Jak powiedzieć “spółka, firma” po angielsku?

“spółka, firma” to po angielsku “company”. Na przykład: The company has been operating in Spain since 2010. — Firma działa w Hiszpanii od 2010 roku.

Jak powiedzieć “korporacja” po angielsku?

“korporacja” to po angielsku “corporation”. Na przykład: Large corporations are expected to publish their accounts every year. — Od dużych korporacji oczekuje się, że będą co roku publikować swoje sprawozdania finansowe.

Jak powiedzieć “spółka zależna, filia” po angielsku?

“spółka zależna, filia” to po angielsku “subsidiary”. Na przykład: The German subsidiary, which was opened in 2018, now employs over 300 people. — Niemiecka spółka zależna, otwarta w 2018 roku, zatrudnia dziś ponad 300 osób.

Jak powiedzieć “akcjonariusz, udziałowiec” po angielsku?

“akcjonariusz, udziałowiec” to po angielsku “shareholder”. Na przykład: The shareholders were told that the dividend would be cut. — Akcjonariuszom powiedziano, że dywidenda zostanie obcięta.

English B2 — Business & Economy (for Polish Speakers) — 250 darmowe fiszki do nauki angielskiego z audio

Słowo	Tłumaczenie	Przykład
company An organisation that sells goods or services to make money. Synonimy: firm,business	spółka, firma	The company has been operating in Spain since 2010. Firma działa w Hiszpanii od 2010 roku.
Present Perfect Continuous „has been operating” + „since 2010” = czynność trwająca do teraz; po polsku czas teraźniejszy „działa od”. Nie „is operating since 2010”. „Since” stoi przed punktem w czasie (2010), „for” przed okresem („for ten years”).
corporation A large company or group of companies acting as a single legal organisation.	korporacja	Large corporations are expected to publish their accounts every year. Od dużych korporacji oczekuje się, że będą co roku publikować swoje sprawozdania finansowe.
Strona bierna z bezokolicznikiem „are expected to publish” — typowa dla formalnej angielszczyzny; po polsku bezosobowe „oczekuje się, że”. „Accounts” w l.mn. = sprawozdania finansowe, nie „konta”. „Every year” bez przyimka.
subsidiary A company that is owned and controlled by a larger company.	spółka zależna, filia	The German subsidiary, which was opened in 2018, now employs over 300 people. Niemiecka spółka zależna, otwarta w 2018 roku, zatrudnia dziś ponad 300 osób.
Zdanie względne nieograniczające „which was opened in 2018” w przecinkach — dodatkowa informacja; „which” do rzeczy i firm, „who” do osób. Strona bierna „was opened”. „Over 300” = ponad 300; „people” to l.mn. od „person”.
shareholder A person who owns shares in a company.	akcjonariusz, udziałowiec	The shareholders were told that the dividend would be cut. Akcjonariuszom powiedziano, że dywidenda zostanie obcięta.
Mowa zależna w stronie biernej: „were told that … would be cut” — „will” przechodzi w „would” (następstwo czasów), po polsku zostaje „zostanie”. „Tell” wymaga dopełnienia osobowego, stąd bierne „were told”. Nie mylić „shareholder” (akcjonariusz) ze „stakeholder” (interesariusz).
branch A local office or shop that is part of a larger company.	oddział, filia	If the branch keeps losing money, it will be closed next year. Jeśli oddział będzie dalej przynosić straty, w przyszłym roku zostanie zamknięty.
Pierwszy tryb warunkowy: po „if” Present Simple „keeps”, w zdaniu głównym „will be closed” — po polsku w obu częściach czas przyszły, po angielsku nie „if the branch will keep”. „Keep + -ing” = nadal coś robić. „Next year” bez przyimka.
firm A company, especially one offering professional services such as law or consulting. Synonimy: company,business	firma, kancelaria	She works for a law firm whose clients include several banks. Pracuje w kancelarii prawnej, której klientami jest kilka banków.
„Whose” = „którego/której” — zaimek względny dzierżawczy, używany także do firm, nie tylko do osób. „Work for a company” = pracować w firmie (przyimek „for”, nie „in”). „A law firm” — rzecz. „law” jako przydawka przed „firm”, po polsku przym. „prawna”.
workforce All the people who work for a company or in a country. Synonimy: staff	załoga, kadra pracownicza	Nearly half of the workforce has been with the company for over ten years. Prawie połowa załogi pracuje w firmie od ponad dziesięciu lat.
„Workforce” to rzecz. zbiorowy w l.poj. — czasownik „has been”, nie „have”. Present Perfect „has been with the company for over ten years” = po polsku czas teraźniejszy „pracuje od”; „for” przed okresem („ten years”). „Be with a company” = pracować w firmie.
management The people who control and organise a company.	zarząd, kierownictwo	Management announced that the office would move to Madrid. Zarząd ogłosił, że biuro przeniesie się do Madrytu.
Mowa zależna po „announced that”: „will move” → „would move”, po polsku bez zmiany czasu („przeniesie się”). „Management” występuje bez przedimka i w l.poj., choć oznacza grupę ludzi. „Move” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego.
founder The person who starts a company or organisation.	założyciel	The founder, who started the business in her garage, still owns most of the shares. Założycielka, która zaczynała działalność w swoim garażu, wciąż ma większość udziałów.
Zdanie względne nieograniczające „who started…” w przecinkach. „Still” stoi przed czasownikiem głównym („still owns”), nie na końcu jak polskie „wciąż”. „Her garage” — zaimek dzierżawczy jest obowiązkowy tam, gdzie po polsku wystarczy „w garażu”.
partnership A business owned by two or more people who share profits and responsibility.	spółka osobowa, spółka partnerska	They set up a partnership instead of registering a limited company. Założyli spółkę osobową zamiast rejestrować spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.
Po „instead of” gerund („registering”), nigdy bezokolicznik — typowy błąd to „instead of to register”. Phrasal verb „set up” = założyć (firmę). „Limited company” = spółka z o.o.
takeover When one company gets control of another by buying most of its shares.	przejęcie	The takeover was approved despite strong opposition from employees. Przejęcie zatwierdzono pomimo silnego sprzeciwu pracowników.
„Despite” + rzecz. bez „of” („despite strong opposition”) — nie „despite of”; z całym zdaniem użyj „although”. Strona bierna „was approved” = po polsku bezosobowe „zatwierdzono”. „Opposition from employees” — przyimek „from”.
merger When two companies join together to form one larger company.	fuzja	If the merger had failed, both companies would have gone bankrupt. Gdyby fuzja się nie powiodła, obie firmy by zbankrutowały.
Trzeci tryb warunkowy: „if” + Past Perfect („had failed”) + „would have” + imiesłów („would have gone bankrupt”) — nierealna przeszłość. Po polsku jedno „gdyby … by”, po angielsku dwa różne czasy. „Go bankrupt” = zbankrutować („go” + przym. dla zmiany stanu).
franchise The right to run a business using a bigger company's name and products.	franczyza	The fast-food chain sells franchises to local investors. Sieć fast foodów sprzedaje franczyzy lokalnym inwestorom.
„Sell something to somebody” — odbiorca po „to”, po polsku celownik bez przyimka („inwestorom”). Złożenie „fast-food chain”: rzecz. z łącznikiem pełni rolę przydawki. Present Simple „sells” z „-s” dla 3. os. l.poj. — stała praktyka firmy.
solventformal Having enough money to pay all your debts.	wypłacalny	The auditors confirmed that the company remains solvent despite last year's losses. Audytorzy potwierdzili, że mimo zeszłorocznych strat spółka pozostaje wypłacalna.
„Remain” + przym. = pozostawać jakimś, bez „się”. „Despite” + rzecz. („last year's losses”), nigdy „despite of”. Dopełniacz saksoński z czasem: „last year's losses” = zeszłoroczne straty. Jako rzecz. „solvent” = rozpuszczalnik.
expansion The process of a business becoming bigger or entering new markets. Synonimy: growth	ekspansja	The expansion into Asia was riskier than the board had expected. Ekspansja na rynki azjatyckie okazała się bardziej ryzykowna, niż zarząd się spodziewał.
Porównanie „riskier than” + Past Perfect „had expected” — oczekiwanie było wcześniejsze niż sam wynik. Po polsku przed „niż” stawiamy przecinek, po angielsku przed „than” nie. „Expansion into” + miejsce, nie „in”. „Board” = zarząd, rzecz. zbiorowy.
restructuring Organising a company in a new way to make it work better.	restrukturyzacja	The restructuring, which took two years, made the company far more efficient. Restrukturyzacja, która trwała dwa lata, sprawiła, że firma stała się znacznie bardziej wydajna.
„Make + dopełnienie + przym.” („made the company more efficient”) = sprawić, że coś stało się jakieś — jedno krótkie zdanie zamiast polskiego „sprawiła, że … stała się”. „Far more” wzmacnia stopień wyższy = znacznie bardziej. „Take two years” = trwać dwa lata.
bankruptcy The legal state of being unable to pay your debts.	bankructwo, upadłość	The airline avoided bankruptcy by selling half of its planes. Linia lotnicza uniknęła bankructwa, sprzedając połowę swoich samolotów.
„By” + gerund („by selling”) wyraża sposób = polski imiesłów „sprzedając”. „Avoid” też łączy się z gerundem: „avoided going bankrupt”, nie „avoid to go”. „Its” = swój (o firmach i rzeczach), bez apostrofu — „it's” to skrót od „it is”.
multinational A large company that operates in many different countries.	korporacja międzynarodowa	Having worked for a multinational, she found it easy to adapt to the new culture. Ponieważ pracowała wcześniej w korporacji międzynarodowej, łatwo przyszło jej dostosować się do nowej kultury.
Imiesłów uprzedni „Having worked” = „ponieważ wcześniej pracowała” — wyraża przyczynę i wcześniejszość. „Find it easy to” + bezokolicznik: „it” jest obowiązkowe (po polsku brak odpowiednika). „Adapt to” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego.
board of directors The group of people chosen to control a company and make major decisions.	zarząd, rada dyrektorów	The board of directors meets every month to review the results. Zarząd spotyka się co miesiąc, żeby omówić wyniki.
„Meet” bez „się”: „the board meets”, nie „meets itself” — angielski nie potrzebuje zaimka zwrotnego przy „spotykać się”. Rzecz. zbiorowy „board” z czasownikiem w l.poj. („meets”). Bezokolicznik celu „to review” = „żeby omówić” — bez „for”.
loan Money that you borrow, especially from a bank, and must pay back.	pożyczka, kredyt	The bank refused to give us a loan unless we offered some security. Bank odmówił udzielenia nam pożyczki, chyba że przedstawimy jakieś zabezpieczenie.
„Refuse to” + bezokolicznik („refused to give”). „Unless” = „chyba że / jeśli nie” — samo w sobie przeczące, więc po nim nie ma „not”. Po „unless” czas przeszły „offered” przez następstwo czasów po „refused”. „Loan” = konkretna pożyczona suma; „credit” to raczej możliwość odroczonej zapłaty.
interest rate The percentage a bank charges you for borrowing money.	stopa procentowa	If interest rates were lower, more families would buy their own homes. Gdyby stopy procentowe były niższe, więcej rodzin kupowałoby własne mieszkania.
Drugi tryb warunkowy: „if” + Past Simple („were”) + „would” + bezokolicznik — hipoteza dotycząca teraźniejszości. Po „if” w tym trybie „were” dla wszystkich osób („if I were”). Złożenie „interest rate”: rzecz. + rzecz., po polsku przym. „procentowa”. „Their own homes” = własne domy.
mortgage A loan from a bank used to buy a house or flat.	kredyt hipoteczny, hipoteka	They took out a thirty-year mortgage to buy the flat. Wzięli trzydziestoletni kredyt hipoteczny, żeby kupić to mieszkanie.
Kolokacja „take out a mortgage/loan” = zaciągnąć kredyt — nie samo „take a mortgage”. „A thirty-year mortgage”: liczebnik z rzecz. w l.poj. jako przydawka („thirty-year”, nie „thirty-years”). Nieme „t” w wymowie „mortgage”. „Flat” (bryt.) = „apartment” (amer.).
debt Money that you owe to a person, bank, or company.	dług, zadłużenie	The company is deeply in debt, which worries its investors. Firma jest mocno zadłużona, co niepokoi jej inwestorów.
„In debt” = zadłużony; „deeply in debt” = mocno zadłużony. „Which” po przecinku może odnosić się do całego poprzedniego zdania = polskie „co”. Nieme „b” w „debt” — wymawia się /det/. „Worry” tu przechodni: „worries its investors”, bez „się”.
savings Money that you keep, usually in a bank, instead of spending it.	oszczędności (l.mn.)	He put all his savings into the business, which turned out to be a wise decision. Włożył w firmę wszystkie swoje oszczędności, co okazało się mądrą decyzją.
„Savings” w tym znaczeniu zawsze w l.mn., jak polskie „oszczędności”. „Turn out to be” = okazać się + bezokolicznik; po polsku „się”, po angielsku bez zaimka zwrotnego. „Put money into” = włożyć pieniądze w coś. „A wise decision” z „a” — jedna z możliwych decyzji.
investor A person or organisation that puts money into a business to make a profit.	inwestor	Investors were warned that they could lose all their money. Inwestorów ostrzeżono, że mogą stracić wszystkie swoje pieniądze.
Strona bierna osobowa „Investors were warned that…” = polskie bezosobowe „ostrzeżono inwestorów”. W mowie zależnej „can” → „could”; po polsku zostaje „mogą”. „Money” niepoliczalne: „all their money”, bez l.mn.
seasonal Changing or happening according to the time of year.	sezonowy	Ice-cream sales are highly seasonal, so the firm hires extra staff every summer. Sprzedaż lodów jest mocno sezonowa, więc firma co lato zatrudnia dodatkowych pracowników.
„Highly” wzmacnia przym. w formalnym stylu („highly seasonal”) = mocno, bardzo. „Every summer” bez przyimka — nie „in every summer”. „Staff” to rzecz. niepoliczalny, więc „extra staff”, nie „extra staffs”; jedna osoba to „a member of staff”.
interest-free Involving no extra charge for borrowing money.	nieoprocentowany	The shop offers interest-free credit on purchases over five hundred euros. Sklep oferuje nieoprocentowany kredyt na zakupy powyżej pięciuset euro.
Przyrostek „-free” = bez czegoś: „interest-free”, „tax-free”, „sugar-free”. Kolokacja „credit on purchases” z przyimkiem „on”. „Over” + liczba = powyżej, ponad. „Interest” w znaczeniu odsetek jest niepoliczalne — bez „an”, bez l.mn.
deposit Money paid in advance as the first part of a payment.	zaliczka, kaucja	You will have to pay a deposit of ten per cent when you sign the contract. Przy podpisaniu umowy będzie Pan musiał wpłacić dziesięcioprocentową zaliczkę.
Po „when” w znaczeniu przyszłym Present Simple („when you sign”), choć w zdaniu głównym jest „will have to” — nie „when you will sign”. „Per cent” w brytyjskiej pisowni to dwa słowa, amerykańskiej „percent”. „A deposit of ten per cent” = zaliczka w wysokości 10%.
transaction An act of buying, selling, or moving money between accounts.	transakcja	Every transaction is recorded automatically by the system. Każda transakcja jest automatycznie rejestrowana przez system.
Strona bierna z wykonawcą po „by”: „is recorded by the system”. „Every” + rzecz. w l.poj. + czasownik w l.poj. („every transaction is”), choć po polsku „każda” też jest w l.poj. Przysł. „automatically” stoi między „is” a imiesłowem.
fee Money you pay for a professional service. Synonimy: charge	opłata, prowizja	The bank charges a small fee for transferring money abroad. Bank pobiera niewielką opłatę za przelewy za granicę.
„Charge a fee for” + gerund („for transferring”) — po przyimku zawsze -ing, nie bezokolicznik. „Abroad” to przysł. bez przyimka: „transfer money abroad”, nie „to abroad”. „Fee” = opłata za usługę; polska „prowizja” w sensie procentu od sprzedaży to „commission”.
funds Money that is available to be spent for a particular purpose. Synonimy: money	środki (l.mn.), fundusze (l.mn.)	The project was cancelled because the funds had run out. Projekt anulowano, bo skończyły się środki.
Past Perfect „had run out” — środki skończyły się wcześniej niż anulowanie („was cancelled”); po polsku oba w czasie przeszłym. „Run out” = skończyć się, bez „się” po angielsku; z dopełnieniem „run out of funds”. „Funds” w tym znaczeniu w l.mn.
capital Money used to start or grow a business.	kapitał	They didn't have enough capital to open a second restaurant. Nie mieli wystarczającego kapitału, żeby otworzyć drugą restaurację.
„Enough” stoi przed rzecz. („enough capital”), ale po przym. („big enough”). Bezokolicznik celu „to open” = żeby otworzyć. „Capital” jako pieniądze jest niepoliczalne — bez „a”; jako stolica jest policzalne („a capital city”).
asset Something valuable that a person or company owns.	aktywa (l.mn.), składnik majątku	The buildings are the most valuable assets the company owns. Budynki to najcenniejsze aktywa, jakie firma posiada.
Zdanie względne bez zaimka: „the assets (that) the company owns” — „that” można pominąć, gdy jest dopełnieniem. Stopień najwyższy „the most valuable” z „the”. Po polsku „aktywa” tylko w l.mn., po angielsku „asset” ma też l.poj. („a valuable asset”).
cash flow The movement of money into and out of a business.	przepływy pieniężne (l.mn.), płynność finansowa	Many small businesses fail because of poor cash flow rather than a bad product. Wiele małych firm upada z powodu słabych przepływów pieniężnych, a nie złego produktu.
„Because of” + rzecz. („because of poor cash flow”); samo „because” + całe zdanie. „Rather than” = a nie / zamiast — formalny spójnik przeciwstawny. Złożenie „cash flow”: rzecz. + rzecz., w l.poj. i niepoliczalne, choć po polsku „przepływy” w l.mn.
revenue The money a company receives from selling goods or services. Synonimy: income	przychody (l.mn.), przychód	Revenue rose by 15 per cent last year, mainly thanks to online sales. Przychody wzrosły w zeszłym roku o 15 procent, głównie dzięki sprzedaży internetowej.
„Rise by” + procent = wzrosnąć o („by 15 per cent”), nie „rise with” ani „rise on”. „Revenue” jest niepoliczalne i w l.poj. („revenue rose”), po polsku zwykle l.mn. „przychody”. Nie mylić: „revenue” = przychód (brutto), „income” = dochód, „turnover” = obrót.
profit Money you gain when you sell something for more than it cost you. Synonimy: gain	zysk	The company made a profit for the first time since it was founded. Firma po raz pierwszy od założenia osiągnęła zysk.
Kolokacja „make a profit” — nie „do” ani „win a profit”; podobnie „make a loss”. „Since it was founded” = „since” + zdanie w stronie biernej w cz. przeszłym; „the company made” w Past Simple, bo mowa o konkretnym, zakończonym roku.
loss Money that a business loses when costs are higher than income.	strata	The factory reported heavy losses, which led to hundreds of job cuts. Fabryka odnotowała duże straty, co doprowadziło do setek zwolnień.
Kolokacje „report a loss / make a loss” i „heavy losses” = duże straty (nie „big losses”). „Which” po przecinku odnosi się do całego zdania = polskie „co”. „Lead to” + rzecz. = doprowadzić do; „led” to nieregularny cz. przeszły od „lead”.
expense Money spent on something, especially as part of doing business. Synonimy: cost	wydatek, koszt	Travel expenses will be paid back provided that you keep the receipts. Koszty podróży zostaną zwrócone pod warunkiem, że zachowa Pan paragony.
„Provided that” = pod warunkiem, że — formalny spójnik warunkowy, po którym stoi Present Simple („you keep”), nie „will”. Strona bierna w czasie przyszłym „will be paid back”. Fałszywy przyjaciel: „receipt” = paragon, nie recepta (= prescription).
dividend Part of a company's profit that is paid to shareholders.	dywidenda	The dividend, which is paid twice a year, attracts many small investors. Dywidenda, wypłacana dwa razy w roku, przyciąga wielu drobnych inwestorów.
Zdanie względne nieograniczające w przecinkach ze stroną bierną: „which is paid”. „Twice a year” — przedimek „a” w znaczeniu „na / w”: „twice a year”, „three times a week”, nie „twice in year”. Rzecz. zbiorowy czasownik w l.poj.: „the dividend attracts”.
share (in a company) One of the equal parts into which a company's value is divided.	akcja, udział	He sold his shares just before the price collapsed, which was extremely lucky. Sprzedał swoje akcje tuż przed załamaniem kursu, co było niesamowitym szczęściem.
„Just before” + zdanie w Past Simple („just before the price collapsed”). „Which” po przecinku = polskie „co” odnoszące się do całego zdania. Uwaga: giełdowa „akcja” to „share” (lub amer. „stock”), nie „action”; „shareholder” = akcjonariusz.
stock market The activity of buying and selling shares in companies.	giełda papierów wartościowych	The stock market fell sharply after the bad news was published. Po opublikowaniu złych wiadomości giełda gwałtownie spadła.
„After” + zdanie w stronie biernej w cz. przeszłym („after the bad news was published”). „News” jest niepoliczalne i w l.poj. mimo końcówki „-s”: „the news was”, nie „were”. Przysł. „sharply” = gwałtownie — typowy przy opisach wykresów, jak „fell sharply”, „rose sharply”.
long-term Continuing or having an effect far into the future.	długoterminowy, długofalowy	Investing in staff training brings long-term benefits that are hard to measure. Inwestowanie w szkolenia pracowników przynosi długofalowe korzyści, które trudno zmierzyć.
Gerund jako podmiot: „Investing in staff training brings” — czasownik w l.poj.; po polsku rzecz. odsłowny „inwestowanie”. „Hard to measure” = przym. + bezokolicznik z „to”: „trudno zmierzyć”. „Long-term” z łącznikiem, gdy stoi przed rzecz.; „in the long term” bez łącznika.
banking The business activity of banks.	bankowość	Online banking has made it unnecessary to visit a branch. Bankowość internetowa sprawiła, że wizyta w oddziale stała się zbędna.
„Make it + przym. + to” + bezokolicznik: „has made it unnecessary to visit” — „it” jest obowiązkowe, po polsku brak odpowiednika. Present Perfect „has made” = zmiana, która ma skutek teraz. „Banking” bez przedimka jako pojęcie ogólne; „branch” = oddział banku.
lender A person or organisation that lends money.	pożyczkodawca, kredytodawca	Lenders must check whether borrowers can really pay the money back. Pożyczkodawcy muszą sprawdzać, czy kredytobiorcy naprawdę są w stanie spłacić pieniądze.
„Whether” = czy w pytaniach zależnych, bardziej formalne niż „if”. Phrasal verb rozdzielny „pay back”: „pay the money back” lub „pay back the money”. Para „lender”/„borrower” od „lend” (pożyczać komuś) i „borrow” (pożyczać od kogoś) — po polsku oba to „pożyczać”.
credit An arrangement to buy something now and pay for it later.	kredyt	Most customers prefer to buy now and pay later using credit. Większość klientów woli kupić teraz, a zapłacić później, korzystając z kredytu.
„Prefer to” + bezokolicznik („prefer to buy”); możliwe też „prefer buying”. „Most customers” bez przedimka = większość klientów; „the most” to stopień najwyższy, nie „większość”. Imiesłów „using credit” = korzystając z kredytu; „credit” tu niepoliczalne, bez „a”.
short-term Lasting or having an effect for only a short time.	krótkoterminowy, doraźny	Cutting the research budget was a short-term solution that created bigger problems later. Obcięcie budżetu na badania było doraźnym rozwiązaniem, które później stworzyło większe problemy.
Gerund jako podmiot: „Cutting the research budget was” — czasownik w l.poj. Nie mylić „later” (później) z „latter” (ten drugi z dwóch). „Short-term” z łącznikiem jako przydawka przed rzecz. („a short-term solution”), „in the short term” bez łącznika.
demand (noun) The amount of a product or service that people want to buy.	popyt	Demand for electric cars has grown so quickly that factories cannot keep up. Popyt na samochody elektryczne wzrósł tak szybko, że fabryki nie nadążają.
„So + przysł. + that” wyraża skutek: „so quickly that” = tak szybko, że. „Demand for something” — przyimek „for”, nie „demand of” ani „demand on” („popyt na”). Present Perfect „has grown” = wzrost, który trwa i ma skutek teraz. „Keep up” = nadążać.
trade The activity of buying and selling goods and services between people or countries. Synonimy: commerce	handel	Trade between the two countries has doubled over the last decade. Handel między tymi dwoma krajami podwoił się w ciągu ostatniej dekady.
Present Perfect „has doubled” z „over the last decade”, bo okres sięga do teraz. „Double” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego. „Between” dla dwóch stron, „among” dla więcej niż dwóch. „Trade” niepoliczalne, bez przedimka jako pojęcie ogólne.
tariff A tax on goods coming into or leaving a country.	cło, taryfa celna	The new tariffs on steel are expected to raise prices for consumers. Oczekuje się, że nowe cła na stal podniosą ceny dla konsumentów.
Strona bierna + bezokolicznik: „are expected to raise” = oczekuje się, że podniosą — po polsku bezosobowe „oczekuje się”. „Raise” jest przechodnie (podnosić coś: „raise prices”), „rise” nieprzechodnie (rosnąć: „prices rise”). „Tariffs on steel” z przyimkiem „on”.
goods Physical products that are made to be sold. Synonimy: products,merchandise	towary (l.mn.)	The goods were damaged during transport, so we asked for our money back. Towary zostały uszkodzone w transporcie, więc poprosiliśmy o zwrot pieniędzy.
„Goods” występuje tylko w l.mn. i nie ma l.poj. („the goods were”, nie „a good”). „Ask for something back” = poprosić o zwrot czegoś („asked for our money back”). „During” + rzecz. („during transport”), nie „during” + zdanie — wtedy „while”.
commodity A basic product, such as coffee or oil, that is bought and sold in large amounts.	surowiec, towar giełdowy	Coffee is one of the most traded commodities in the world. Kawa to jeden z najczęściej handlowanych surowców na świecie.
„One of the most” + imiesłów/przym. + rzecz. w l.mn.: „one of the most traded commodities” — po „one of” zawsze l.mn. „In the world” z przyimkiem „in”, nie „of the world”. „Coffee” bez przedimka — mowa o kawie w ogóle, jako surowcu.
supplier A company or person that provides goods or services to another business. Synonimy: provider	dostawca	We changed suppliers because the previous one kept delivering late. Zmieniliśmy dostawcę, bo poprzedni ciągle dostarczał z opóźnieniem.
„Keep + -ing” = ciągle / wciąż coś robić („kept delivering late”), nigdy „keep to deliver”. „Change suppliers” w l.mn., choć po polsku „zmienić dostawcę” w l.poj. „The previous one” — „one” zastępuje rzecz. „supplier”, żeby go nie powtarzać.
wholesaler A business that sells goods in large quantities to shops, not to the public.	hurtownik, hurtownia	Buying directly from the wholesaler is cheaper than going through a shop. Kupowanie bezpośrednio u hurtownika jest tańsze niż przez sklep.
Gerund jako podmiot („Buying … is cheaper”) i gerund po „than” („than going through a shop”) — po polsku w obu miejscach rzecz. odsłowny lub bezokolicznik. „Buy from somebody” = kupować u kogoś, przyimek „from”, nie „at”. „Go through” = załatwiać przez pośrednika.
retailer A business that sells goods directly to the public.	sprzedawca detaliczny, detalista	Online retailers have taken customers away from traditional shops. Sklepy internetowe odebrały klientów tradycyjnym sklepom.
„Take something away from somebody” = odebrać coś komuś — angielski używa „from”, w polskim jest celownik bez przyimka („sklepom”). Present Perfect „have taken” = zmiana, której skutek trwa. „Retailer” od „retail” (handel detaliczny); przeciwieństwo „wholesaler”.
competition The situation in which companies try to be more successful than others.	konkurencja	Competition in the food sector is so fierce that many small shops close within a year. Konkurencja w branży spożywczej jest tak zacięta, że wiele małych sklepów zamyka się w ciągu roku.
„So + przym. + that” = tak…, że („so fierce that”). „Within a year” = w ciągu roku, nie później niż za rok. „Close” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego („shops close”). Uwaga: „konkurencja” to „competition”, nie „concurrence” (= zbieg okoliczności, zgoda).
competitor A company or person trying to win business against others in the same market. Synonimy: rival	konkurent	Our main competitor has just cut its prices, so we will have to react quickly. Nasz główny konkurent właśnie obniżył ceny, więc będziemy musieli szybko zareagować.
„Have just” + imiesłów = właśnie coś zrobić („has just cut”) — Present Perfect z „just”; po polsku „właśnie” + cz. przeszły. „Cut” jest nieregularne i nieodmienne: cut–cut–cut. „Its prices” = swoje ceny (o firmie), bez apostrofu.
monopoly Complete control of a market by one company or organisation.	monopol	For decades the state had a monopoly on the railways, so tickets were expensive. Przez dziesięciolecia państwo miało monopol na koleje, więc bilety były drogie.
„A monopoly on something” z przyimkiem „on” (polskie „monopol na”), nie „of”. „For decades” + Past Simple („had”), bo okres jest zakończony; gdyby trwał do dziś, byłby Present Perfect „has had”. „The railways” z „the” — konkretny system kolejowy w kraju.
market share The percentage of total sales in a market that one company has.	udział w rynku	The firm's market share has fallen from 30 to 22 per cent in two years. Udział firmy w rynku spadł w ciągu dwóch lat z 30 do 22 procent.
„From … to …” dla zakresów liczbowych: „from 30 to 22 per cent”. Present Perfect „has fallen” z „in two years”, bo okres sięga do teraz. Złożenie „market share”: rzecz. + rzecz., po polsku „udział w rynku” z przyimkiem. Dopełniacz saksoński „the firm's” = firmy.
shortage A situation in which there is not enough of something that people need. Synonimy: lack	niedobór, brak	The shortage of housing has pushed rents up all over the country. Niedobór mieszkań wywindował czynsze w całym kraju.
Phrasal verb rozdzielny „push up” = podnieść, wywindować („pushed rents up”). „Shortage of something” z „of”. „All over the country” = w całym kraju. Fałszywy przyjaciel: „rent” = czynsz, nie renta (= pension); „housing” niepoliczalne = mieszkania, budownictwo mieszkaniowe.
distribution The process of moving goods from producers to shops or customers.	dystrybucja	Distribution used to be the most expensive part of the business until they built their own warehouse. Dystrybucja była kiedyś najdroższą częścią biznesu, dopóki nie zbudowali własnego magazynu.
„Used to be” = kiedyś było (stan z przeszłości, który już nie trwa); tylko w cz. przeszłym, nie „use to be” dla teraźniejszości. „Until” + Past Simple — po polsku „dopóki nie”, po angielsku bez przeczenia. „Their own” + rzecz. = własny. Fałszywy przyjaciel: „warehouse” = magazyn; „magazine” = czasopismo.
shipment A quantity of goods sent together to a customer or place. Synonimy: delivery	przesyłka, dostawa	The shipment, which should have arrived on Monday, was delayed by the storm. Przesyłka, która powinna była dotrzeć w poniedziałek, została opóźniona przez burzę.
„Should have” + imiesłów = coś, co miało się stać, a się nie stało („should have arrived” = powinna była dotrzeć). Strona bierna z wykonawcą: „was delayed by the storm”. „On Monday” — dni tygodnia z „on”. „Shipment” to każda wysyłka, nie tylko statkiem.
warehouse A large building where goods are kept before being sold or sent.	magazyn	The goods are stored in a warehouse outside the city until they are needed. Towary są przechowywane w magazynie za miastem, dopóki nie będą potrzebne.
Dwie strony bierne: „are stored” i „are needed” — po polsku „są przechowywane” i „będą potrzebne”. Po „until” Present Simple, choć mowa o przyszłości („until they are needed”, nie „will be needed”); polskie „dopóki nie” bez przeczenia po angielsku. Fałszywy przyjaciel: magazyn = „warehouse”, „magazine” = czasopismo.
logistics The organisation of moving, storing, and delivering goods.	logistyka	Good logistics is what allows supermarkets to sell fresh fish far from the coast. Dobra logistyka to właśnie to, co pozwala supermarketom sprzedawać świeże ryby z dala od wybrzeża.
„What” jako zaimek względny bez poprzednika = „to, co” („is what allows”). „Allow somebody to do something”: „allows supermarkets to sell” — bezokolicznik z „to”. „Logistics” z „-s”, ale jako dziedzina w l.poj.: „logistics is”; „far from” = daleko od.
supply chain The whole system of people and companies involved in making and delivering a product.	łańcuch dostaw	If one link in the supply chain breaks, the whole factory may stop working. Jeśli pęknie jedno ogniwo łańcucha dostaw, cała fabryka może przestać pracować.
„May” = może (możliwość): „may stop working”. „Stop + -ing” = przestać coś robić; „stop to work” znaczyłoby „zatrzymać się, żeby popracować”. Po „if” Present Simple („breaks”), nie czas przyszły. Złożenie „supply chain”: rzecz. + rzecz., po polsku dopełniacz „łańcuch dostaw”.
globalisation The process by which trade and culture spread across the whole world.	globalizacja	Globalisation has made it possible for small firms to sell worldwide. Globalizacja umożliwiła małym firmom sprzedaż na całym świecie.
„Make it possible for somebody to do something”: „it” i „for” są obowiązkowe („has made it possible for small firms to sell”) — w polskim jest po prostu „umożliwiła firmom sprzedaż”. Pisownia brytyjska „-isation”, amerykańska „-ization”. „Worldwide” to przysł. bez przyimka.
sanction An official punishment, often limiting trade, used against a country.	sankcja	Economic sanctions were imposed on the country after it broke the agreement. Po tym, jak kraj złamał porozumienie, nałożono na niego sankcje gospodarcze.
„Impose sanctions on a country” — przyimek „on”, nie „against”. Strona bierna „were imposed” = polskie bezosobowe „nałożono”. „Broke” to nieregularny cz. przeszły od „break” (break–broke–broken). „Sanctions” w tym znaczeniu prawie zawsze w l.mn.
deficit The amount by which spending is greater than income.	deficyt	The government promised to reduce the deficit without raising taxes. Rząd obiecał zmniejszyć deficyt bez podnoszenia podatków.
„Promise to” + bezokolicznik („promised to reduce”). „Without” + gerund („without raising”) — nigdy bezokolicznik; po polsku „bez” + rzecz. odsłowny. „Raise taxes” = podnosić podatki (przechodnie), „taxes rise” = podatki rosną. „The government” z „the” — konkretny rząd.
bubble A situation in which prices rise far above the real value before falling suddenly.	bańka (spekulacyjna)	Everyone knew the property bubble would burst; nobody knew when. Wszyscy wiedzieli, że bańka na rynku nieruchomości pęknie; nikt nie wiedział kiedy.
Mowa zależna: „knew (that) the bubble would burst” — „will” → „would”; po polsku bez zmiany czasu („pęknie”). „Everyone” i „nobody” z czasownikiem w l.poj. „Nobody knew” — jedno przeczenie, nie „nobody didn't know”. „Property” tu = nieruchomości.
steep Rising or falling quickly and by a large amount. Synonimy: sharp	gwałtowny, stromy	The steep rise in energy prices forced many factories to cut production. Gwałtowny wzrost cen energii zmusił wiele fabryk do ograniczenia produkcji.
„Force somebody to do something” = zmusić kogoś do zrobienia czegoś: „forced factories to cut”, po polsku „do” + rzecz. odsłowny. „The rise in prices” z „in”, nie „of”. „Steep” opisuje ostre wzrosty i spadki na wykresach, także dosłownie strome zbocze.
niche A small, specific part of a market with its own special customers.	nisza (rynkowa)	They found a niche selling vegan cheese, which nobody else was offering locally. Znaleźli niszę, sprzedając wegański ser, którego nikt inny w okolicy nie oferował.
Imiesłów „selling” wyraża sposób = polskie „sprzedając”. „Nobody else” = nikt inny; jedno przeczenie w zdaniu — „nobody was offering”, nie „nobody wasn't offering”. Past Continuous „was offering” = tło, stan w tamtym czasie. „Locally” = w okolicy, lokalnie.
campaign A planned series of activities designed to advertise or achieve something.	kampania	The campaign was so successful that sales tripled in three months. Kampania okazała się tak skuteczna, że sprzedaż potroiła się w trzy miesiące.
„So + przym. + that” = tak…, że („so successful that”). „Triple” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego; podobnie „double”. Nieme „g” w wymowie „campaign” /kæmˈpeɪn/. „Successful” = skuteczny, odnoszący sukces — nie „sukcesywny”.
target audience The particular group of people a product or advert is aimed at.	grupa docelowa	Before designing the advert, you need to know who your target audience is. Zanim zaprojektujesz reklamę, musisz wiedzieć, kto jest twoją grupą docelową.
Pytanie zależne ma szyk zdania twierdzącego: „who your target audience is”, nie „who is your target audience”. „Before” + gerund („before designing”) — po polsku „zanim” + zdanie. „Advert” (bryt.) = reklama; „advertisement” to pełna forma. „Need to” + bezokolicznik.
sales The number or value of products sold in a period of time.	sprzedaż	Sales have been falling steadily since the new competitor entered the market. Sprzedaż spada systematycznie, odkąd na rynek wszedł nowy konkurent.
Present Perfect Continuous + „since”: „have been falling since” — po polsku czas teraźniejszy „spada, odkąd”. „Sales” w tym znaczeniu w l.mn. z czasownikiem w l.mn. („sales have”), po polsku „sprzedaż” w l.poj. „Steadily” = systematycznie, równomiernie. „Enter the market” bez przyimka.
slogan A short, memorable phrase used in advertising.	slogan, hasło reklamowe	A good slogan is easy to remember even if you only hear it once. Dobry slogan łatwo zapamiętać, nawet jeśli słyszy się go tylko raz.
„Easy to remember” = przym. + bezokolicznik z „to”; podmiotem jest „slogan”, po polsku bezosobowo „łatwo zapamiętać”. „Even if” = nawet jeśli — z Present Simple („you only hear”), bez „will”. Ogólne „you” = polskie bezosobowe „słyszy się”.
market research Collecting information about what customers want and need.	badanie rynku	Had they done proper market research, they would have known nobody wanted the product. Gdyby przeprowadzili porządne badanie rynku, wiedzieliby, że nikt nie chce tego produktu.
Trzeci tryb warunkowy z inwersją w stylu formalnym: „Had they done…” = „If they had done…”. Kolokacja „do research”, nigdy „make research”. „Research” niepoliczalne — bez „a”, bez l.mn. „Nobody wanted” — jedno przeczenie; po polsku „nikt nie chce”.
second-hand Already used by someone else before being sold again. Synonimy: used	używany, z drugiej ręki	She furnished the whole office with second-hand desks to keep costs down. Umeblowała całe biuro używanymi biurkami, żeby ograniczyć koszty.
Bezokolicznik celu „to keep” = żeby utrzymać. „Keep costs down” — phrasal verb rozdzielny = utrzymać niskie koszty. „Second-hand” z łącznikiem jako przym. przed rzecz.; działa też jako przysł.: „buy something second-hand”. Fałszywy przyjaciel: „desk” = biurko, nie deska.
loyalty The tendency of customers to keep buying from the same company.	lojalność	Customer loyalty is harder to win than it is to lose. Lojalność klientów trudniej zdobyć, niż stracić.
Porównanie z bezokolicznikami: „harder to win than (it is) to lose”. Złożenie „customer loyalty”: rzecz. + rzecz. bez przyimka — po polsku dopełniacz „lojalność klientów”. Po polsku przed „niż” stawiamy przecinek, po angielsku przed „than” nie. „Loyalty” niepoliczalne, bez przedimka.
packaging The materials used to wrap or protect a product for sale.	opakowanie	The company redesigned its packaging so that it would use less plastic. Firma przeprojektowała swoje opakowania tak, żeby zużywać mniej plastiku.
„So that” + „would” wyraża cel w przeszłości („so that it would use”) = żeby. „Less” z rzecz. niepoliczalnymi („less plastic”), „fewer” z policzalnymi. „Packaging” niepoliczalne, po polsku często l.mn. „opakowania”. „Its” = swoje (o firmie), bez apostrofu.
word of mouth Information passed from person to person by talking, especially recommendations.	poczta pantoflowa, polecenia	The restaurant never advertises; all its customers come through word of mouth. Ta restauracja nigdy się nie reklamuje; wszyscy klienci trafiają do niej dzięki poczcie pantoflowej.
„Never” stoi przed czasownikiem głównym („never advertises”) i sam neguje zdanie — bez „not”. „Advertise” bez „się”; polskie „reklamować się”. „Through” wyraża środek = przez, dzięki („through word of mouth”, bez przedimka). „All its customers” — „its” o restauracji.
negotiation Formal discussion between people trying to reach an agreement.	negocjacje (l.mn.)	After months of negotiation, the two sides finally reached an agreement. Po miesiącach negocjacji obie strony w końcu doszły do porozumienia.
„Finally” = w końcu, nareszcie — zwykle przed czasownikiem („finally reached”). Fałszywy przyjaciel: „eventually” = w końcu, ostatecznie — nie „ewentualnie” (= possibly). Kolokacja „reach an agreement” = dojść do porozumienia. „Negotiation” tu w l.poj. i niepoliczalne, po polsku l.mn.
patent A legal right that stops others from copying your invention.	patent	The startup applied for a patent to protect its invention. Start-up złożył wniosek o patent, żeby chronić swój wynalazek.
„Apply for” + rzecz. = ubiegać się o, złożyć wniosek o („applied for a patent”) — przyimek „for”, nie „about”. Bezokolicznik celu „to protect” = żeby chronić, bez „for”. „Its invention” = swój wynalazek (o firmie). Wymowa bryt. /ˈpeɪtənt/.
agreement A decision or arrangement that two or more people accept. Synonimy: deal	porozumienie, umowa	Both parties said they were satisfied with the agreement that had been signed. Obie strony oświadczyły, że są zadowolone z podpisanego porozumienia.
Mowa zależna: „said they were satisfied” — czas teraźniejszy przechodzi w przeszły, po polsku zostaje „są”. Zdanie względne w stronie biernej w Past Perfect: „that had been signed” — podpisanie było wcześniej. „Satisfied with” z „with”. „Both parties” = obie strony (umowy), nie „partie”.
clause A separate part of a legal document or contract.	klauzula, zapis (w umowie)	There is a clause in the contract which allows either side to cancel with 30 days' notice. W umowie jest klauzula, która pozwala każdej ze stron wypowiedzieć ją z 30-dniowym wyprzedzeniem.
„Either side” = każda z dwóch stron (z czasownikiem w l.poj.). Dopełniacz z czasem: „30 days' notice” = 30-dniowe wypowiedzenie (apostrof po „s” w l.mn.). „There is a clause” — konstrukcja „there is/are”, po polsku po prostu „jest”. „Allow somebody to do” z bezokolicznikiem.
deal An agreement, especially in business, that benefits both sides. Synonimy: agreement,arrangement	umowa, transakcja	The deal fell apart at the last minute because neither side would give way. Umowa rozpadła się w ostatniej chwili, bo żadna ze stron nie chciała ustąpić.
„Would” w przeczeniu w przeszłości = nie chcieć czegoś zrobić: „neither side would give way” = żadna ze stron nie chciała ustąpić. „Neither” jest samo w sobie przeczące — czasownik bez „not”. „Fall apart” = rozpaść się, bez „się”. „At the last minute” z „at”.
proposal A formal plan or suggestion offered for others to consider. Synonimy: suggestion,plan	propozycja, oferta	The proposal was rejected on the grounds that it was too expensive. Propozycję odrzucono, uzasadniając to zbyt wysokimi kosztami.
„On the grounds that” = z uzasadnieniem, że / ze względu na to, że — formalny łącznik. Strona bierna „was rejected” = polskie bezosobowe „odrzucono”. „Too expensive” = zbyt drogi; „too” + przym. zawsze ma odcień negatywny, inaczej niż „very”.
entrepreneur A person who starts their own business and takes financial risks.	przedsiębiorca	A true entrepreneur sees opportunities where others only see problems. Prawdziwy przedsiębiorca dostrzega szanse tam, gdzie inni widzą tylko problemy.
„Where” jako zaimek względny miejsca w sensie przenośnym = tam, gdzie. „A true entrepreneur” z „a” — dowolny przedstawiciel grupy, uogólnienie. Słowo z francuskiego: wymowa /ˌɒntrəprəˈnɜː/; częsty błąd w pisowni to „enterpreneur” — poprawnie „entre-” + „-preneur”.
startup A new company, often one with an original idea and fast growth plans.	start-up	Most startups fail within three years, which is why investors are so careful. Większość start-upów upada w ciągu trzech lat, dlatego inwestorzy są tak ostrożni.
„Which is why” = i dlatego — łączy przyczynę ze skutkiem. „Within three years” = w ciągu trzech lat, nie później niż. „Most startups” bez przedimka = większość start-upów. Anglicyzm przyjęty w polskim biznesie; po polsku z łącznikiem „start-up”.
business plan A written document describing how a new business will make money.	biznesplan	No bank will lend you money unless you present a convincing business plan. Żaden bank nie pożyczy ci pieniędzy, jeśli nie przedstawisz przekonującego biznesplanu.
„Unless” + Present Simple („unless you present”) = jeśli nie / chyba że — po „unless” bez „not” i bez „will”. „No bank will lend” — przeczenie przy podmiocie („no bank”) zamiast przy czasowniku; po polsku podwójne „żaden … nie”. „Lend somebody money” = pożyczyć komuś.
innovation The creation of new ideas, products, or ways of doing things.	innowacja, innowacyjność	Constant innovation is what keeps a company ahead of its competitors. Ciągła innowacyjność to właśnie to, co pozwala firmie wyprzedzać konkurencję.
„What” = „to, co” jako podmiot zdania względnego („what keeps a company ahead”). „Keep + dopełnienie + ahead of” = utrzymywać przed kimś, przed konkurencją. „Innovation” jest tu niepoliczalne, bez przedimka; policzalne „an innovation” = konkretna nowinka.
venture capital Money invested in new companies that could grow fast but might fail.	kapitał wysokiego ryzyka, venture capital	Without venture capital, many of today's biggest tech companies would never have existed. Bez kapitału wysokiego ryzyka wiele z największych dzisiejszych firm technologicznych nigdy by nie powstało.
Trzeci tryb warunkowy bez „if”: „without X … would never have existed” = „if there had been no X”. „Would have” + imiesłów o nierealnej przeszłości; po polsku „by” + cz. przeszły. „Today's biggest” — dopełniacz saksoński od „today”. Po polsku często zostaje anglicyzm „venture capital”.
pitch (business idea) A short talk designed to persuade investors or customers to support an idea.	prezentacja pomysłu (dla inwestorów), pitch	Her pitch was so convincing that two investors offered her money on the spot. Jej prezentacja była tak przekonująca, że dwóch inwestorów od razu zaoferowało jej pieniądze.
„So + przym. + that” dla skutku („so convincing that”). „On the spot” = na miejscu, od razu. „Offer somebody something” z podwójnym dopełnieniem bez przyimka: „offered her money”; alternatywnie „offered money to her”. Anglicyzm „pitch” bywa używany w polskim żargonie start-upowym.
inflation A general rise in prices over time in an economy.	inflacja	Inflation is rising so fast that wages cannot keep up with prices. Inflacja rośnie tak szybko, że płace nie nadążają za cenami.
„Keep up with” = nadążać za („keep up with prices”). Present Continuous „is rising” dla obecnej tendencji, w przeciwieństwie do Present Simple dla prawd ogólnych — po polsku w obu wypadkach „rośnie”. „Inflation” bez przedimka jako pojęcie ogólne; „the inflation” tylko o konkretnym poziomie.
growth An increase in the size or value of an economy or business.	wzrost	Economic growth slowed down last year, although unemployment kept falling. Wzrost gospodarczy w zeszłym roku wyhamował, chociaż bezrobocie nadal spadało.
Phrasal verb „slow down” = zwolnić, wyhamować — bez „się”. „Although” + całe zdanie = chociaż; „despite” + rzecz. lub gerund. „Keep + -ing” = nadal coś robić („kept falling”). „Economic growth” = wzrost gospodarczy; „economical” znaczy „oszczędny”.
inventory The complete list or amount of goods a business has. Synonimy: stock	stan magazynowy, zapasy (l.mn.)	The warehouse checks its inventory at the end of every month. Magazyn sprawdza stan zapasów na koniec każdego miesiąca.
Present Simple „checks” z „-s” w 3. os. l.poj. — stała, powtarzalna czynność. „At the end of” = na koniec / pod koniec, z „at”. „Its” = swój (o magazynie), bez apostrofu. „Inventory” to głównie amer.; bryt. „stock”. Uwaga: „check” = sprawdzać, „control” = sterować.
recession A period when the economy shrinks and business activity falls.	recesja	During the recession, thousands of businesses were forced to close. W czasie recesji tysiące firm zostało zmuszonych do zamknięcia.
„Be forced to” + bezokolicznik = zostać zmuszonym do — strona bierna („were forced to close”). „Thousands of” + rzecz. w l.mn. bez przedimka; po polsku „tysiące firm” + czasownik w l.poj., po angielsku w l.mn. („thousands … were”). „During” + rzecz. („during the recession”).
gross domestic product The total value of goods and services produced by a country in a year.	produkt krajowy brutto	Gross domestic product, usually known as GDP, measures everything a country produces. Produkt krajowy brutto, znany zwykle jako PKB, mierzy wszystko, co wytwarza dany kraj.
„Known as” = znany jako — imiesłów w funkcji zdania względnego („which is known as”). Zdanie względne bez zaimka: „everything (that) a country produces” — „that” jako dopełnienie można pominąć. Skrót GDP czytany literami; po polsku PKB. „Gross” = brutto, „net” = netto.
economy The system of money, trade, and industry of a country or region.	gospodarka	The economy is recovering more slowly than the government had promised. Gospodarka odbudowuje się wolniej, niż obiecywał rząd.
Stopień wyższy przysłówka: „more slowly than”. Past Perfect „had promised” — obietnica była wcześniejsza niż obecny stan. Po polsku „niż” z przecinkiem, po angielsku samo „than”. Rodzina słów: „economy” = gospodarka, „economics” = ekonomia (nauka), „economic” = gospodarczy, „economical” = oszczędny. „The economy” zawsze z „the”.
boom A period of sudden economic growth and success.	boom, gwałtowny rozwój	During the tourism boom, hotels were being built all along the coast. W czasie boomu turystycznego hotele budowano wzdłuż całego wybrzeża.
Past Continuous w stronie biernej: „were being built” = były (wtedy) budowane, po polsku bezosobowe „budowano”. „All along the coast” = wzdłuż całego wybrzeża. „During the tourism boom” — rzecz. „tourism” jako przydawka przed „boom”, po polsku przym. „turystyczny”.
recovery The process of the economy improving after a difficult period.	ożywienie (gospodarcze), odbudowa	The recovery will depend on how quickly people go back to spending. Ożywienie będzie zależeć od tego, jak szybko ludzie wrócą do wydawania pieniędzy.
„Depend on how quickly…” — pytanie zależne po przyimku, szyk zdania twierdzącego („how quickly people go back”). „Go back to” + gerund = wrócić do robienia czegoś („go back to spending”). Po „how quickly” Present Simple, choć mowa o przyszłości. „Depend on”, nie „depend from”.
output The amount of goods produced by a factory, company, or country. Synonimy: production	produkcja, wielkość produkcji	Factory output has increased despite there being fewer workers. Produkcja fabryk wzrosła, mimo że jest mniej pracowników.
„Despite there being” = mimo że jest/istnieje — formalna konstrukcja z gerundem po „despite”, bo po „despite” nie może stać całe zdanie. „Fewer workers” — „fewer” z rzecz. policzalnymi, „less” z niepoliczalnymi. Present Perfect „has increased” = wzrost z aktualnym skutkiem.
productivity How much is produced compared with the time and money used to produce it.	wydajność, produktywność	Working longer hours does not necessarily mean higher productivity. Dłuższa praca niekoniecznie oznacza wyższą wydajność.
Gerund jako podmiot: „Working longer hours … means” — czasownik w l.poj. z „-s”; po polsku rzecz. odsłowny. „Not necessarily” = niekoniecznie. „Work long hours” = pracować długo, bez przyimka. Przeczenie w Present Simple przez „does not” + bezokolicznik („does not … mean”).
standard of living The level of comfort and wealth that a person or country has.	poziom życia, stopa życiowa	The standard of living has improved considerably over the past twenty years. W ciągu ostatnich dwudziestu lat poziom życia znacznie się poprawił.
Present Perfect „has improved” z „over the past twenty years” — okres sięga do dziś; po polsku zwykły cz. przeszły. „Improve” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego. „Considerably” = znacznie, stoi po czasowniku. „The standard of living” z „the”, bo mowa o konkretnym, ogólnym poziomie.
minimum wage The lowest amount of money that employers are legally allowed to pay.	płaca minimalna	The government announced that the minimum wage would rise in January. Rząd ogłosił, że w styczniu wzrośnie płaca minimalna.
Mowa zależna: „announced that … would rise” — „will” przechodzi w „would”, po polsku zostaje „wzrośnie”. „Rise” (rosnąć, nieprzechodni) vs „raise” (podnosić coś, przechodni): „the wage would rise”, ale „raise the wage”. „In January” — miesiące z „in”. „Wage” = płaca robotnicza, „salary” = pensja miesięczna.
tax Money that people and companies must pay to the government.	podatek	The new tax on sugary drinks was introduced to improve public health. Nowy podatek od słodkich napojów wprowadzono, żeby poprawić zdrowie publiczne.
Strona bierna „was introduced” = polskie bezosobowe „wprowadzono”. Bezokolicznik celu „to improve” = żeby poprawić. „Tax on something” — przyimek „on” (podatek od czegoś), nie „tax from”. „Sugary drinks” = słodzone napoje; „public health” bez przedimka.
taxationformal The system of charging taxes, or the money collected from them.	opodatkowanie, system podatkowy	Taxation is likely to rise whichever party wins the election. Podatki prawdopodobnie wzrosną bez względu na to, która partia wygra wybory.
„Be likely to” + bezokolicznik = prawdopodobnie coś zrobić („is likely to rise”); po polsku przysł. „prawdopodobnie”. „Whichever party wins” = którakolwiek partia wygra — Present Simple, choć mowa o przyszłości. „Taxation” jest niepoliczalne, bez przedimka.
VAT A tax added to the price of most goods and services.	VAT, podatek od towarów i usług	VAT, which stands for value added tax, is already included in the price you see. VAT, czyli podatek od wartości dodanej, jest już wliczony w cenę, którą widzisz.
„Stand for” = oznaczać, być skrótem od („VAT stands for value added tax”). Zdanie względne bez zaimka: „the price (that) you see” — „that” jako dopełnienie można pominąć. „Include” tu w stronie biernej: „is included in the price” z „in”. Skrót czytany literami /ˌviː eɪ ˈtiː/ lub jako /væt/.
tax evasion The crime of not paying the taxes you owe.	uchylanie się od podatków	He was accused of tax evasion and had to appear in court. Oskarżono go o uchylanie się od płacenia podatków i musiał stanąć przed sądem.
„Accuse somebody of something” — przyimek „of” + rzecz. lub gerund („accused of tax evasion”), jak polskie „oskarżyć o”. „Had to” = cz. przeszły od „have to” (musiał); „must” nie ma formy przeszłej. „Appear in court” = stanąć przed sądem, bez przedimka.
executive A senior manager who makes important decisions in a company. Synonimy: manager,director	członek kierownictwa, dyrektor	Senior executives were asked to give up part of their bonuses. Wyższą kadrę kierowniczą poproszono o rezygnację z części premii.
Strona bierna osobowa: „executives were asked to” = polskie bezosobowe „poproszono kadrę o”. „Ask somebody to do” z bezokolicznikiem. „Give up” + rzecz. lub gerund = zrezygnować z. Uwaga: „director” w firmie = dyrektor/członek zarządu, „manager” = kierownik; „chief executive (CEO)” = prezes.
stake A share or financial interest that you own in a business.	udział, pakiet (akcji)	The fund bought a 20 per cent stake in the airline, which surprised analysts. Fundusz kupił 20-procentowy pakiet akcji linii lotniczej, co zaskoczyło analityków.
„A stake in a company” z przyimkiem „in”. „Which” po przecinku odnosi się do całego zdania = polskie „co”. „A 20 per cent stake” — liczba z rzecz. jako przydawka przed „stake”; „per cent” po brytyjsku w dwóch słowach. „Bought” to nieregularny cz. przeszły od „buy”.
ownership The state of legally owning something, such as a company.	własność, prawo własności	Ownership of the club passed to an American investor last summer. Zeszłego lata klub przeszedł na własność amerykańskiego inwestora.
„Ownership” jest niepoliczalne i tu bez przedimka, mimo że to podmiot zdania. „Pass to somebody” = przejść w czyjeś ręce („passed to an American investor”). „Last summer” bez przyimka — nie „in last summer”. „Ownership of” + rzecz. (własność czegoś).
acquisitionformal The act of one company buying another company. Synonimy: purchase,takeover	przejęcie, nabycie	The acquisition of its main rival made the group the largest in Europe. Przejęcie głównego rywala uczyniło grupę największą w Europie.
„Make + dopełnienie + rzecz.” = uczynić kimś/czymś: „made the group the largest” — bez przyimka, po polsku narzędnik. Stopień najwyższy „the largest in Europe” z „in”, nie „of Europe”. „Its main rival” = swojego głównego rywala (o grupie).
tax-free Sold or earned without any tax having to be paid.	wolny od podatku, bezcłowy	Everything you buy at the airport shop is tax-free, which makes it slightly cheaper. Wszystko, co kupisz w sklepie na lotnisku, jest wolne od podatku, dzięki czemu jest nieco tańsze.
Zdanie względne bez zaimka: „everything (that) you buy”. „Make + dopełnienie + przym.” = sprawić, że coś jest jakieś („makes it slightly cheaper”). „Slightly” + stopień wyższy = nieco, trochę. Przyrostek „-free” = wolny od czegoś: „tax-free”, „interest-free”.
audit An official examination of a company's financial records.	audyt	An external audit is carried out every year to check the accounts. Co roku przeprowadza się zewnętrzny audyt, żeby sprawdzić księgi.
Phrasal verb „carry out” = przeprowadzać; tu w stronie biernej „is carried out” = polskie bezosobowe „przeprowadza się”. „Every year” + czasownik w l.poj., bez przyimka. Bezokolicznik celu „to check” = żeby sprawdzić; „accounts” w l.mn. = księgi, sprawozdania finansowe.
strike (by workers) A period when workers refuse to work in order to demand something.	strajk	The strike, which lasted three weeks, cost the airline millions. Strajk, który trwał trzy tygodnie, kosztował linię lotniczą miliony.
Zdanie względne nieograniczające „which lasted three weeks” w przecinkach. „Cost” jest nieregularne i nieodmienne (cost–cost–cost) i ma podwójne dopełnienie: „cost the airline millions” — bez przyimka. „Go on strike” = zastrajkować; „be on strike” = strajkować.
loss-making Losing money instead of making a profit.	przynoszący straty, deficytowy	The group finally sold its loss-making television channel to a rival. Grupa w końcu sprzedała rywalowi swój przynoszący straty kanał telewizyjny.
Przym. złożony z rzecz. + imiesłów -ing: „loss-making” = przynoszący straty; zawsze z łącznikiem i przed rzecz. „Finally” stoi przed czasownikiem („finally sold”), nie na końcu jak polskie „w końcu”. „Sell something to somebody” — odbiorca po „to”, po polsku celownik „rywalowi”.
outsourcing Paying another company to do work instead of doing it yourself.	outsourcing, zlecanie na zewnątrz	Outsourcing has allowed the company to concentrate on what it does best. Outsourcing pozwolił firmie skupić się na tym, co robi najlepiej.
„Allow somebody to do something”: „has allowed the company to concentrate” — bezokolicznik z „to”. „What it does best” = to, co robi najlepiej — „what” jako „to, co”. „Concentrate on” bez „się” i z przyimkiem „on”. Anglicyzm „outsourcing” jest przyjęty w polskim biznesie.
central bank The national bank that controls a country's money supply and interest rates.	bank centralny	The central bank cut interest rates in order to encourage spending. Bank centralny obniżył stopy procentowe, żeby zachęcić do wydawania pieniędzy.
„In order to” + bezokolicznik = formalne „żeby, w celu”; krócej samo „to encourage”. „Cut” to tu cz. przeszły — czasownik nieodmienny (cut–cut–cut). „Interest rates” w l.mn. = stopy procentowe; „cut rates” = obniżyć stopy. „Spending” niepoliczalne = wydatki.
knock-on Causing other things to happen as an indirect result.	łańcuchowy, wtórny (efekt)	The port strike had a knock-on effect on prices across the whole country. Strajk w porcie wywołał efekt domina w cenach w całym kraju.
„Knock-on” występuje tylko przed rzecz., niemal wyłącznie w kolokacji „knock-on effect” = efekt domina. Przym. złożone z łącznikiem przed rzecz. „An effect on something” z przyimkiem „on”, nie „for”. „Across the whole country” = w całym kraju.
borrower A person or organisation that takes money and must pay it back.	pożyczkobiorca, kredytobiorca	Borrowers whose payments are late are charged an extra fee. Kredytobiorcom, którzy spóźniają się z ratami, nalicza się dodatkową opłatę.
„Whose” = których — zaimek względny dzierżawczy w zdaniu ograniczającym („borrowers whose payments are late”). Strona bierna z dopełnieniem: „borrowers are charged a fee” = nalicza się im opłatę. „Borrow” = pożyczać od kogoś, „lend” = pożyczać komuś — po polsku jedno „pożyczać”.
creditor A person or company that is owed money by someone else.	wierzyciel	The creditors agreed to wait six more months provided that the debt was partly paid. Wierzyciele zgodzili się poczekać jeszcze sześć miesięcy pod warunkiem, że dług zostanie częściowo spłacony.
„Agree to” + bezokolicznik („agreed to wait”). „Provided that” = pod warunkiem, że — formalny warunek; tu w cz. przeszłym („was … paid”) przez następstwo czasów po „agreed”. „Six more months” = jeszcze sześć miesięcy — „more” po liczebniku. Para „creditor” (wierzyciel) / „debtor” (dłużnik).
wealth A large amount of money and valuable possessions.	bogactwo, majątek	Most of the country's wealth is concentrated in the hands of a few families. Większość bogactwa kraju jest skupiona w rękach kilku rodzin.
„Most of the” + rzecz. = większość czegoś konkretnego („most of the country's wealth”); „most wealth” bez „of the” to uogólnienie. „Wealth” niepoliczalne — czasownik w l.poj. („is concentrated”). „A few” + rzecz. policzalny = kilka; „few” bez „a” = niewiele.
speculation Buying things hoping their price will rise so you can sell at a profit.	spekulacja	Speculation in housing drove prices far beyond what ordinary buyers could afford. Spekulacja na rynku mieszkaniowym wywindowała ceny znacznie ponad to, na co stać zwykłych kupujących.
„Drive prices beyond” = wywindować ceny ponad; „drove” to nieregularny cz. przeszły od „drive”. „What … could afford” = to, na co było stać. Fałszywy przyjaciel: „ordinary” = zwykły, nie „ordynarny” (= vulgar). „Speculation in housing” z „in”. „Afford” zwykle po „can/could”.
invoice A document listing goods or services provided and the money owed. Synonimy: bill	faktura	Please send us the invoice so that we can pay it before the end of the month. Proszę przesłać nam fakturę, żebyśmy mogli ją opłacić przed końcem miesiąca.
„So that” + „can” wyraża cel („so that we can pay it”) = żebyśmy mogli. „Send us the invoice” — podwójne dopełnienie bez przyimka; albo „send the invoice to us”. Tryb rozkazujący z „please” bez podmiotu = polskie „proszę” + bezokolicznik. „Pay an invoice” = opłacić fakturę.
accounting The work of recording and reporting a company's financial information.	rachunkowość, księgowość	She studied accounting because every business needs someone to keep its books in order. Studiowała rachunkowość, bo każda firma potrzebuje kogoś, kto utrzyma jej księgi w porządku.
„Someone to keep” = kogoś, kto będzie prowadził — angielski używa bezokolicznika tam, gdzie polski zdania z „kto”. „Every business” + czasownik w l.poj. („needs”). Idiom „keep the books” = prowadzić księgi. „Its” = jej (o firmie), bez apostrofu. „Study accounting” bez przedimka.
overheads Regular costs of running a business, such as rent and electricity.	koszty stałe (l.mn.), koszty ogólne (l.mn.)	By moving to a smaller office, they cut their overheads in half. Przenosząc się do mniejszego biura, zmniejszyli koszty stałe o połowę.
„By” + gerund wyraża sposób („by moving”) = polski imiesłów „przenosząc się”. „Cut something in half” = zmniejszyć coś o połowę. W brytyjskim „overheads” w l.mn., w amerykańskim „overhead” w l.poj. „Move” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego.
welfare Money and help a government gives to people in need.	opieka społeczna, świadczenia socjalne (l.mn.)	Spending on welfare rises whenever unemployment goes up. Wydatki na świadczenia socjalne rosną zawsze, gdy rośnie bezrobocie.
„Whenever” = zawsze gdy, ilekroć — z Present Simple („whenever unemployment goes up”). „Spending on something” = wydatki na coś; gerund jako podmiot z czasownikiem w l.poj. („spending … rises”). „Go up” = rosnąć. „Welfare” niepoliczalne, bez przedimka.
roughly Approximately; not exactly.	mniej więcej, w przybliżeniu	The two firms are roughly the same size, although their profits differ greatly. Obie firmy są mniej więcej tej samej wielkości, choć ich zyski bardzo się różnią.
„Roughly” jest bardziej potoczne niż „approximately”. Angielski używa „be” dla rozmiaru: „are the same size” — po polsku „są tej samej wielkości” w dopełniaczu, po angielsku bez przyimka. „Differ” bez „się”; „greatly” = bardzo, znacznie. „Although” + całe zdanie.
publicity Public attention given to someone or something by the media.	rozgłos	The scandal brought the firm more publicity than any campaign could have done. Skandal przyniósł firmie większy rozgłos, niż mogłaby dać jakakolwiek kampania.
„Could have done” = mogłaby była dać — modalny + bezokolicznik przeszły dla niezrealizowanej możliwości. Porównanie „more … than”; „any campaign” = jakakolwiek kampania. Uwaga: „publicity” = rozgłos, uwaga mediów; „advertising” = reklama. „Bring somebody something” z podwójnym dopełnieniem.
warranty A written promise to repair or replace a product if it breaks. Synonimy: guarantee	gwarancja	The washing machine is still under warranty, so the repair should not cost you anything. Pralka jest jeszcze na gwarancji, więc naprawa nie powinna Pana nic kosztować.
„Under warranty” = na gwarancji, z przyimkiem „under”, nie „on”. „Should not” wyraża oczekiwanie = nie powinna. „Cost somebody something” z podwójnym dopełnieniem bez przyimka („cost you anything”). Po przeczeniu „anything”, nie „nothing” — jedno przeczenie w zdaniu.
complaintformal A statement saying that you are unhappy about a product or service.	reklamacja, skarga	If you wish to make a complaint, put it in writing to the manager. Jeśli chce Pan złożyć reklamację, proszę zrobić to na piśmie do kierownika.
„Wish to” + bezokolicznik = formalne „want to”. Kolokacja „make a complaint” — nie „do”; po polsku „złożyć reklamację”. „In writing” = na piśmie. Tryb rozkazujący „put it in writing” bez podmiotu — w piśmie formalnym to grzeczna instrukcja, po polsku „proszę”.
customer service The part of a company that helps customers with questions and problems.	obsługa klienta	Customer service will contact you as soon as the parcel has been sent. Obsługa klienta skontaktuje się z Panem, gdy tylko paczka zostanie wysłana.
Po „as soon as” nie ma czasu przyszłego — Present Simple lub Present Perfect („has been sent”), choć mowa o przyszłości. „Contact” bez przyimka i bez „się”: „contact you”, nie „contact with you”. Złożenie „customer service”: rzecz. + rzecz., w l.poj., bez przedimka jako dział firmy.
e-commerce Buying and selling goods and services on the internet.	handel elektroniczny, e-commerce	E-commerce has grown so much that some brands no longer have physical shops. Handel elektroniczny rozrósł się tak bardzo, że niektóre marki nie mają już sklepów stacjonarnych.
„So much that” = tak bardzo, że (skutek). „No longer” = już nie — stoi przed czasownikiem głównym („no longer have”) i sam neguje zdanie, bez „not”. Present Perfect „has grown” = zmiana z obecnym skutkiem. „Physical shops” = sklepy stacjonarne, nie „fizyczne sklepy”.
premises The building and land that a business uses.	lokal, siedziba	The premises, which had been empty for years, were turned into a restaurant. Lokal, który od lat stał pusty, przekształcono w restaurację.
„Premises” zawsze w l.mn., nawet o jednym lokalu: „the premises were”, nie „was”. Past Perfect „had been empty” — pustostan trwał przed przebudową. „Turn into” = przekształcić w; tu strona bierna „were turned into” = polskie bezosobowe „przekształcono”.
property Land and buildings, especially considered as things to buy and sell. Synonimy: real estate	nieruchomości (l.mn.)	Property in the city centre has become too expensive for most local buyers. Nieruchomości w centrum miasta stały się zbyt drogie dla większości miejscowych kupujących.
„Property” w znaczeniu nieruchomości jest niepoliczalne: czasownik w l.poj. („has become”), po polsku l.mn. „nieruchomości”. „Too + przym. + for somebody” = zbyt … dla kogoś. Present Perfect „has become” = zmiana, której skutek trwa. „Local” = miejscowy, nie „lokal”.
quarter (of the year) A period of three months used for reporting business results.	kwartał	Profits for the first quarter were higher than analysts had predicted. Zyski za pierwszy kwartał były wyższe, niż przewidywali analitycy.
„Than analysts had predicted” — Past Perfect, bo prognoza była wcześniejsza niż wynik. Po polsku przed „niż” przecinek, po angielsku samo „than” bez przecinka. „Profits for the first quarter” z „for”. Liczebnik porządkowy z „the”: „the first quarter”.
bid An offer to pay a particular amount of money for something. Synonimy: offer	oferta (kupna)	Their bid was turned down because it was far too low. Ich ofertę odrzucono, bo była zdecydowanie za niska.
Phrasal verb „turn down” = odrzucić; tu w stronie biernej „was turned down” = polskie bezosobowe „odrzucono”. „Far too low” = zdecydowanie za niska — „far” wzmacnia „too”. „Bid” jako czasownik jest nieodmienne: bid–bid–bid. „A bid for something” z „for”.
dramatically Suddenly and by a very large amount.	drastycznie, gwałtownie	Production costs fell dramatically once the new machinery had been installed. Koszty produkcji drastycznie spadły, gdy tylko zainstalowano nowe maszyny.
„Once” + Past Perfect („had been installed”) = gdy tylko / skoro tylko — czynność wcześniejsza; strona bierna = polskie „zainstalowano”. Uwaga: „dramatically” = drastycznie, gwałtownie — bez skojarzeń z teatrem czy dramatem. „Machinery” niepoliczalne = maszyny (zbiorowo).
penalty A punishment, often money, for breaking a rule or agreement. Synonimy: fine	kara (umowna)	The contract includes a penalty for every week the work is delayed. Umowa przewiduje karę za każdy tydzień opóźnienia prac.
„For every week (that) the work is delayed” — zaimek względny pominięty; Present Simple w stronie biernej, choć mowa o przyszłości. „A penalty for” z „for”. „Include” = zawierać, przewidywać (o umowie). „Work” w tym znaczeniu niepoliczalne, bez „a”.
to overcharge To ask someone for too much money for something.	zawyżać/zawyżyć cenę, liczyć za dużo	Check every invoice carefully, as some suppliers overcharge customers who don't know the usual prices. Sprawdzaj uważnie każdą fakturę, bo niektórzy dostawcy zawyżają ceny klientom, którzy nie znają zwykłych stawek.
Przedrostek „over-” = za dużo, nadmiernie: „overcharge” = policzyć za dużo, „overpay”, „overwork”. Dopełnienie osobowe bez przyimka: „overcharge customers”, po polsku celownik „klientom”. „As” tu = ponieważ. Tryb rozkazujący „check” bez podmiotu; „check” = sprawdzać (nie „control”).
lawsuit A legal case brought to a court by one party against another.	pozew, proces sądowy	The lawsuit could cost the firm millions if the court rules against it. Proces może kosztować firmę miliony, jeśli sąd orzeknie na jej niekorzyść.
Pierwszy tryb warunkowy z „could”: „could cost … if the court rules” — po „if” Present Simple, nie „will”. „Rule against somebody” = orzec na czyjąś niekorzyść. Uwaga: pozew sądowy to „lawsuit”, nie „demand” (= popyt, żądanie). „Cost” z podwójnym dopełnieniem: „cost the firm millions”.
crowdfunding Getting money for a project from many people, usually online.	finansowanie społecznościowe, crowdfunding	Thanks to crowdfunding, the game raised more money in a week than its creators had hoped for. Dzięki crowdfundingowi gra zebrała w tydzień więcej pieniędzy, niż liczyli jej twórcy.
„Raise money” = zebrać pieniądze (przechodnie); nie mylić z „rise”. „Than … had hoped for” — Past Perfect dla wcześniejszego oczekiwania; przyimek „for” zostaje na końcu zdania (od „hope for”). „In a week” = w ciągu tygodnia. „Thanks to” + rzecz. = dzięki.
to overspend To spend more money than you planned or can afford.	przekraczać/przekroczyć budżet, wydawać za dużo	Many departments overspend at the end of the year so that their budget is not cut. Wiele działów pod koniec roku wydaje za dużo, żeby nie obcięto im budżetu.
„So that” + Present Simple w stronie biernej („so that their budget is not cut”) wyraża cel; po polsku „żeby nie” + bezosobowe. Przedrostek „over-” = nadmiernie: „overspend” = wydać więcej, niż planowano. „Many departments overspend” — Present Simple dla stałej praktyki. „At the end of” z „at”.
prototype The first model of a product, made to test the design.	prototyp	The prototype was tested for months before the product went on sale. Prototyp testowano miesiącami, zanim produkt trafił do sprzedaży.
Strona bierna w cz. przeszłym „was tested” = polskie bezosobowe „testowano”. „For months” = przez miesiące („for” + okres). „Before” + Past Simple („before the product went”). „Go on sale” = trafić do sprzedaży; „went” to nieregularny cz. przeszły od „go”.
bureaucracy Complicated official rules and processes that slow things down.	biurokracja	Small firms complain that bureaucracy takes up time which could be spent serving customers. Małe firmy skarżą się, że biurokracja pochłania czas, który można by poświęcić na obsługę klientów.
„Take up time” = pochłaniać, zabierać czas. Zdanie względne ze stroną bierną i modalnym: „which could be spent” = który można by poświęcić. „Spend time + -ing” („serving customers”). „Complain that” bez „się” — polskie „skarżyć się”. Trudna pisownia: „bureau-” z francuskiego.
non-profit Existing to help people, not to make money.	non-profit, niedochodowy	She left banking to run a non-profit organisation which trains young entrepreneurs. Odeszła z bankowości, żeby prowadzić organizację non-profit, która szkoli młodych przedsiębiorców.
Bezokolicznik celu „to run” = żeby prowadzić; „run” = prowadzić, kierować (firmą, organizacją), nie tylko „biegać”. Pisownia brytyjska „organisation” z „s”, amerykańska z „z”. „Leave banking” = odejść z bankowości, bez przyimka. „Non-profit” z łącznikiem przed rzecz.
slump A sudden large fall in sales, prices, or economic activity. Synonimy: fall,drop	załamanie, gwałtowny spadek	The slump in car sales has forced several factories to shorten their working week. Załamanie sprzedaży samochodów zmusiło kilka fabryk do skrócenia tygodnia pracy.
„Force somebody to do something” = zmusić kogoś do zrobienia czegoś: „has forced factories to shorten”, po polsku „do” + rzecz. odsłowny. „The slump in sales” z „in”, nie „of”. Present Perfect „has forced” = skutek trwa. „Working week” = tydzień pracy, po polsku dopełniacz.
figures Numbers that give information, especially about business results. Synonimy: numbers,statistics	dane (l.mn.), liczby (l.mn.)	The latest figures suggest that the economy is doing better than expected. Najnowsze dane wskazują, że gospodarka radzi sobie lepiej, niż oczekiwano.
„Suggest that” tu = wskazywać, sugerować (o danych), nie proponować. „Than expected” = niż oczekiwano — skrót od „than it was expected”; strona bierna bez podmiotu. „The economy is doing better” — „do well/badly” = radzić sobie. „Figures” w tym znaczeniu w l.mn.; „figure” w l.poj. = liczba, postać, sylwetka.
consumption The amount of goods, services, or energy that people use.	zużycie, konsumpcja	Fuel consumption fell sharply once prices had doubled. Zużycie paliwa gwałtownie spadło, gdy tylko ceny się podwoiły.
„Once” + Past Perfect („once prices had doubled”) = gdy tylko / skoro — czynność wcześniejsza. „Fall sharply” = gwałtownie spaść; „fell” to nieregularny cz. przeszły od „fall” (fall–fell–fallen). „Double” bez „się”. Złożenie „fuel consumption”: rzecz. + rzecz., po polsku dopełniacz „zużycie paliwa”.
fraud The crime of deceiving people or organisations to get money.	oszustwo (finansowe), wyłudzenie	The manager was arrested for fraud after false invoices were found. Kierownika aresztowano za oszustwo po tym, jak znaleziono fałszywe faktury.
Dwie strony bierne: „was arrested” i „were found” = polskie bezosobowe „aresztowano” i „znaleziono”. „Arrest for” + przestępstwo („arrested for fraud”). „After” + zdanie w Past Simple. „Fraud” niepoliczalne jako przestępstwo; „a fraud” = oszust lub konkretne oszustwo.
bribery The crime of giving money to someone so they act dishonestly.	przekupstwo, łapownictwo	The company was fined millions for bribery in several foreign contracts. Firmę ukarano grzywną w wysokości milionów za przekupstwo przy kilku kontraktach zagranicznych.
„Fine” jako czasownik = ukarać grzywną; strona bierna z kwotą: „was fined millions” = polskie bezosobowe „ukarano grzywną”. „For” + przestępstwo wskazuje powód kary („for bribery”). „Bribery” niepoliczalne; „a bribe” = łapówka (policzalne). „In several contracts” z „in”.
corruption Dishonest behaviour by people in power, especially involving money.	korupcja	Corruption makes it harder for honest firms to win public contracts. Korupcja utrudnia uczciwym firmom wygrywanie przetargów publicznych.
„Make it + przym. + for somebody + to” + bezokolicznik: „makes it harder for honest firms to win” — „it” i „for” są obowiązkowe, po polsku „utrudnia firmom” + rzecz. odsłowny. „Corruption” jest niepoliczalne, bez przedimka. „Public contracts” = zamówienia publiczne, przetargi.
to launch To make a new product available to the public for the first time.	wprowadzać/wprowadzić na rynek	The product will be launched in March unless testing reveals further problems. Produkt zostanie wprowadzony na rynek w marcu, chyba że testy ujawnią kolejne problemy.
Strona bierna w czasie przyszłym: „will be launched”. Po „unless” Present Simple („unless testing reveals”), choć mowa o przyszłości — „unless” = chyba że / jeśli nie, bez „not”. „In March” — miesiące z „in”. „Further” = kolejne, dalsze (formalne).
to invest To put money into something hoping to make a profit.	inwestować/zainwestować	If I had invested in that startup, I would be rich by now. Gdybym wtedy zainwestował w ten start-up, byłbym już teraz bogaty.
Mieszany tryb warunkowy: „if” + Past Perfect („had invested” — nierealna przeszłość) + „would be” (skutek w teraźniejszości, stąd „by now”), nie „would have been”. Po polsku w obu częściach to samo „gdybym … byłbym”. „Invest in something” z „in”, nie „invest into”.
to export To send goods to another country to be sold there.	eksportować/wyeksportować	Most of the olive oil produced here is exported to northern Europe. Większość produkowanej tu oliwy jest eksportowana do Europy Północnej.
Dwie formy bierne: imiesłów „produced here” (= który się tu produkuje) i „is exported”. „Most of the” + rzecz. niepoliczalny = większość; czasownik w l.poj. („is exported”), bo „oil” jest niepoliczalne. „Export to” + kraj/region. Akcent: czasownik /ɪkˈspɔːt/, rzecz. „export” /ˈekspɔːt/.
to import To bring goods into a country from abroad to sell them.	importować/zaimportować	The parts are imported from Asia and then assembled locally. Części są importowane z Azji, a następnie montowane na miejscu.
Dwie strony bierne z jednym podmiotem: „are imported … and (are) assembled” — drugie „are” pominięte. „Import from” + miejsce pochodzenia („from Asia”). „Locally” = na miejscu, lokalnie. Akcent rozróżnia czasownik „to import” /ɪmˈpɔːt/ i rzecz. „import” /ˈɪmpɔːt/.
to found To start a company or organisation. Synonimy: establish,set up	założyć, ufundować	The company was founded in 1985 by two engineering students. Firmę założyli w 1985 roku dwaj studenci inżynierii.
Strona bierna z wykonawcą po „by”: „was founded … by two engineering students” = po polsku często strona czynna „założyli”. Uwaga: „founded” to cz. przeszły od „found” (założyć), a „found” to też cz. przeszły od „find” (znaleźć) — z kontekstu. „In 1985” — lata z „in”.
to sue To take legal action against someone to get money from them.	pozywać/pozwać (do sądu)	The firm threatened to sue us unless the payment was made immediately. Firma zagroziła, że nas pozwie, jeśli natychmiast nie dokonamy płatności.
„Threaten to” + bezokolicznik = grozić, że („threatened to sue us”). Po „unless” cz. przeszły „was made” przez następstwo czasów po „threatened”; „unless” = jeśli nie, bez „not”. „Sue somebody” bez przyimka; „sue for” + kwota/powód. Wymowa /suː/ jak imię Sue.
to expand To become bigger or make a business bigger. Synonimy: grow	rozszerzać/rozszerzyć działalność, rozwijać się	The chain plans to expand into France, where it already has two warehouses. Sieć planuje ekspansję do Francji, gdzie ma już dwa magazyny.
„Plan to” + bezokolicznik („plans to expand”). „Expand into” + kraj/rynek = wejść na rynek; bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego. „Where” jako zaimek względny miejsca = gdzie. „Already” stoi przed czasownikiem głównym („already has”). „Chain” = sieć (sklepów).
to recruit To find new people to work for a company.	rekrutować, zatrudniać/zatrudnić	Fifty engineers will be recruited over the next two years as the plant grows. W ciągu najbliższych dwóch lat, w miarę rozbudowy zakładu, zatrudnionych zostanie pięćdziesięciu inżynierów.
Strona bierna w czasie przyszłym: „will be recruited” = polskie bezosobowe lub „zostanie zatrudnionych”. „Over the next two years” = w ciągu najbliższych dwóch lat. „As” + zdanie = w miarę jak, gdy („as the plant grows”) — Present Simple dla przyszłości. „Plant” tu = zakład, fabryka.
to owe To have to pay money back to someone.	być winnym (pieniądze)	The club owes its creditors more than it earns in a whole season. Klub jest winien wierzycielom więcej, niż zarabia przez cały sezon.
„Owe somebody something” z podwójnym dopełnieniem bez przyimka: „owes its creditors more” — po polsku „być winnym komuś coś”. „Owe” to czasownik stanu, nie używa się go w formie ciągłej. „Its” = swoim (o klubie). „In a whole season” = przez cały sezon, z „in”.
to manufacture To produce goods in large quantities, usually in a factory. Synonimy: produce,make	produkować/wyprodukować, wytwarzać	The components are no longer manufactured in Europe because labour costs are lower elsewhere. Podzespoły nie są już produkowane w Europie, bo gdzie indziej koszty pracy są niższe.
„No longer” = już nie — stoi między „are” a imiesłowem w stronie biernej („are no longer manufactured”), bez „not”. „Labour costs” = koszty pracy: rzecz. jako przydawka, po polsku dopełniacz; pisownia bryt. „labour”, amer. „labor”. „Elsewhere” = gdzie indziej, jedno słowo.
to sponsor To pay money to support an event or team, usually for advertising.	sponsorować	A local bank sponsors the city marathon every year. Miejscowy bank co roku sponsoruje maraton miejski.
Present Simple „sponsors” z „-s” dla 3. os. l.poj. — czynność regularna, powtarzalna. „Every year” bez przyimka i zwykle na końcu zdania. „Sponsor” bez przyimka: „sponsor the marathon”. Fałszywy przyjaciel: „local” = miejscowy, lokalny, nie „lokal” (= premises).
to overtake To become bigger or more successful than someone else.	wyprzedzać/wyprzedzić, prześcignąć	Online sales have overtaken shop sales for the first time in the company's history. Sprzedaż internetowa po raz pierwszy w historii firmy wyprzedziła sprzedaż w sklepach.
Present Perfect „have overtaken” z „for the first time” — wydarzenie ma skutek teraz; „overtaken” to imiesłów nieregularny (overtake–overtook–overtaken, jak „take”). Przedrostek „over-” tu = wyprzedzić. Dopełniacz saksoński „the company's history” = historia firmy.
to go bankrupt To be unable to pay your debts and stop doing business.	zbankrutować, ogłosić upadłość	If the airline goes bankrupt, thousands of passengers will lose their money. Jeśli linia lotnicza zbankrutuje, tysiące pasażerów stracą pieniądze.
Pierwszy tryb warunkowy: po „if” Present Simple („goes bankrupt”), w zdaniu głównym „will lose” — nie „if the airline will go”. „Go” + przym. dla zmiany stanu: „go bankrupt”, „go bad”, „go grey”. „Thousands of passengers will lose” — po polsku „tysiące” + czasownik w l.poj., po angielsku l.mn.
to break even To earn just enough money to cover your costs.	wychodzić/wyjść na zero	The restaurant expects to break even in its second year and to make money in its third. Restauracja spodziewa się wyjść na zero w drugim roku, a w trzecim zacząć zarabiać.
„Expect to” + bezokolicznik („expects to break even and to make money”) — po polsku „spodziewać się” + bezokolicznik lub „że”. „Break even” = pokryć koszty bez zysku i straty; „even” tu nie znaczy „nawet”. „In its second year” — liczebnik porządkowy z zaimkiem dzierżawczym.
to cut costs To reduce the amount of money a business spends.	ciąć/obniżać koszty	To cut costs, the airline stopped serving free meals on short flights. Żeby obniżyć koszty, linia lotnicza przestała serwować darmowe posiłki na krótkich lotach.
Bezokolicznik celu na początku zdania: „To cut costs, …” = żeby obniżyć koszty. „Stop + -ing” = przestać coś robić („stopped serving”); „stop to serve” znaczyłoby „zatrzymać się, żeby podać”. „Cut” w tym znaczeniu z rzecz. „costs”, „prices”, „jobs”; czasownik nieodmienny (cut–cut–cut).
to strike a deal To reach an agreement, especially in business.	zawierać/zawrzeć umowę, dobić targu	The two companies struck a deal under which each would sell the other's products. Obie firmy zawarły umowę, na mocy której każda z nich będzie sprzedawać produkty drugiej.
Idiom „strike a deal” = zawrzeć umowę; „struck” to nieregularny cz. przeszły od „strike” (strike–struck–struck). „Under which” = na mocy której — formalne zdanie względne z przyimkiem przed „which”. „Would” po czasie przeszłym = przyszłość w przeszłości, po polsku „będzie”. „The other's” = tej drugiej.
to transfer To move money from one account or person to another.	przelewać/przelać, przenosić/przenieść	The money was transferred to the wrong account because of a typing error. Pieniądze przelano na niewłaściwe konto z powodu literówki.
Strona bierna „was transferred” = polskie bezosobowe „przelano”; „money” niepoliczalne, więc czasownik w l.poj. „Transfer to an account” z „to”. „Because of” + rzecz. („because of a typing error”), nie „because” + zdanie. Akcent: czasownik /trænsˈfɜː/, rzecz. „transfer” /ˈtrænsfɜː/.
to downsize To make a company smaller by reducing the number of employees.	redukować/zredukować zatrudnienie	The firm downsized during the recession, cutting its workforce by a quarter. W czasie recesji firma zredukowała zatrudnienie, zmniejszając załogę o jedną czwartą.
Imiesłów „cutting its workforce” = polskie „zmniejszając” — wyraża sposób lub uzupełnienie. „By a quarter” = o jedną czwartą — „by” podaje wielkość zmiany. „Downsize” bez dopełnienia = zmniejszyć firmę przez zwolnienia; eufemizm biznesowy. „During” + rzecz.
to relocate To move a business or its activities to a different place.	przenosić/przenieść (działalność)	Production will be relocated to Portugal, where costs are considerably lower. Produkcja zostanie przeniesiona do Portugalii, gdzie koszty są znacznie niższe.
Strona bierna w czasie przyszłym: „will be relocated” = zostanie przeniesiona. „Relocate to” + miejsce. „Where” w zdaniu względnym nieograniczającym po przecinku = gdzie. „Considerably lower” = znacznie niższe; „considerably” wzmacnia stopień wyższy, jak „far” lub „much”.
to diversify To start making new products or offering new services to reduce risk.	dywersyfikować/zdywersyfikować, różnicować	The company diversified into clothing so that it would not depend on one product. Firma zdywersyfikowała działalność, wchodząc w branżę odzieżową, żeby nie zależeć od jednego produktu.
„Diversify into” + nowa branża = rozszerzyć działalność o. „So that” + „would” wyraża cel w przeszłości („so that it would not depend”) = żeby nie. „Depend on” z „on”, nie „depend from”. Bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego. „Clothing” niepoliczalne = odzież.
to bail out To give money to save a company or bank from failing.	ratować/uratować (finansowo)	The government had to bail out the banks with taxpayers' money. Rząd musiał ratować banki pieniędzmi podatników.
„Had to” = cz. przeszły od „have to” (musiał); „must” nie ma formy przeszłej. Phrasal verb rozdzielny „bail out”: „bail out the banks” lub „bail the banks out”. „Taxpayers' money” — apostrof po „s” w dopełniaczu l.mn. = pieniądze podatników. Rzecz. „bailout” = pakiet ratunkowy.
to privatise To sell a government-owned company to private owners.	prywatyzować/sprywatyzować	The railways were privatised in the 1990s, which many passengers still regret. Koleje sprywatyzowano w latach 90., czego wielu pasażerów do dziś żałuje.
Strona bierna „were privatised” = polskie bezosobowe „sprywatyzowano”. „In the 1990s” = w latach 90. — dekada z „the” i „-s”, bez apostrofu. „Which” po przecinku odnosi się do całego zdania = polskie „czego”. „Regret” bez przyimka: „regret it”. Pisownia bryt. „-ise”, amer. „-ize”.
to boost To increase or improve something, such as sales or the economy. Synonimy: increase,strengthen	pobudzać/pobudzić, zwiększać/zwiększyć	The fall in the pound boosted exports, as British goods became cheaper abroad. Spadek kursu funta pobudził eksport, bo brytyjskie towary staniały za granicą.
„As” tu = ponieważ, bo (formalne). „Become cheaper” = stanieć — „become” + stopień wyższy. „Abroad” to przysł. bez przyimka: „cheaper abroad”, nie „in abroad”. „The fall in the pound” z „in”. „Boost” = pobudzić, zwiększyć; rzecz. „a boost” = impuls, zastrzyk.
to shrink To become smaller in size or amount.	kurczyć się/skurczyć się	The economy shrank for two quarters in a row, which officially means a recession. Gospodarka skurczyła się przez dwa kwartały z rzędu, co oficjalnie oznacza recesję.
Czasownik nieregularny: shrink–shrank–shrunk („the economy shrank”). Bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego. „For two quarters in a row” = przez dwa kwartały z rzędu („for” + okres). „Which” po przecinku odnosi się do całego zdania = polskie „co”.
to decline To become smaller, weaker, or less over time. Synonimy: fall,decrease	spadać, maleć	Sales of printed newspapers have been declining steadily for twenty years. Sprzedaż gazet drukowanych od dwudziestu lat systematycznie spada.
Present Perfect Continuous „have been declining” + „for twenty years” = tendencja trwająca do teraz; po polsku czas teraźniejszy „spada od”. „For” przed okresem, „since” przed punktem w czasie. „Sales of” + rzecz. z „of”. „Decline” = spadać (o liczbach) lub odmówić (formalnie).
to place an order To formally ask a company to supply goods.	składać/złożyć zamówienie	We placed an order for two hundred chairs, which should arrive within a fortnight. Złożyliśmy zamówienie na dwieście krzeseł, które powinny dotrzeć w ciągu dwóch tygodni.
Kolokacja „place an order for something” = złożyć zamówienie na coś — z „for”, nie „make an order”. „Should arrive” = powinny dotrzeć (oczekiwanie). „Within a fortnight” = w ciągu dwóch tygodni; „fortnight” to bryt. słowo na dwa tygodnie. „Two hundred” bez „-s” po liczebniku.
to go under To fail as a business and stop operating. Synonimy: fail,collapse	upadać/upaść, zbankrutować	Many family shops went under when the shopping centre opened. Wiele rodzinnych sklepów upadło, gdy otwarto centrum handlowe.
Phrasal verb nierozdzielny „go under” = upaść (o firmie), potoczniej niż „go bankrupt”; „went” to nieregularny cz. przeszły od „go”. „When” + Past Simple („when the shopping centre opened”) — „open” bez „się”, w polskim bezosobowe „otwarto”. Pisownia bryt. „centre”, amer. „center”.
to pay off To finish paying a debt; also, to bring a good result.	spłacać/spłacić; opłacać się/opłacić się	It took them ten years to pay off the loan, but the investment finally paid off. Spłata pożyczki zajęła im dziesięć lat, ale inwestycja w końcu się opłaciła.
Dwa znaczenia „pay off”: z dopełnieniem = spłacić („pay off the loan”), bez dopełnienia = opłacić się, przynieść efekt („the investment paid off”). „It took them ten years to” + bezokolicznik = zajęło im dziesięć lat — „it” obowiązkowe. „Finally” przed czasownikiem.
to undercut To sell goods or services more cheaply than a competitor.	zaniżać ceny (wobec konkurenta), sprzedawać taniej niż	Local shops complain that they are constantly being undercut by online giants. Lokalne sklepy skarżą się, że giganci internetowi stale sprzedają taniej od nich.
Present Continuous w stronie biernej: „are constantly being undercut” — „constantly” z formą ciągłą wyraża irytację powtarzaną sytuacją. „Undercut somebody” = sprzedawać taniej niż ktoś, z dopełnieniem osobowym bez przyimka. „Complain that” bez „się”. Czasownik nieodmienny jak „cut”.
to subsidise To pay part of the cost of something so that it is cheaper for people.	dotować, subsydiować	Public transport is heavily subsidised by the government so that everyone can afford it. Transport publiczny jest mocno dotowany przez państwo, żeby każdego było na niego stać.
Strona bierna z wykonawcą: „is subsidised by the government”. „Heavily” = mocno, w dużym stopniu — typowy przysł. przy „subsidised”, „in debt”, „taxed”. „So that” + „can” wyraża cel („so that everyone can afford it”). „Everyone” z czasownikiem w l.poj. Pisownia bryt. „-ise”.
to deregulateformal To remove government rules and controls from a business or industry.	deregulować, liberalizować (rynek)	After the airline industry was deregulated, ticket prices fell dramatically. Po deregulacji branży lotniczej ceny biletów drastycznie spadły.
„After” + zdanie w stronie biernej w cz. przeszłym („after the airline industry was deregulated”); po polsku naturalniej rzecz. „po deregulacji”. „Fell” to nieregularny cz. przeszły od „fall”. Przedrostek „de-” = odwrócenie czynności: „deregulate”, „devalue”. „The airline industry” z „the” — konkretna branża.
to reimburseformal To pay money back to someone who has spent it for you. Synonimy: repay,pay back	zwracać/zwrócić (koszty)	Employees are reimbursed within a week as long as they submit the original receipts. Pracownicy otrzymują zwrot kosztów w ciągu tygodnia, pod warunkiem że złożą oryginalne paragony.
Strona bierna osobowa: „employees are reimbursed” = pracownikom zwraca się koszty; dopełnienie osobowe jest podmiotem, po polsku celownik. „As long as” = pod warunkiem, że / o ile — z Present Simple („submit”). „Within a week” = w ciągu tygodnia. Fałszywy przyjaciel: „receipt” = paragon.
to withdraw To take money out of a bank account. Synonimy: take out	wypłacać/wypłacić (z konta), wycofywać/wycofać	She withdrew all her savings so that she could invest them in the business. Wypłaciła wszystkie swoje oszczędności, żeby móc je zainwestować w firmę.
Czasownik nieregularny: withdraw–withdrew–withdrawn („she withdrew”). „So that” + „could” wyraża cel w przeszłości („so that she could invest”) = żeby móc. „Invest in” z „in”. „Withdraw money” = wypłacić z bankomatu/konta; przeciwieństwo „deposit”/„pay in”. „Savings” zawsze w l.mn.
to deduct To take an amount of money away from a total. Synonimy: subtract	potrącać/potrącić, odliczać/odliczyć	Income tax is deducted from your salary before you ever see the money. Podatek dochodowy jest potrącany z pensji, zanim w ogóle zobaczysz te pieniądze.
Strona bierna „is deducted from” — „deduct from” z „from” (potrącać z czegoś). „Before you ever see” — „ever” wzmacnia = zanim w ogóle. „Income tax” = podatek dochodowy: rzecz. jako przydawka, bez przedimka. Fałszywy przyjaciel: „salary” = pensja; „pension” = emerytura, nie pensja.
to haggle To argue about a price until you agree on it. Synonimy: bargain	targować się	If you haggle a little, the wholesaler might give you a better price. Jeśli trochę się potargujesz, hurtownik może dać ci lepszą cenę.
Pierwszy tryb warunkowy z „might”: po „if” Present Simple („if you haggle”), w zdaniu głównym „might give” = może da (mniej pewne niż „will”). „Haggle” bez „się” — polskie „targować się”; „haggle over the price” z „over”. „Give somebody something” z podwójnym dopełnieniem.
to rebrand To change the name or image of a company or product.	zmieniać/zmienić wizerunek marki, przeprowadzić rebranding	The company was rebranded after the scandal so that customers would forget its past. Po skandalu firma zmieniła markę, żeby klienci zapomnieli o jej przeszłości.
Strona bierna „was rebranded” = firma przeszła rebranding; po polsku naturalniej strona czynna. „So that” + „would” wyraża cel w przeszłości („so that customers would forget”). Przedrostek „re-” = ponownie, na nowo: „rebrand”, „relaunch”, „restructure”. „Forget” bez przyimka; „forget about” też poprawne.
to outperform To do better or achieve more than someone or something else. Synonimy: beat	osiągać/osiągnąć lepsze wyniki niż	Small firms have consistently outperformed large corporations over the last five years. Małe firmy w ciągu ostatnich pięciu lat konsekwentnie osiągały lepsze wyniki niż wielkie korporacje.
Present Perfect „have outperformed” z „over the last five years” — okres sięga do dziś. „Outperform somebody” = mieć lepsze wyniki niż ktoś — dopełnienie bez „than”; po polsku potrzeba „niż”. Przedrostek „out-” = przewyższyć kogoś w czymś: „outperform”, „outsell”. „Consistently” = konsekwentnie, stale.
to plummet To fall very quickly and suddenly in value or amount. Synonimy: drop	gwałtownie spadać/spaść, runąć	Shares in the company plummeted when the fraud was discovered. Akcje spółki runęły, gdy wykryto oszustwo.
„When” + strona bierna w Past Simple („when the fraud was discovered”) = polskie bezosobowe „gdy wykryto”. „Shares in a company” z „in”. „Plummet” to mocniejsze „fall” — używane o cenach, akcjach, temperaturze; nie potrzebuje przysłówka („plummeted”, nie „plummeted sharply”). Podwójne „m” i „t”.
to surge To increase suddenly and strongly. Synonimy: soar	gwałtownie rosnąć/wzrosnąć	Demand for housing has surged since interest rates were cut. Odkąd obniżono stopy procentowe, popyt na mieszkania gwałtownie wzrósł.
Present Perfect „has surged” + „since” + zdanie w Past Simple w stronie biernej („since interest rates were cut”) — po polsku „odkąd obniżono”. „Demand for” z „for”. „Surge” = gwałtownie wzrosnąć, przeciwieństwo „plummet”; rzecz. „a surge in demand” z „in”.
to rebound To increase or improve again after falling. Synonimy: recover	odbijać się/odbić się (po spadku)	Economists expect the economy to rebound once inflation is under control. Ekonomiści spodziewają się, że gospodarka się odbije, gdy inflacja zostanie opanowana.
„Expect somebody/something to do” z bezokolicznikiem: „expect the economy to rebound” = spodziewać się, że coś zrobi — po polsku zdanie z „że”. Po „once” Present Simple („once inflation is under control”), choć mowa o przyszłości. „Under control” = pod kontrolą, opanowany. „Rebound” bez „się”.
to stagnate To stop growing or developing.	stać w miejscu, stagnować	Wages have stagnated for a decade, which explains why so many people feel poorer. Płace od dekady stoją w miejscu, co tłumaczy, dlaczego tak wielu ludzi czuje się biedniejszych.
Present Perfect „have stagnated” + „for a decade” = stan trwający do teraz; po polsku czas teraźniejszy „stoją od”. „Which” po przecinku = polskie „co” o całym zdaniu. „Explain why” + pytanie zależne w szyku twierdzącym („why so many people feel”). „Feel” + przym. bez „się”.
to devalue To reduce the value of a country's money.	dewaluować/zdewaluować	The government devalued the currency in order to make exports cheaper. Rząd zdewaluował walutę, żeby eksport stał się tańszy.
„In order to” + bezokolicznik = formalne „żeby, w celu” („in order to make exports cheaper”). „Make + dopełnienie + przym.” = sprawić, że coś stanie się jakieś. „Exports” w l.mn. = eksport jako towary wywożone. „The currency” z „the” — waluta konkretnego kraju. Przedrostek „de-” = obniżyć, odwrócić.
to default To fail to pay money that you owe at the right time.	nie spłacać/nie spłacić (długu), ogłosić niewypłacalność	If the company defaults on its loans, the banks will seize its assets. Jeśli firma nie spłaci kredytów, banki przejmą jej majątek.
Pierwszy tryb warunkowy: „if” + Present Simple („defaults”) + „will seize”. „Default on a loan” z „on” = nie spłacić kredytu w terminie — po angielsku bez przeczenia, po polsku „nie spłaci”. „Seize assets” = przejąć majątek. Rzecz. „default” = niewypłacalność, zaległość.
to branch out To start doing a new activity in addition to your usual business. Synonimy: diversify	rozszerzać/rozszerzyć działalność	The bakery has branched out into online delivery, which now brings in half its revenue. Piekarnia rozszerzyła działalność o dostawy internetowe, które przynoszą teraz połowę jej przychodów.
Phrasal verb „branch out into” + nowa dziedzina = rozszerzyć działalność o coś. Present Perfect „has branched out” = zmiana z obecnym skutkiem. „Bring in” + kwota = przynosić (dochód). „Which” w zdaniu względnym odnosi się do „online delivery”. „Half its revenue” — bez „of”, „revenue” niepoliczalne.
competitive As good as or better than others; wanting to win.	konkurencyjny	Our prices need to be more competitive if we want to survive in this market. Nasze ceny muszą być bardziej konkurencyjne, jeśli chcemy przetrwać na tym rynku.
„Need to” + bezokolicznik = musieć („need to be”). Po „if” Present Simple („if we want”). Stopień wyższy przym. wielosylabowego przez „more” („more competitive”), nie „competitiver”. „Survive” bez przyimka i bez „się”. „In this market” z „in”, nie „on the market” (choć „on the market” = w sprzedaży).
lucrativeformal Producing a lot of money or profit.	lukratywny, intratny	Consulting proved so lucrative that he never returned to teaching. Doradztwo okazało się tak intratne, że nigdy nie wrócił do nauczania.
„Prove” + przym. = okazać się jakimś („proved so lucrative”) — bez „się” i bez „to be” (choć „proved to be” też poprawne). „So + przym. + that” = tak…, że. „Never returned” — jedno przeczenie, „never” przed czasownikiem; po polsku „nigdy nie”. „Return to” + rzecz./gerund.
affordable Cheap enough for most people to be able to buy.	przystępny cenowo, niedrogi	The council promised to build affordable housing for young families. Rada miasta obiecała wybudować przystępne cenowo mieszkania dla młodych rodzin.
„Promise to” + bezokolicznik („promised to build”). „Affordable housing” — „housing” niepoliczalne = mieszkania (zbiorowo), bez l.mn. Przyrostek „-able” = taki, na który można sobie pozwolić („afford” + „-able”). „Council” = rada miasta/gminy — rzecz. zbiorowy, tu z czasownikiem w l.poj.
overpriced Costing more than it is really worth.	przewartościowany, zbyt drogi	The shares were clearly overpriced, yet people kept buying them. Akcje były wyraźnie przewartościowane, a mimo to ludzie wciąż je kupowali.
„Yet” jako spójnik = a jednak, a mimo to (formalniejsze niż „but”). „Keep + -ing” = nadal coś robić („kept buying”). Przedrostek „over-” = za bardzo: „overpriced” = wyceniony za wysoko; przeciwieństwo „underpriced”. „Clearly” = wyraźnie, stoi przed przym.
state-owned Owned by the government rather than by private companies. Synonimy: public	państwowy, będący własnością państwa	The airline, which used to be state-owned, was sold to private investors. Linię lotniczą, która kiedyś była państwowa, sprzedano prywatnym inwestorom.
„Used to be” = kiedyś było (stan z przeszłości, który już nie trwa) — tylko w cz. przeszłym. Zdanie względne nieograniczające w przecinkach („which used to be state-owned”). Strona bierna „was sold to” = polskie bezosobowe „sprzedano”; odbiorca po „to”. Przym. złożony z łącznikiem.
economical Using little money or fuel; not wasteful.	oszczędny, ekonomiczny (w użyciu)	The smaller van is more economical to run, although it carries less. Mniejsza furgonetka jest tańsza w eksploatacji, choć mniej mieści.
„Economical to run” = tani w utrzymaniu — przym. + bezokolicznik z „to”; „run” = eksploatować (pojazd, firmę). Uwaga: „economical” = oszczędny, „economic” = gospodarczy, „economy” = gospodarka, „economics” = ekonomia jako nauka. „Although” + całe zdanie. „Carry” = mieścić, przewozić.
corporate Relating to large companies or business in general.	korporacyjny	She left her corporate job to set up a bakery, which she has never regretted. Odeszła z pracy w korporacji, żeby założyć piekarnię, czego nigdy nie żałowała.
Bezokolicznik celu „to set up” = żeby założyć; phrasal verb „set up” = założyć (firmę). „Which” po przecinku odnosi się do całego zdania = polskie „czego”. Present Perfect „has never regretted” — do dziś; „never” między „has” a imiesłowem, bez „not”. „Corporate job” = praca w korporacji, po polsku z przyimkiem.
financial Relating to money or how money is managed.	finansowy	The company found itself in financial difficulty after losing its biggest client. Firma znalazła się w kłopotach finansowych po utracie największego klienta.
„Find itself in” = znaleźć się w — tu zaimek zwrotny „itself” jest potrzebny, inaczej niż w większości czasowników. „After” + gerund („after losing”) — po polsku „po” + rzecz. „Financial difficulty” tu niepoliczalne, bez „a”; częściej „financial difficulties” w l.mn. „Its biggest client” = swojego największego klienta.
faulty Not working correctly because of a defect. Synonimy: defective,broken	wadliwy	Customers who receive faulty goods are entitled to a full refund. Klienci, którzy otrzymają wadliwy towar, mają prawo do pełnego zwrotu pieniędzy.
Zdanie względne ograniczające bez przecinków: „customers who receive” — określa, o których klientów chodzi. „Be entitled to” + rzecz. = mieć prawo do („entitled to a full refund”). Present Simple dla zasady ogólnej. „Goods” tylko w l.mn. „Faulty” od rzecz. „fault” = wada, usterka.
ethical Morally correct and fair in the way business is done.	etyczny	Many customers would rather pay more than buy from a company that is not ethical. Wielu klientów wolałoby zapłacić więcej, niż kupować od firmy, która nie postępuje etycznie.
„Would rather … than …” = wolałby … niż … — po „would rather” i po „than” bezokolicznik bez „to” („rather pay … than buy”). „Buy from” z „from” = kupować u/od. Zdanie względne „a company that is not ethical” bez przecinka. Po polsku przed „niż” przecinek, po angielsku nie.
volatile Likely to change suddenly and unexpectedly, especially by getting worse. Synonimy: unstable	niestabilny, zmienny	The stock market has been so volatile lately that many small investors have pulled out. Giełda była ostatnio tak niestabilna, że wielu drobnych inwestorów się wycofało.
Present Perfect „has been so volatile lately” — „lately” (= ostatnio) wymaga Present Perfect, nie Past Simple. „So + przym. + that” = tak…, że. Phrasal verb „pull out” = wycofać się, bez „się” po angielsku. Wymowa bryt. /ˈvɒlətaɪl/, amer. /ˈvɑːlətəl/.
booming Growing or succeeding very quickly. Synonimy: thriving	kwitnący, przeżywający boom	The tourist sector is booming, which has pushed local rents up sharply. Sektor turystyczny przeżywa boom, co gwałtownie wywindowało lokalne czynsze.
„Is booming” — Present Continuous dla obecnego trendu; „booming” jako przym. przed rzecz. („a booming sector”). „Which” po przecinku odnosi się do całego zdania = polskie „co”. Phrasal verb rozdzielny „push up”: „pushed local rents up”. Fałszywy przyjaciel: „rent” = czynsz, nie renta.
sluggish Moving or developing more slowly than usual. Synonimy: slow,weak	słaby, powolny (o wzroście)	Growth has been sluggish since the crisis, despite record low interest rates. Od czasu kryzysu wzrost jest słaby, pomimo rekordowo niskich stóp procentowych.
Present Perfect „has been sluggish since the crisis” = stan trwający od kryzysu do teraz; po polsku czas teraźniejszy „jest od”. „Despite” + rzecz. („despite record low interest rates”), nigdy „despite of”. „Record” jako przydawka = rekordowy („record low”). „Growth” bez przedimka jako pojęcie ogólne.
stable Not likely to change or move suddenly. Synonimy: steady	stabilny	Prices have remained stable this year even though wages have risen. Ceny pozostały w tym roku stabilne, mimo że płace wzrosły.
„Remain” + przym. = pozostawać jakimś („remained stable”), bez „się”. Present Perfect z „this year”, bo rok jeszcze trwa. „Even though” = mimo że, chociaż — mocniejsze niż „although”, z całym zdaniem. „Risen” to imiesłów nieregularny od „rise” (rise–rose–risen). Rzecz. „stable” = stajnia.
risky Involving the possibility of loss, danger, or failure. Synonimy: dangerous	ryzykowny	Putting all your money into one company is far riskier than spreading it across several. Włożenie wszystkich pieniędzy w jedną firmę jest o wiele bardziej ryzykowne niż rozłożenie ich na kilka.
Gerund jako podmiot: „Putting all your money … is” — czasownik w l.poj.; po „than” też gerund („than spreading”). Stopień wyższy „riskier” (y → i + -er) wzmocniony przez „far” = o wiele. „Spread across” = rozłożyć na. Uwaga: „hazard” = zagrożenie, nie hazard (= gambling).
nationwide Happening or existing in every part of a country.	ogólnokrajowy	The chain has just launched a nationwide advertising campaign to win back customers. Sieć właśnie rozpoczęła ogólnokrajową kampanię reklamową, żeby odzyskać klientów.
„Has just launched” — Present Perfect z „just” = właśnie coś zrobić; po polsku „właśnie” + cz. przeszły. Bezokolicznik celu „to win back” — phrasal verb „win back” = odzyskać. „Nationwide” działa jako przym. („a nationwide campaign”) i przysł. („sold nationwide”); podobnie „worldwide”.
reputable Known to be good, honest, and trusted by people. Synonimy: trustworthy	renomowany, o dobrej reputacji	Only buy from reputable suppliers, however cheap the alternative may seem. Kupuj tylko od renomowanych dostawców, choćby alternatywa wydawała się nie wiadomo jak tania.
„However + przym. + podmiot + may” = choćby nie wiadomo jak … („however cheap the alternative may seem”) — formalna konstrukcja przyzwolenia. Tryb rozkazujący „only buy” bez podmiotu; „only” przed czasownikiem. „Buy from” z „from”. Akcent na pierwszej sylabie: /ˈrepjʊtəbl/.
upmarket Designed for people who have money and want high quality. Synonimy: exclusive	z wyższej półki, ekskluzywny	The brand has gone upmarket, targeting customers who are willing to pay more. Marka przeszła na wyższą półkę, celując w klientów gotowych płacić więcej.
„Go upmarket” = przejść do segmentu premium; Present Perfect „has gone” = zmiana, której skutek trwa. Imiesłów „targeting” = polskie „celując w”; „target somebody” bez przyimka. „Willing to” + bezokolicznik = gotowy, skłonny coś zrobić. Bryt. „upmarket”, amer. „upscale”; przeciwieństwo „downmarket”.
overdue Not paid or done by the expected time. Synonimy: late,unpaid	przeterminowany, zaległy	The invoice is now three weeks overdue, so we will have to send a reminder. Faktura jest już przeterminowana o trzy tygodnie, więc będziemy musieli wysłać przypomnienie.
„Three weeks overdue” — miara czasu przed przym. podaje wielkość opóźnienia; po polsku „o trzy tygodnie”. „Will have to” = przyszłość od „have to” = będziemy musieli. Przedrostek „over-” + „due” (należny, w terminie) = po terminie. „Send a reminder” = wysłać przypomnienie, monit.
worthwhile Useful or important enough to spend time or money on.	wart zachodu, opłacalny	Training staff properly is expensive, but it is a worthwhile investment in the long run. Porządne szkolenie pracowników jest drogie, ale na dłuższą metę to opłacalna inwestycja.
Gerund jako podmiot: „Training staff properly is” — czasownik w l.poj. „In the long run” = na dłuższą metę, z „in”. „It is a worthwhile investment” — „it” zastępuje cały podmiot; „a” przed rzecz. policzalnym w l.poj. „Worthwhile” jedno słowo; „worth” + gerund = warto coś robić.
steadily Gradually and at a regular speed, without stopping.	systematycznie, stopniowo	Exports have grown steadily since the trade agreement was signed. Odkąd podpisano umowę handlową, eksport systematycznie rośnie.
Present Perfect „have grown” + „since” + zdanie w Past Simple w stronie biernej („since the trade agreement was signed”) — po polsku „odkąd podpisano” i czas teraźniejszy „rośnie”. „Exports” w l.mn. z czasownikiem w l.mn. Przysł. „steadily” od przym. „steady” (y → i + -ly).
sharply Suddenly and by a large amount. Synonimy: steeply	gwałtownie, ostro	Unemployment rose sharply during the recession before falling again in the recovery. Bezrobocie gwałtownie wzrosło w czasie recesji, a potem znów spadło w okresie ożywienia.
„Rose” to nieregularny cz. przeszły od „rise” (rise–rose–risen); „rise” nieprzechodnie = rosnąć. „Before” + gerund („before falling again”) — po polsku „a potem”. „During” + rzecz. („during the recession”). Przysł. z „-ly” po czasowniku; przym. „sharp” = ostry, gwałtowny.
raw materials Basic natural substances such as oil, wood or metal that are used to make products.	surowce (l.mn.)	The country imports most of its raw materials and exports finished goods. Kraj importuje większość surowców, a eksportuje gotowe wyroby.
„Most of its” + rzecz. = większość swoich („most of its raw materials”); „its” = swój (o kraju). Present Simple „imports … and exports” — stały stan, z „-s” dla 3. os. l.poj. „Raw materials” zwykle w l.mn.; „raw” = surowy. „Finished goods” = wyroby gotowe, „goods” tylko w l.mn.
producer A person, company, or country that makes or grows goods for sale. Synonimy: manufacturer,maker	producent	Brazil is the world's largest producer of coffee, so bad weather there affects prices everywhere. Brazylia jest największym producentem kawy na świecie, więc zła pogoda tam wpływa na ceny wszędzie.
„The world's largest producer of” — dopełniacz saksoński od „world” + stopień najwyższy; „producer of” z „of”. „Affect” = wpływać na — przechodni, bez przyimka („affects prices”), nie „affect on”. Nie mylić z rzecz. „effect” (= skutek). „Weather” niepoliczalne, bez „a”.
slowdown A period when economic activity or growth becomes slower. Synonimy: downturn	spowolnienie	Analysts expect an economic slowdown next year as consumers spend less. Analitycy spodziewają się w przyszłym roku spowolnienia gospodarczego, bo konsumenci będą wydawać mniej.
„Expect” + rzecz. („expect a slowdown”) = spodziewać się czegoś, bez „się”. „As” tu = ponieważ, w miarę jak. „Next year” bez przyimka. Rzecz. „slowdown” pisany łącznie, od phrasal verb „slow down” (dwa słowa); podobnie „takeover” od „take over”.
hardship Serious difficulty in life, especially because of a lack of money. Synonimy: difficulty	trudności (l.mn.), niedostatek	Rising rents have caused real hardship for families on low incomes. Rosnące czynsze spowodowały prawdziwe trudności dla rodzin o niskich dochodach.
Present Perfect „have caused” = skutek trwa. „Hardship” niepoliczalne, bez „a” („real hardship”); po polsku l.mn. „trudności”. „Families on low incomes” — przyimek „on” przy dochodach („on a low income”). „Cause hardship for/to somebody”. Fałszywy przyjaciel: „rent” = czynsz.
upturn An improvement in economic conditions or business activity after a bad period. Synonimy: recovery,improvement	poprawa koniunktury, ożywienie	The upturn in the housing market has encouraged builders to start new projects. Poprawa na rynku mieszkaniowym zachęciła deweloperów do rozpoczynania nowych projektów.
„Encourage somebody to do something” = zachęcić kogoś do zrobienia czegoś: „encouraged builders to start”, po polsku „do” + rzecz. odsłowny. „The upturn in” z „in”, nie „of”. Present Perfect „has encouraged” = skutek trwa. Przeciwieństwo: „downturn” = pogorszenie koniunktury.
prospects The chances of something succeeding or improving in the future. Synonimy: outlook	perspektywy (l.mn.), widoki (l.mn.)	The economic prospects for next year look brighter than most experts had predicted. Perspektywy gospodarcze na przyszły rok wyglądają lepiej, niż przewidywała większość ekspertów.
„Prospects” w tym znaczeniu w l.mn. z czasownikiem w l.mn. („prospects … look”). „Look” + przym. = wyglądać jakoś („look brighter”), nie „look brightly”. „Than … had predicted” — Past Perfect, bo prognoza była wcześniejsza. „Prospects for” z „for”. Uwaga: „prospekt” reklamowy to „brochure”.
modest Not very large in size or amount. Synonimy: small	umiarkowany, skromny	The economy is expected to grow at a modest rate of one per cent. Oczekuje się, że gospodarka wzrośnie w umiarkowanym tempie jednego procenta.
Strona bierna + bezokolicznik: „is expected to grow” = oczekuje się, że wzrośnie — po polsku bezosobowe. „At a rate of” = w tempie — z „at”. „One per cent” (bryt. dwa słowa). „The economy” z „the”. „Modest” = umiarkowany (o liczbach) lub skromny (o osobie); nie „modny”.
annually Once every year. Synonimy: yearly	corocznie, rocznie	The company's accounts are audited annually by an independent firm. Sprawozdania finansowe firmy są co roku badane przez niezależną firmę audytorską.
Strona bierna z wykonawcą: „are audited annually by an independent firm”. Przysł. „annually” stoi po czasowniku, przed „by”; równoważne „every year”. „The company's accounts” — dopełniacz saksoński; „accounts” w l.mn. = sprawozdania finansowe, księgi. „Audit” jako czasownik = badać sprawozdania.
value for money Good quality compared with the price paid.	dobry stosunek jakości do ceny, opłacalność	The hotel is not luxurious, but it offers excellent value for money. Hotel nie jest luksusowy, ale oferuje świetny stosunek jakości do ceny.
„Value for money” to stały zwrot bez przedimka („offers excellent value for money”); jest niepoliczalny. Przeczenie „is not luxurious” + „but” = przeciwstawienie. „Offer” bez „się”. „Good/excellent/poor value for money” — typowe przym.; „be good value” = być wartym swojej ceny.
out of stock Not available to buy because everything has been sold.	niedostępny, wyprzedany	The toy sold so fast that it was out of stock by the middle of December. Zabawka sprzedawała się tak szybko, że w połowie grudnia była już niedostępna.
„So + przysł. + that” = tak szybko, że („sold so fast that”); „fast” jest tu przysł. — nie ma formy „fastly”. „Sell” bez „się” = sprzedawać się („the toy sold”). „Out of stock” = brak na stanie; przeciwieństwo „in stock”. „By the middle of December” — „by” = do (terminu), nie później niż.
in bulk In large quantities, usually at a lower price.	hurtowo, w dużych ilościach	Buying in bulk works out cheaper, provided you have somewhere to store everything. Kupowanie hurtowo wychodzi taniej, pod warunkiem że ma się gdzie to wszystko przechowywać.
Gerund jako podmiot: „Buying in bulk works out” — czasownik w l.poj. Phrasal verb „work out” + przym. = wychodzić (na jakieś): „works out cheaper”. „Provided” (bez „that”) = pod warunkiem, że — z Present Simple. „Somewhere to store” = miejsce, gdzie można przechowywać — bezokolicznik po „somewhere”.
in the red Owing money; having a negative bank balance.	na minusie, pod kreską	The account has been in the red since the company paid for the new machinery. Konto jest na minusie, odkąd firma zapłaciła za nowe maszyny.
Present Perfect „has been in the red” + „since” + zdanie w Past Simple („since the company paid”) = stan trwający do teraz; po polsku czas teraźniejszy „jest, odkąd”. „In the red” = na minusie (czerwony atrament w księgach); „in the black” = na plusie. „Pay for” z „for” = zapłacić za.
household name A name or brand that almost everyone knows.	powszechnie znana marka, marka znana każdemu	Within five years, the brand had become a household name across Europe. W ciągu pięciu lat marka stała się znana w całej Europie.
Past Perfect „had become” — proces zakończył się przed punktem odniesienia („within five years”); po polsku zwykły cz. przeszły. „Become” bez „się”. „A household name” z „a” — jedno z wielu; dosłownie „nazwa znana w każdym gospodarstwie domowym”. „Across Europe” = w całej Europie.
commission Money paid to someone for selling something, usually a percentage of the sale price.	prowizja	Sales staff earn a ten per cent commission on every contract they sign. Sprzedawcy dostają dziesięcioprocentową prowizję od każdej podpisanej umowy.
„Earn a commission on something” — przyimek „on”, po polsku „prowizja od”. Zdanie względne bez zaimka: „every contract (that) they sign” — „that” pominięte jako dopełnienie. „A ten per cent commission” — liczebnik jako przydawka. „Sales staff” niepoliczalne, ale czasownik w l.mn. („earn”). Uwaga: „provision” = rezerwa, nie prowizja.
debtor A person or company that owes money to someone else. Synonimy: borrower	dłużnik	The company chased its debtors for months before taking legal action. Firma miesiącami ścigała dłużników, zanim podjęła kroki prawne.
„Chase” = ścigać, upominać się o zapłatę („chased its debtors”). „For months” = miesiącami („for” + okres). „Before” + gerund („before taking legal action”) — po polsku „zanim” + zdanie. Kolokacja „take legal action” = podjąć kroki prawne. Nieme „b” w „debtor” jak w „debt”. Para „debtor” / „creditor”.
earnings The money a person or company receives for work or business over a period. Synonimy: income,pay	zarobki (l.mn.), dochody (l.mn.)	Her earnings doubled after she moved from a small firm to a multinational. Jej zarobki się podwoiły, odkąd przeszła z małej firmy do korporacji międzynarodowej.
„Earnings” zawsze w l.mn. z czasownikiem w l.mn. („earnings doubled”), jak polskie „zarobki”. „Double” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego. „After” + zdanie w Past Simple. „Move from … to …” = przejść z … do …. „Earnings” o osobie = zarobki, o firmie = zysk.
instalment One of several regular payments made over time until the full price is paid. Synonimy: payment	rata	You can pay for the new laptop in twelve monthly instalments. Za nowego laptopa można zapłacić w dwunastu miesięcznych ratach.
„Pay in instalments” = płacić w ratach, z „in”; „pay for something” = zapłacić za coś. Ogólne „you can” = polskie bezosobowe „można”. „Twelve monthly instalments” — liczebnik + przym. + rzecz. w l.mn. Pisownia bryt. „instalment” (jedno „l”), amer. „installment”.
commercial (advert) An advertisement broadcast on television or radio. Synonimy: advert,ad	reklama (telewizyjna, radiowa), spot reklamowy	The commercial was shown during the football final and reached millions of viewers. Reklamę wyemitowano podczas finału piłkarskiego i dotarła do milionów widzów.
Strona bierna „was shown” = polskie bezosobowe „wyemitowano”; drugi czasownik „reached” w stronie czynnej z tym samym podmiotem. „During” + rzecz. („during the football final”). „Reach” = docierać do — przechodni, bez przyimka. „A commercial” = spot w TV/radiu; „advert/advertisement” = reklama w ogóle.
client A person or organisation that pays a professional or company for services. Synonimy: customer	klient (firmy usługowej)	The agency lost its biggest client after failing to meet several deadlines. Agencja straciła swojego największego klienta po tym, jak kilkakrotnie nie dotrzymała terminów.
„After” + gerund („after failing”) — po polsku „po tym, jak” + zdanie. „Fail to” + bezokolicznik = nie zdołać, nie zrobić czegoś: „failing to meet” = nie dotrzymując — po angielsku bez „not”. Kolokacja „meet a deadline” = dotrzymać terminu. „Client” = klient usług (kancelarii, agencji), „customer” = klient sklepu.
counter-offer An offer made in reply to another offer, usually with different terms or a different price.	kontroferta	The buyers rejected our price and came back with a counter-offer the next day. Kupujący odrzucili naszą cenę i następnego dnia wrócili z kontrofertą.
Phrasal verb „come back with” = wrócić z (odpowiedzią, propozycją); „came” to nieregularny cz. przeszły od „come”. „The next day” = następnego dnia, bez przyimka. Przedrostek „counter-” = przeciw-, w odpowiedzi: „counter-offer”, „counter-attack”. „Reject” = odrzucić, bez przyimka.
deadlock A situation in which no agreement can be reached because neither side will give way.	impas, pat	The talks reached a deadlock when neither company would accept a lower price. Rozmowy utknęły w martwym punkcie, gdy żadna z firm nie chciała zaakceptować niższej ceny.
Kolokacja „reach a deadlock” = utknąć w martwym punkcie. „Would” w przeczeniu w przeszłości = nie chcieć: „neither company would accept” = żadna nie chciała. „Neither” jest przeczące samo w sobie, czasownik bez „not”; po polsku „żadna … nie”. „Talks” w l.mn. = rozmowy, negocjacje.
tax break A reduction in the amount of tax that a person or company has to pay.	ulga podatkowa	Small businesses that hire young workers will get a tax break next year. Małe firmy, które zatrudnią młodych pracowników, dostaną w przyszłym roku ulgę podatkową.
Zdanie względne ograniczające „that hire young workers” — Present Simple, choć mowa o przyszłości; w zdaniu głównym „will get”. „Get a tax break” = otrzymać ulgę podatkową; złożenie rzecz. + rzecz., po polsku przym. „podatkowa”. „Next year” bez przyimka. „Break” tu = ulga, wytchnienie.
thriving Growing, successful and full of activity. Synonimy: successful,booming	prężnie działający, kwitnący	What began as a market stall is now a thriving business with three shops. To, co zaczęło się jako stragan na targu, jest dziś prężnie działającą firmą z trzema sklepami.
„What” jako podmiot = „to, co” („What began as … is now”). „Began” to nieregularny cz. przeszły od „begin” (begin–began–begun). Imiesłów „thriving” jako przym. przed rzecz. („a thriving business”) — od czasownika „thrive” = prosperować. „Market stall” = stragan; rzecz. jako przydawka.
to settle To end an argument or disagreement by reaching an agreement. Synonimy: resolve	rozstrzygać/rozstrzygnąć (spór), zawrzeć ugodę	The two companies settled their dispute out of court to avoid bad publicity. Obie firmy rozstrzygnęły spór polubownie, żeby uniknąć złego rozgłosu.
„Settle a dispute out of court” = zawrzeć ugodę pozasądową; „out of court” = poza sądem, polubownie. Bezokolicznik celu „to avoid” = żeby uniknąć; po „avoid” rzecz. lub gerund, nigdy bezokolicznik. „Settle” ma też znaczenie „uregulować (rachunek)” oraz „osiedlić się” — w tym sensie z „down” („settle down”).
to acquireformal To buy or obtain something, especially a company or property. Synonimy: buy,obtain	przejmować/przejąć, nabywać/nabyć	The group acquired three smaller rivals last year to strengthen its position in Europe. W zeszłym roku grupa przejęła trzech mniejszych rywali, żeby umocnić swoją pozycję w Europie.
Past Simple „acquired” z „last year” — zakończony, konkretny okres; nie Present Perfect. Bezokolicznik celu „to strengthen” = żeby umocnić; „strengthen” = czasownik od „strong” z przyrostkiem „-en”. „Its position” = swoją pozycję. „Last year” bez przyimka. Rzecz. „acquisition” = przejęcie.
to buy out To buy someone's share of a business so that you own it completely.	wykupywać/wykupić (udziały)	Her partners offered to buy her out when she decided to leave the firm. Kiedy postanowiła odejść z firmy, wspólnicy zaproponowali, że wykupią jej udziały.
Phrasal verb rozdzielny „buy out”: z zaimkiem zawsze w środku — „buy her out”, nie „buy out her”. „Offer to” + bezokolicznik = zaproponować, że się coś zrobi („offered to buy”). „Decide to” + bezokolicznik. „Leave the firm” bez przyimka. Rzecz. „buyout” = wykup.
to go into business To start running your own company.	zakładać/założyć własną firmę, zająć się biznesem	He hopes to go into business with his brother after twenty years as an employee. Po dwudziestu latach na etacie ma nadzieję założyć własną firmę z bratem.
„Hope to” + bezokolicznik („hopes to go into business”). „Go into business with somebody” = założyć firmę z kimś; „business” bez przedimka w tym zwrocie. „After twenty years as an employee” — „as” + rzecz. z „an” = w roli pracownika. „Employee” = pracownik, „employer” = pracodawca.
to ramp up To increase the amount or speed of something quickly. Synonimy: increase,boost	zwiększać/zwiększyć (szybko), rozkręcać	The factory ramped up production to meet the sudden rise in orders. Fabryka zwiększyła produkcję, żeby sprostać nagłemu wzrostowi zamówień.
Phrasal verb rozdzielny „ramp up” = szybko zwiększyć („ramped up production”). Bezokolicznik celu „to meet” = żeby sprostać; „meet demand/orders/a deadline” = sprostać popytowi, zrealizować zamówienia, dotrzymać terminu. „The rise in orders” z „in”. Przeciwieństwo „ramp down” lub „scale back”.
to bend the rules To do something that is not normally allowed, without breaking the rules completely.	naginać/nagiąć zasady	The manager was willing to bend the rules to keep an important client happy. Kierownik był gotów nagiąć zasady, żeby zadowolić ważnego klienta.
Idiom „bend the rules” = nagiąć zasady (nie złamać — „break the rules”). „Be willing to” + bezokolicznik = być gotowym, skłonnym coś zrobić. „Keep somebody happy” = zadowolić kogoś — „keep” + dopełnienie + przym. Bezokolicznik celu „to keep” = żeby. Uwaga: „manager” = kierownik, nie tylko „menedżer”.
low-cost Cheap to buy, use or run. Synonimy: cheap,affordable	tani, niskokosztowy	Low-cost airlines changed the way Europeans travel by cutting every unnecessary service. Tanie linie lotnicze zmieniły sposób, w jaki Europejczycy podróżują, odcinając każdą zbędną usługę.
„The way (that) Europeans travel” = sposób, w jaki — po „the way” zaimek względny zwykle pominięty, bez „in which”. Imiesłów „by cutting” wyraża sposób = polskie „odcinając”. Przym. złożony z łącznikiem przed rzecz. („low-cost airlines”); w polskim żargonie też „tanie linie” lub „lowcosty”.
productive Producing or achieving a lot in relation to the time and effort used. Synonimy: efficient	wydajny, produktywny	The team became far more productive once the meetings were cut in half. Zespół stał się o wiele bardziej wydajny, gdy tylko liczbę zebrań zmniejszono o połowę.
„Become” + stopień wyższy = stać się jakimś; „far more productive” — „far” wzmacnia stopień wyższy = o wiele. „Once” + Past Simple w stronie biernej („once the meetings were cut”) = gdy tylko; po polsku bezosobowe „zmniejszono”. „Cut in half” = zmniejszyć o połowę.
groundbreaking Completely new and different from anything done before. Synonimy: innovative,original	przełomowy	The startup's groundbreaking battery technology attracted investors from all over the world. Przełomowa technologia baterii tego start-upu przyciągnęła inwestorów z całego świata.
Dopełniacz saksoński „the startup's groundbreaking battery technology” — po polsku dopełniacz po rzecz.: „technologia … start-upu”. Ciąg przydawek: „battery technology” (rzecz. jako przydawka). „From all over the world” = z całego świata. „Groundbreaking” jedno słowo, dosłownie „przełamujący grunt”.
bottleneck A point in a process where things slow down because too much passes through it.	wąskie gardło	Customs checks at the port have become a bottleneck for the whole supply chain. Kontrole celne w porcie stały się wąskim gardłem dla całego łańcucha dostaw.
Present Perfect „have become” = zmiana, której skutek trwa; „become” bez „się”. „A bottleneck for something” z „for”. „Customs” = urząd celny, cło — zawsze z „-s”, ale tu jako przydawka przed „checks”; nie mylić z „custom” (= zwyczaj). Dosłownie „szyjka butelki” — ten sam obraz co polskie „wąskie gardło”.

English B2 — Business & Economy (for Polish Speakers) Official

Oceń ten zestaw

Lista słów — kliknij notatki gramatyczne, aby rozwinąć

Więcej zestawów do nauki angielskiego

English B2 — For Polish Speakers

English B2 — Science & Technology (for Polish Speakers)

English B1 — For Polish Speakers

English B1 — Work & Education (for Polish Speakers)

English B1 — Health & Lifestyle (for Polish Speakers)

English B1 — Media & Culture (for Polish Speakers)