę i zostawić potem monety na stole. Tu nie ma takiego zwyczaju.
Rozwiązaniem jest podanie liczby. Powiedz kelnerowi sumę, którą chcesz zapłacić, „Machen Sie 30”, albo powiedz „Stimmt so”, reszty nie trzeba, oddając gotówkę. Płacąc kartą, podaj sumę, zanim kelner wpisze ją do terminala, albo skorzystaj z pytania „Trinkgeld?”, które pokazuje coraz więcej terminali; wybranie „Kein Trinkgeld” jest w porządku. „Bedienung inklusive” w karcie znaczy tylko tyle, że obsługa jest już wliczona w ceny.
„Brauchen Sie den Bon?”
Przy kasie kasjer zapyta „Brauchen Sie den Bon?”, czy potrzebujesz paragonu. Sklepy mają obowiązek go wydrukować od 2020 roku („Bonpflicht”), ale ty nie masz obowiązku go brać i większość ludzi odmawia. Weź go przy wszystkim, co mógłbyś zwrócić: „Den Kassenbon, bitte” (den KA-sen-bong, BIT-te). Automat na butelki drukuje osobny kwitek z kaucją, „Pfand”, który realizujesz przy kasie; ten system jest znacznie szerszy niż nasz świeżo wprowadzony. „Die Quittung” to rachunek za usługę, na przykład za taksówkę.
Skasuj bilet
W autobusach, tramwajach, U-Bahnie i S-Bahnie niektóre papierowe bilety są ważne dopiero po skasowaniu w małym kasowniku zwanym „Entwerter”, na peronie albo w pojeździe. Napis na tablicach brzmi „Fahrkarte entwerten” (FAR-kar-te ent-WER-ten), skasuj bilet. Jazda z nieskasowanym biletem liczy się jak jazda na gapę, „Schwarzfahren”, i kosztuje 60 euro na miejscu. Kontrolerzy chodzą po cywilnemu i nie znają litości.
Zasady różnią się między miastami. W Berlinie bilety z automatu trzeba skasować. W Hamburgu, Frankfurcie i Monachium wychodzą z automatu już skasowane, z wyjątkiem monachijskiej Streifenkarte. Prosta zasada: jeśli na bilecie nie ma wydrukowanej daty i godziny, kasuj. Bilety z aplikacji, Deutschlandticket i bilety dalekobieżne DB nigdy nie wymagają kasowania.
Pozostałe czterdzieści dwa
Te osiem zwrotów pochodzi z dni od pierwszego do czwartego zestawu podróżnego po niemiecku: dziesięć zwrotów dziennie przez pięć dni, każdy z zapisem wymowy do przeczytania na głos, wskazówką taką jak powyższe i nagraniem. Dzień pierwszy działa w przeglądarce bez zakładania konta, a arkusz drukuje się na trzech stronach.