Test Leben in Deutschland: progi zaliczenia i przygotowanie
Informacje sprawdzone 6 listopada 2026 w rozporządzeniu o kursach integracyjnych (§ 17 IntV), ustawie o pobycie (§ 9 AufenthG), ustawie o obywatelstwie (§ 10 StAG), ulotce informacyjnej BAMF o kursie integracyjnym (sierpień 2026) i na stronach BAMF o egzaminach końcowych. Przepisy się zmieniają: ostatnie słowo należy do Twojej szkoły prowadzącej kurs (Kursträger) i do BAMF.
Jeśli chodzisz na kurs integracyjny w Niemczech albo zaraz go zaczynasz, na jego końcu czekają Cię dwa egzaminy, zwykle w różnych terminach. Część językową zamyka egzamin DTZ (Deutsch-Test für Zuwanderer), a część orientacyjną test „Leben in Deutschland”, w skrócie LiD: 33 pytania wielokrotnego wyboru o demokracji, historii i życiu codziennym, na które masz 60 minut. Do zaliczenia potrzebujesz 15 dobrych odpowiedzi, a 17 dobrych, jeśli ten sam wynik ma się później liczyć przy niemieckim obywatelstwie. Poniżej: jak zbudowany jest kurs, ile kosztuje, czym LiD różni się od Einbürgerungstest, co daje Ci wynik, do czego przydaje się „Zertifikat Integrationskurs” i jak się przygotować.
Jak zbudowany jest kurs integracyjny
Ogólny kurs integracyjny ma dwie części. Kurs językowy to 600 lekcji, podzielonych na sześć modułów po 100: pierwsze 300 to Basiskurs, kolejne 300 Aufbaukurs. Kurs orientacyjny (Orientierungskurs) to 100 lekcji o porządku prawnym, kulturze i najnowszej historii Niemiec. Lekcja (Unterrichtseinheit) trwa 45 minut, więc kurs orientacyjny to około 75 godzin zajęć. Kursy specjalne, na przykład dla osób, które dopiero uczą się czytać i pisać, mają łącznie do 1000 lekcji.
To dwa osobne egzaminy. DTZ ma część pisemną trwającą 100 minut (słuchanie, czytanie i krótki list) oraz część ustną trwającą około 15 minut, a jego wynik to B1, A2 albo poziom poniżej A2. Test LiD odbywa się na końcu kursu orientacyjnego, zwykle w osobnym terminie. Zanim zapiszesz się na którykolwiek z nich, BAMF prosi, żeby sprawdzić, czy Twoje uprawnienie do kursu (Teilnahmeberechtigung) jest nadal ważne, a jeśli nie, najpierw złożyć wniosek o jego przedłużenie. Jeśli masz już certyfikat B1 uznawany przez BAMF, może on zastąpić DTZ, o ile pokażesz go w szkole najpóźniej przy zapisie i w dniu zapisu nie będzie starszy niż rok (§ 17 ust. 2 IntV).
Kto chodzi na kurs i ile to kosztuje
Większość ludzi nie zapisuje się sama z siebie. Urząd ds. cudzoziemców (Ausländerbehörde) może dać Ci prawo do kursu albo zobowiązać Cię do niego, a Jobcenter może zrobić to samo wobec osób pobierających zasiłek podstawowy. Jeśli zostałeś zobowiązany, regularna obecność i przystąpienie do egzaminu końcowego są częścią tego obowiązku, a ich pominięcie może wpłynąć na Twoje zezwolenie na pobyt albo świadczenia.
Jeśli chcesz pójść na kurs dobrowolnie, o miejsce jest dziś trudniej niż kiedyś. Na początku 2026 BAMF z powodów budżetowych wstrzymał przyjmowanie uczestników dobrowolnych (§ 44 ust. 4 AufenthG). Od 1 sierpnia 2026 znów przyjmuje niektóre grupy, w ramach dostępnych miejsc, w pierwszej kolejności osoby z zezwoleniem na pobyt z § 24 AufenthG (głównie z Ukrainy) oraz Niemców i innych obywateli UE, którzy potrzebują niemieckiego, żeby podjąć pracę albo naukę zawodu. Jeśli nie jesteś zobowiązany, a chcesz dostać miejsce, zapytaj w szkole jak najwcześniej.
Koszty według ulotki informacyjnej BAMF z sierpnia 2026:
- Kurs jest bezpłatny dla osób skierowanych lub zobowiązanych przez Jobcenter oraz dla późnych przesiedleńców (Spätaussiedler). Bezpłatny jest też dla osób ubiegających się o azyl i niektórych grup z Duldung albo z zezwoleniem z § 25 ust. 5 AufenthG, ale tylko wtedy, gdy są zobowiązane do udziału albo dostaną miejsce: od lutego 2026 BAMF nie przyjmuje już osób ubiegających się o azyl ani osób z Duldung jako uczestników dobrowolnych, a od 1 sierpnia 2026 nie należą one do grup z pierwszeństwem.
- Wszyscy pozostali płacą szkole 2,29 euro za lekcję, przed każdym modułem po 100 lekcji i przed kursem orientacyjnym. Za 700 lekcji kursu ogólnego daje to razem 1603 euro.
- Możesz wystąpić o zwolnienie z opłaty, jeśli pobierasz zasiłek podstawowy (Grundsicherungsgeld), zasiłek dla bezrobotnych, pomoc społeczną albo świadczenia dla osób ubiegających się o azyl, albo jeśli masz niskie dochody. Złóż wniosek przed rozpoczęciem kursu: zwolnienia nie przyznaje się wstecz.
- Dla uprawnień wydanych od 1 lutego 2023: jeśli zdasz egzamin końcowy w ciągu dwóch lat od wydania uprawnienia (trzech lat w kursach specjalnych), BAMF może zwrócić Ci 50% wpłaconej kwoty. Trzeba złożyć wniosek.
- Same egzaminy końcowe są dla uczestników kursu bezpłatne. BAMF płaci za jedno podejście do każdego z nich.
Czy to to samo co Einbürgerungstest?
Pytania są te same, test już nie. BAMF publikuje jeden katalog dla obu, „Gesamtfragenkatalog zum Test Leben in Deutschland und zum Einbürgerungstest”, obecnie w wersji z 7 maja 2025: 300 pytań ogólnych plus po 10 dla każdego z 16 krajów związkowych. Na obu arkuszach dostajesz 33 pytania, 30 ogólnych i 3 o kraju związkowym, w którym mieszkasz, każde z czterema odpowiedziami. Różnią się warunki i próg zaliczenia:
| „Leben in Deutschland” | Einbürgerungstest | |
|---|---|---|
| Kiedy | Na końcu kursu orientacyjnego | W dowolnym momencie, osobno |
| Jak się zapisujesz | Przez swój kurs integracyjny | Sam zapisujesz się w ośrodku egzaminacyjnym |
| Koszt dla Ciebie | Na kursie bezpłatny | 25 euro |
| Zaliczenie od | 15 z 33 | 17 z 33 |
| Liczy się do obywatelstwa | Od 17 dobrych odpowiedzi | Tak, jeśli zdany |
| Podstawa prawna | § 17 IntV | § 1 EinbTestV |
Związek między nimi zapisano w rozporządzeniu: § 17 ust. 5 IntV mówi, że test LiD może też potwierdzać wiedzę, której wymaga ustawa o obywatelstwie, na zasadach rozporządzenia o Einbürgerungstest i bez jego opłaty 25 euro. Obowiązuje więc próg z Einbürgerungstest: strona BAMF o naturalizacji wymaga 17 z 33 w „Leben in Deutschland”. Jeśli więc jesteś na kursie, nie potrzebujesz osobnego Einbürgerungstest, pod warunkiem że zdobędziesz 17 lub więcej. Czym jest sam Einbürgerungstest i jak pasuje obok certyfikatu B1 do wniosku o obywatelstwo, opisujemy w tekście Obywatelstwo niemieckie: dwa testy, które musisz zdać.
Co daje Ci wynik
Ten sam arkusz może dać trzy różne wyniki, więc z góry zdecyduj, w który celujesz.
15 albo 16 to prawdziwe zaliczenie, ale przy obywatelstwie liczy się tak, jakbyś w ogóle nie podchodził do testu wiedzy, i później musiałbyś zdawać Einbürgerungstest. Jeśli obywatelstwo jest gdzieś w Twoich planach, celuj w 17 z zapasem trzech, czterech pytań.
Do czego przydaje się Zertifikat Integrationskurs
BAMF wydaje „Zertifikat Integrationskurs” w formie papierowej, gdy osiągniesz B1 w DTZ i zdasz test LiD. Jeśli brakuje jednego z tych dwóch warunków, dostajesz zamiast tego zaświadczenie o swoich wynikach (§ 17 ust. 4 IntV). Certyfikat załatwia trzy sprawy:
- Zezwolenie na osiedlenie się. Przy Niederlassungserlaubnis § 9 ust. 2 AufenthG wymaga wystarczającej znajomości niemieckiego i podstawowej wiedzy o porządku prawnym i społecznym. Ten sam ustęp mówi, że oba warunki są spełnione, jeśli kurs integracyjny został ukończony z wynikiem pozytywnym. Jeden dokument pokrywa oba wymogi.
- Obywatelstwo, część językowa. Certyfikat potwierdza B1, czyli poziom, którego wymaga ustawa o obywatelstwie. Jakie inne certyfikaty B1 się liczą i co B1 oznacza w praktyce, znajdziesz w tekście Jaki poziom niemieckiego jest potrzebny do obywatelstwa?
- Obywatelstwo, część wiedzy, ale tylko jeśli w teście LiD miałeś 17 lub więcej.
Jednego już nie robi: nie skraca czekania na obywatelstwo. Przed reformą z 2024 roku ukończony kurs integracyjny skracał wymagany okres pobytu z ośmiu do siedmiu lat (do sześciu przy szczególnych osiągnięciach integracyjnych). Dziś standardem jest pięć lat dla wszystkich (§ 10 ust. 1 StAG), a kurs nie jest już skrótem. Jego wartość polega na tym, że potwierdza dwa warunki naraz.
Gdy coś pójdzie nie tak
Mniej niż 15 w „Leben in Deutschland”. Dostajesz zaświadczenie o wyniku. BAMF płaci za jedno podejście do każdego testu, a płatne drugie podejście z § 17 ust. 3 IntV dotyczy tylko testu językowego, więc zapytaj w szkole, jak u Ciebie wygląda powtórka LiD. Przy obywatelstwie drugą drogą do tego samego potwierdzenia jest Einbürgerungstest.
A2 lub niżej w DTZ. Wynik LiD zostaje, ale bez B1 nie ma certyfikatu, a wynik poniżej B1 nie wystarcza ani do zezwolenia na osiedlenie się, ani do obywatelstwa.
Czekanie na wynik. BAMF ocenia testy centralnie. Strona BAMF o egzaminach podawała w stanie na 2 listopada 2026 (sprawdziliśmy ją 6 listopada), że BAMF ocenia testy zdawane do 24 sierpnia 2026; aktualną datę pokazuje ta sama strona. Licz się z tym, że na certyfikat poczekasz parę miesięcy.
Jak przygotować się do testu LiD
Na kursie orientacyjnym przerabiasz tematy, ale test pyta o fakty, a wszystkie fakty są w katalogu: 310 pytań dla Ciebie, 300 ogólnych i 10 o Twoim kraju związkowym. BAMF publikuje je w PDF i w bezpłatnym internetowym centrum testów z przykładowym arkuszem. W dniu egzaminu nie dostaniesz pytania spoza katalogu, choć BAMF zaznacza, że brzmienie może się nieznacznie różnić.
Plan, który sprawdza się u większości uczestników:
- Zacznij w trakcie kursu orientacyjnego, nie po nim. Dziesięć do piętnastu minut dziennie wystarczy, żeby przejść katalog więcej niż raz.
- Ucz się blokami po 20 do 30 pytań, a do tych, które pomyliłeś, wróć po dniu albo dwóch.
- Nie pomijaj dziesięciu pytań swojego kraju związkowego. Trzy z Twoich 33 pytań pochodzą właśnie stamtąd, a na kursie poświęca się im mało czasu.
- Czytaj po niemiecku, nawet jeśli masz obok tłumaczenie. Arkusz jest tylko po niemiecku, a słowa takie jak Grundgesetz, Wahl i Gleichberechtigung to też dobre słownictwo do DTZ.
- W ostatnim tygodniu rób pełne testy próbne z limitem 60 minut. Trzy wyniki z rzędu na poziomie 20 lub więcej to dobry znak.
Nasz Symulator Einbürgerungstest opiera się na tym katalogu, więc obejmuje też test LiD: wszystkie 310 pytań, które Cię dotyczą, w opublikowanym brzmieniu (stan na 7 maja 2025), krótkie wyjaśnienie każdej odpowiedzi po polsku, angielsku, niemiecku, hiszpańsku albo francusku, powtórki rozłożone w czasie, które przywracają pytania, w których się mylisz, oraz testy próbne z 33 pytaniami, w tym 3 z Twojego kraju związkowego, oceniane według wyższego progu 17. Dziesięć pytań jest na stronie za darmo, bez konta. To nasze własne narzędzie do nauki, niepowiązane z BAMF; bezpłatne internetowe centrum testów BAMF jest podlinkowane na stronie symulatora.
Co do części językowej: DTZ to egzamin na poziomie B1. Nasz Pakiet egzaminacyjny: niemiecki B1 zawiera słownictwo B1 według tematów egzaminu, zwroty do listu i zadań ustnych, spójniki i gramatykę w kontekście oraz nagrania w naturalnie brzmiących głosach syntetycznych. Symulator Einbürgerungstest jest w pakiecie. Jeśli chcesz wiedzieć, ile słownictwa to oznacza, liczby znajdziesz w tekście Ile słów potrzebujesz do niemieckiego B1?
Najczęściej zadawane pytania
Ile pytań trzeba mieć dobrze w teście Leben in Deutschland?
15 z 33, żeby zaliczyć kurs orientacyjny. Jeśli wynik ma się liczyć także przy niemieckim obywatelstwie, potrzebujesz 17 z 33, tyle samo co w Einbürgerungstest. Na arkusz masz 60 minut.
Czy w teście Leben in Deutschland są pytania o mój kraj związkowy?
Tak. Każdy arkusz ma 30 pytań ogólnych i 3 o kraju związkowym, w którym mieszkasz, wybrane z dziesięciu pytań tego kraju w katalogu.
Czy test Leben in Deutschland jest płatny?
Nie, jeśli jesteś uczestnikiem kursu. Ulotka informacyjna BAMF mówi, że egzamin końcowy jest bezpłatny, a BAMF płaci za jedno podejście do każdego z dwóch testów. Płacić możesz za sam kurs: 2,29 euro za lekcję, chyba że jesteś zwolniony.
Czy Zertifikat Integrationskurs przyspiesza obywatelstwo?
Już nie. Przed reformą z 2024 roku skracał czekanie z ośmiu do siedmiu lat (do sześciu przy szczególnych osiągnięciach integracyjnych). Dziś standardem jest pięć lat dla wszystkich, a certyfikat potwierdza niemiecki na poziomie B1 i, przy 17 lub więcej punktach w teście LiD, wymaganą wiedzę.
Jak długo czeka się na wynik?
BAMF ocenia arkusze centralnie, a czas oczekiwania się zmienia. Strona BAMF o egzaminach podawała w stanie na 2 listopada 2026 (sprawdziliśmy ją 6 listopada), że BAMF ocenia testy zdawane do 24 sierpnia 2026; aktualną datę pokazuje ta sama strona. Szkoła prowadząca Twój kurs powie Ci, czy wynik już przyszedł.
Jestem obywatelem UE. Czy muszę zrobić kurs i test?
Urząd ds. cudzoziemców (Ausländerbehörde) nie może zobowiązać Cię do kursu integracyjnego i nie masz do niego ustawowego prawa, ale BAMF może Cię przyjąć w ramach dostępnych miejsc, od 1 sierpnia 2026 w pierwszej kolejności, jeśli potrzebujesz niemieckiego do pracy albo nauki zawodu. Zezwolenie na osiedlenie się (Niederlassungserlaubnis) też Cię nie dotyczy: po pięciu latach nieprzerwanego legalnego pobytu masz prawo stałego pobytu (Daueraufenthaltsrecht) z § 4a FreizügG/EU, bez wymogów językowych i bez testu wiedzy. Przy niemieckim obywatelstwie obowiązują Cię natomiast te same zasady co wszystkich: niemiecki na poziomie B1 i Einbürgerungstest albo 17 lub więcej punktów w teście LiD (§ 10 StAG). Od reformy z 2024 roku niemieckie prawo nie wymaga już od nikogo rezygnacji z dotychczasowego obywatelstwa; czy możesz zachować swoje, decydują przepisy Twojego kraju pochodzenia.
Oficjalne źródła
- BAMF, egzaminy końcowe kursu integracyjnego (DTZ i „Leben in Deutschland”): bamf.de
- BAMF, ulotka informacyjna o kursie integracyjnym (sierpień 2026): bamf.de
- BAMF, ponowne przyjmowanie uczestników dobrowolnych od 1 sierpnia 2026: bamf.de
- Rozporządzenie o kursach integracyjnych, § 17 IntV: gesetze-im-internet.de
- Ustawa o pobycie, § 9 AufenthG: gesetze-im-internet.de
- BAMF, kurs integracyjny dla obywateli UE: bamf.de
- Ustawa o swobodnym przepływie obywateli UE, § 4a FreizügG/EU: gesetze-im-internet.de
- Ustawa o obywatelstwie, § 10 StAG: gesetze-im-internet.de
- Katalog pytań w PDF: bamf.de
Words on Repeat nie jest powiązany z BAMF. Symulator Einbürgerungstest korzysta z opublikowanego katalogu pytań; tłumaczenia i wyjaśnienia są nasze i nie są oficjalne.