Jak powiedzieć “eksperyment, doświadczenie” po angielsku?

“eksperyment, doświadczenie” to po angielsku “experiment”. Na przykład: The experiment was carried out under strict laboratory conditions. — Eksperyment przeprowadzono w ściśle kontrolowanych warunkach laboratoryjnych.

Jak powiedzieć “teoria” po angielsku?

“teoria” to po angielsku “theory”. Na przykład: Einstein's theory changed the way we understand time and space. — Teoria Einsteina zmieniła sposób, w jaki rozumiemy czas i przestrzeń.

Jak powiedzieć “próbka” po angielsku?

“próbka” to po angielsku “sample”. Na przykład: Each sample was analysed twice to avoid mistakes. — Każdą próbkę analizowano dwukrotnie, żeby uniknąć pomyłek.

Jak powiedzieć “laboratorium” po angielsku?

“laboratorium” to po angielsku “laboratory”. Na przykład: The new laboratory is equipped with the latest technology. — Nowe laboratorium jest wyposażone w najnowszą technologię.

English B2 — Science & Technology (for Polish Speakers) — 250 darmowe fiszki do nauki angielskiego z audio

Słowo	Tłumaczenie	Przykład
experiment A scientific test done carefully to discover something or to check if an idea is true. Synonimy: test,trial	eksperyment, doświadczenie	The experiment was carried out under strict laboratory conditions. Eksperyment przeprowadzono w ściśle kontrolowanych warunkach laboratoryjnych.
Strona bierna „was carried out” jest typowa dla tekstów naukowych, gdy wykonawca nie jest istotny; po polsku bezosobowe „przeprowadzono”. Złożenie „laboratory conditions”: pierwszy rzecz. pełni rolę przymiotnika i nie ma l.mn.; po polsku przymiotnik „laboratoryjne”.
theory A set of ideas that explains why or how something happens.	teoria	Einstein's theory changed the way we understand time and space. Teoria Einsteina zmieniła sposób, w jaki rozumiemy czas i przestrzeń.
Dopełniacz saksoński „Einstein's theory” = teoria Einsteina: apostrof + „s” przy nazwisku. „The way we understand” to zdanie względne bez spójnika (opuszczone „in which”); po polsku „sposób, w jaki”. „Time” i „space” bez przedimka — pojęcia ogólne.
sample A small amount of something that shows what the whole thing is like.	próbka	Each sample was analysed twice to avoid mistakes. Każdą próbkę analizowano dwukrotnie, żeby uniknąć pomyłek.
Po „each” rzecz. i czasownik w l.poj.: „each sample was”. Strona bierna Past Simple „was analysed” — po polsku bezosobowe „analizowano”; „analysed” z „s” to pisownia brytyjska, amer. „analyzed”. „To avoid mistakes” to bezokolicznik celu = „żeby uniknąć”.
laboratory A room where scientists do experiments and tests. Synonimy: lab	laboratorium	The new laboratory is equipped with the latest technology. Nowe laboratorium jest wyposażone w najnowszą technologię.
„Be equipped with” — przyimek „with” tam, gdzie polski ma „w” („wyposażony w”). Stopień najwyższy „the latest” = najnowszy, zawsze z „the”. W mowie niemal zawsze skrót „lab”; w bryt. wymowie akcent pada na drugą sylabę: la-BO-ra-try.
researcher A person who studies a subject carefully to discover new facts about it. Synonimy: scientist,investigator	badacz, naukowiec	Researchers have found a link between diet and memory. Badacze odkryli związek między dietą a pamięcią.
Present Perfect „have found” — wynik ważny teraz, typowe w doniesieniach naukowych; po polsku cz. przeszły „odkryli”. „Researchers” bez przedimka, bo mowa o badaczach ogólnie. „A link between X and Y” — po polsku „między X a Y”. Uwaga: „research” (badania) jest niepoliczalne, ale „researcher” policzalne.
scientist A person who studies science and works with experiments and facts.	naukowiec	Scientists warn that sea levels are rising faster than expected. Naukowcy ostrzegają, że poziom mórz podnosi się szybciej, niż się spodziewano.
„Scientists” bez przedimka — uogólnienie o naukowcach jako grupie. Present Continuous „are rising” podkreśla zmianę trwającą teraz; po polsku „podnosi się”. „Rise” bez „się” — angielski nie ma tu zaimka zwrotnego. „Faster than expected” to skrót od „than was expected”.
method A planned way of doing something, especially in science. Synonimy: technique,way	metoda	We used a simple method to measure the speed of the reaction. Zastosowaliśmy prostą metodę, żeby zmierzyć szybkość reakcji.
Bezokolicznik celu „to measure” = „żeby zmierzyć” — bez „for” („for to measure” to błąd). „The speed of the reaction” — konstrukcja z „of” zamiast polskiego dopełniacza „szybkość reakcji”; „the reaction”, bo chodzi o konkretną, znaną reakcję.
discovery The act of finding something important that nobody knew about before. Synonimy: finding	odkrycie	The discovery of penicillin saved millions of lives. Odkrycie penicyliny uratowało miliony istnień.
Nazwy substancji bez przedimka („penicillin”, „water”), ale „the discovery” z „the” — konkretne, znane wydarzenie. „Millions of lives” — przy nieokreślonej liczbie „millions of”, lecz „three million lives” bez „-s” i bez „of”. „Lives” to l.mn. od „life” (f → v).
findingformal A piece of information that is discovered as the result of research. Synonimy: result,discovery	wynik (badań), ustalenie	The findings were published in an international science journal. Wyniki badań opublikowano w międzynarodowym czasopiśmie naukowym.
„Findings” w tym znaczeniu niemal zawsze w l.mn. Strona bierna „were published” bez wykonawcy — po polsku „opublikowano”. W złożeniu „science journal” rzecz. „science” pełni funkcję przymiotnika (po polsku „naukowe”); „journal” to czasopismo naukowe, nie „dziennik” w sensie gazety.
observation The act of watching something carefully to learn from it.	obserwacja	Careful observation is essential in any scientific experiment. Uważna obserwacja jest niezbędna w każdym eksperymencie naukowym.
„Observation” jako czynność ogólnie — niepoliczalne, bez przedimka. „Essential in” z przyimkiem „in”. „Any” w zdaniu twierdzącym znaczy „każdy, jakikolwiek”, nie tylko w pytaniach i przeczeniach. Przym. „scientific” stoi przed rzecz.; po polsku zwykle po nim: „eksperyment naukowy”.
analysis The careful study of something to understand it or explain it.	analiza	The analysis showed that the water contained toxic substances. Analiza wykazała, że woda zawierała substancje toksyczne.
Następstwo czasów: po „showed” (Past Simple) czasownik w zdaniu podrzędnym też w cz. przeszłym — „contained”, choć po polsku można powiedzieć „zawiera”. L.mn. od „analysis” to „analyses” (wymowa /-siːz/). „Toxic substances” bez przedimka — nieokreślone substancje w l.mn.
trial A test of something new to see if it works and is safe. Synonimy: test	próba, badanie (kliniczne)	The new drug is still in trials, so it is not available yet. Nowy lek jest wciąż w fazie badań, więc nie jest jeszcze dostępny.
„In trials” bez przedimka — utarty zwrot o etapie testów. „Not … yet” = jeszcze nie; „yet” stoi na końcu zdania przeczącego, po polsku „jeszcze” w środku. Uwaga: „trial” to także proces sądowy — „drug trial” może znaczyć badanie leku albo proces narkotykowy zależnie od kontekstu.
clinical trial A scientific test of a new medicine on people to check that it is safe.	badanie kliniczne	The clinical trial involved more than a thousand volunteers. W badaniu klinicznym wzięło udział ponad tysiąc ochotników.
„Involve” = obejmować, angażować — zdanie zbudowane odwrotnie niż polskie: podmiotem jest badanie („the trial involved volunteers”), nie ochotnicy. „More than a thousand” — „a thousand” z „a” (nie samo „thousand”), podobnie „a hundred”, „a million”.
conclusion The final decision or judgement after thinking about all the facts.	wniosek	The team reached the conclusion that more data was needed. Zespół doszedł do wniosku, że potrzeba więcej danych.
„Reach a conclusion” = dojść do wniosku (dosłownie „osiągnąć”); także „come to a conclusion”. Fałszywy przyjaciel: „data” = dane, nie data (= „date”). W codziennym angielskim „data” traktuje się jak niepoliczalne w l.poj. („data was”), w tekstach naukowych bywa l.mn. („data were”).
journal (academic)formal A serious magazine where scientists publish their research articles.	czasopismo naukowe	Her article was accepted by one of the best medical journals. Jej artykuł został przyjęty przez jedno z najlepszych czasopism medycznych.
Strona bierna z wykonawcą po „by”: „was accepted by”. Po „one of” zawsze l.mn. i stopień najwyższy z „the”: „one of the best journals”. Fałszywy przyjaciel: „journal” to czasopismo naukowe (lub pamiętnik), nie gazeta codzienna (= „newspaper”).
variable Something that can change and that scientists control in an experiment.	zmienna	In this experiment, temperature is the only variable we change. W tym eksperymencie temperatura jest jedyną zmienną, którą zmieniamy.
„The only variable we change” — zdanie względne bez zaimka (opuszczone „that”), co jest normalne, gdy zaimek byłby dopełnieniem. „Temperature” bez przedimka — pojęcie ogólne, niepoliczalne. „Variable” to zarówno rzecz. (zmienna), jak i przym. (zmienny).
factor One of the things that influences a result or situation. Synonimy: element,cause	czynnik	Age is an important factor in how quickly the body recovers. Wiek jest ważnym czynnikiem wpływającym na to, jak szybko organizm wraca do zdrowia.
„An important factor” — „an” przed samogłoską. „A factor in how quickly…” — przyimek „in” + pytanie zależne ze zwykłym szykiem, bez inwersji: „how quickly the body recovers”. „Recover” bez „się”, po polsku „wracać do zdrowia”. „Age” bez przedimka — pojęcie ogólne.
phenomenonformal Something that happens in nature or society, especially something studied by science.	zjawisko	Lightning is a natural phenomenon that scientists understand quite well. Błyskawica to naturalne zjawisko, które naukowcy rozumieją całkiem dobrze.
Grecka l.mn.: „phenomenon” → „phenomena” (nie „phenomenons”); podobnie „criterion” → „criteria”. Zaimek względny „that” po rzeczowniku nieosobowym. „Lightning” jest niepoliczalne i bez przedimka. „Quite well” = całkiem dobrze — „quite” osłabia, nie wzmacnia.
control group The group in an experiment that does not receive the thing being tested.	grupa kontrolna	The control group was given a placebo instead of the real medicine. Grupa kontrolna otrzymała placebo zamiast prawdziwego leku.
Strona bierna z dwoma dopełnieniami: „was given a placebo” — odbiorca staje się podmiotem, po polsku „otrzymała”. „Instead of” + rzeczownik lub forma „-ing”. Fałszywy przyjaciel: czasownik „to control” = sterować, panować nad czymś — nie „sprawdzać” (= check).
participant A person who takes part in a study, activity, or event.	uczestnik	All the participants were asked to sign a consent form. Wszystkich uczestników poproszono o podpisanie formularza zgody.
Strona bierna „were asked to sign” — po „ask” bezokolicznik z „to”; po polsku „poproszono o podpisanie”. „All the participants” — „all” stoi przed „the”, nie po nim. Złożenie „consent form” — rzecz. „consent” jako przymiotnik: formularz zgody.
ethicsformal Ideas about what is morally right and wrong in an activity.	etyka	The committee discussed the ethics of testing new drugs on animals. Komisja omawiała etykę testowania nowych leków na zwierzętach.
„Ethics” kończy się na „-s”, ale jako dziedzina jest niepoliczalne z czasownikiem w l.poj. (jak „physics”, „mathematics”). Po przyimku „of” czasownik w formie „-ing”: „the ethics of testing”. „Test on animals” — przyimek „on”, jak po polsku „na zwierzętach”.
funding Money given for a special purpose such as research.	finansowanie, fundusze	The project lost its funding after the first disappointing results. Projekt stracił finansowanie po pierwszych rozczarowujących wynikach.
„Funding” to niepoliczalny rzecz. odczasownikowy — bez „a” i bez l.mn.; po polsku często „fundusze” w l.mn. Przym. „disappointing” (-ing) opisuje wyniki, które rozczarowują; „disappointed” (-ed) opisywałby ludzi. „Its” bez apostrofu = jego/swoje; „it's” = it is.
limitation A weak point that makes something less good or less complete. Synonimy: weakness	ograniczenie	Every study has limitations that the authors should mention clearly. Każde badanie ma ograniczenia, o których autorzy powinni jasno wspomnieć.
Po „every” rzecz. w l.poj. i czasownik z „-s”: „every study has”. Zaimek względny „that” w „limitations that the authors should mention” można pominąć. „Should” + bezokolicznik bez „to”. Uwaga: „study” = badanie naukowe, nie tylko nauka; „studies” = studia.
probability How likely it is that something will happen or be true. Synonimy: chance,likelihood	prawdopodobieństwo	There is a high probability that the results are correct. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że wyniki są poprawne.
„There is a high probability that…” — konstrukcja z „there is” + „a” (pierwsza wzmianka) + zdanie z „that”. Prawdopodobieństwo jest po angielsku „high/low”, nie „big/small”. Podmiot „there” jest obowiązkowy; po polsku „istnieje” bez podmiotu.
technique A special way of doing something that needs skill or knowledge. Synonimy: method	technika (metoda)	This technique allows doctors to detect the disease much earlier. Ta technika pozwala lekarzom wykryć chorobę znacznie wcześniej.
„Allow somebody to do” — po „allow” dopełnienie i bezokolicznik z „to”; po polsku „pozwala komuś coś zrobić”. Stopień wyższy wzmacniamy przez „much”/„far” („much earlier”), nie „very”. „Technique” (wymowa /tekˈniːk/) = metoda, sposób; „technology” = technologia.
procedureformal The official or correct way of doing something, step by step.	procedura	The safety procedure must be followed at all times in the lab. W laboratorium należy zawsze przestrzegać procedury bezpieczeństwa.
„Must be followed” — czasownik modalny w stronie biernej: „must” + „be” + imiesłów bierny; po polsku „należy przestrzegać”. Złożenie „safety procedure” — rzecz. „safety” w roli przymiotnika. „At all times” = zawsze, przez cały czas; „lab” to potoczny skrót od „laboratory”.
advance (noun) An improvement or new development in an area of knowledge. Synonimy: development,improvement	postęp, osiągnięcie	Recent advances in medicine have doubled survival rates for some cancers. Niedawne postępy w medycynie podwoiły wskaźniki przeżycia w przypadku niektórych nowotworów.
„Advance” jako rzecz. policzalny: „advances in medicine” — przyimek „in”, nie „of”. Present Perfect „have doubled” — skutek trwa do dziś. „Survival rates” — rzecz. „survival” jako przymiotnik. „Cancers” w l.mn. oznacza rodzaje nowotworów; jako choroba ogólnie „cancer” jest niepoliczalne.
to prove To show that something is definitely true using facts. Synonimy: to demonstrate,to show	udowadniać/udowodnić, dowodzić	The results prove that the old theory was wrong. Wyniki dowodzą, że stara teoria była błędna.
Present Simple „prove” — fakt uznany za pewny. Po „prove” zdanie z „that”, które można pominąć. Cz. przeszły „was wrong”, bo teoria była błędna, zanim to udowodniono; po polsku też „była”. Imiesłów: „proved” (bryt.) lub „proven” (amer., także przymiotnikowo: „a proven method”).
to observe To watch something carefully, especially to learn something. Synonimy: to watch,to notice	obserwować, zaobserwować	The team observed how the cells reacted to the new substance. Zespół obserwował, jak komórki reagują na nową substancję.
Po „observe” pytanie zależne „how the cells reacted” ze zwykłym szykiem, bez inwersji. Następstwo czasów: po „observed” w zdaniu podrzędnym „reacted”, choć po polsku „reagują”. „React to” — przyimek „to”, po polsku „na”. „Team” w bryt. angielskim może łączyć się z czasownikiem w l.mn.
to analyse To study something carefully in order to understand it or explain it. Synonimy: to examine,to study	analizować/przeanalizować	The data was analysed using a special computer program. Dane przeanalizowano za pomocą specjalnego programu komputerowego.
„Analyse” to pisownia brytyjska, amerykańska „analyze”. Strona bierna „was analysed” — bezosobowe „przeanalizowano”; imiesłów „using” znaczy tu „za pomocą”. „Data” z czasownikiem w l.poj. („was”), jak w codziennym angielskim; fałszywy przyjaciel: „data” = dane, nie data.
to investigate To try to find out the facts about something in a careful way. Synonimy: to examine,to study	badać, prowadzić dochodzenie	Scientists are investigating why the bees are disappearing so quickly. Naukowcy badają, dlaczego pszczoły tak szybko znikają.
Present Continuous „are investigating” — badanie w toku, właśnie teraz. Pytanie zależne „why the bees are disappearing” bez inwersji i bez „do”. „Investigate” nie ma przyimka — nie „investigate about”. „The bees” z „the”, bo mowa o konkretnej, znanej populacji pszczół.
to test To use or examine something to find out if it works correctly. Synonimy: to try,to check	testować/przetestować, badać	The vaccine was tested on thousands of volunteers before being approved. Szczepionkę przetestowano na tysiącach ochotników, zanim została zatwierdzona.
Strona bierna „was tested on” — przyimek „on”, jak polskie „na”. „Before being approved” — po „before” forma „-ing” (tu bierna: „being approved”) zamiast zdania podrzędnego; po polsku „zanim została zatwierdzona”. „Thousands of volunteers” z „of” przy nieokreślonej liczbie.
to demonstrateformal To show clearly that something is true or how something works. Synonimy: to show,to prove	wykazywać/wykazać, dowodzić	The experiment demonstrates that light behaves like a wave. Eksperyment wykazuje, że światło zachowuje się jak fala.
Present Simple „demonstrates”, „behaves” — prawa i fakty naukowe. „Behave” bez „się”, po polsku „zachowywać się”. „Light” bez przedimka — pojęcie ogólne, niepoliczalne; „a wave” z „a” — porównanie do jednej z wielu fal. „Demonstrate” = wykazać; demonstrować na ulicy to raczej „protest”.
to concludeformal To decide that something is true after looking at all the information.	wnioskować/wywnioskować, stwierdzać	The authors concluded that the drug had no serious side effects. Autorzy stwierdzili, że lek nie ma poważnych skutków ubocznych.
Następstwo czasów: po „concluded” w zdaniu podrzędnym „had”, choć po polsku „nie ma”. Przeczenie przez „no” przed rzeczownikiem: „had no serious side effects” — czasownik zostaje twierdzący, nie „didn't have no”. Złożenie „side effects” — rzecz. „side” jako przymiotnik.
to identify To recognise something and say exactly what it is. Synonimy: to recognise	identyfikować/zidentyfikować, wskazać	Researchers have identified the gene responsible for the disease. Badacze zidentyfikowali gen odpowiedzialny za tę chorobę.
Present Perfect „have identified” — świeży wynik, ważny teraz; po polsku cz. przeszły dokonany. „Responsible for” — przyimek „for”, po polsku „za”; przym. z dopełnieniem stoi po rzeczowniku: „the gene responsible for…”. Pisownia: „identify”, ale „identified”, „identifies” (y → i).
to classify To put things into groups according to their type. Synonimy: to organise,to group	klasyfikować/sklasyfikować	Biologists classify living things into large groups called kingdoms. Biolodzy klasyfikują organizmy żywe w duże grupy zwane królestwami.
Present Simple „classify” — stała praktyka naukowa. „Classify into” — przyimek „into” (podział na), nie „in”. Imiesłów bierny „called kingdoms” zastępuje zdanie „which are called”. „Biologists” i „living things” bez przedimków — uogólnienia.
to discover To find something that existed but was not known before. Synonimy: to find	odkrywać/odkryć	Penicillin was discovered by accident in 1928. Penicylinę odkryto przypadkiem w 1928 roku.
Strona bierna Past Simple „was discovered” — po polsku „odkryto”. „By accident” = przypadkiem (utarty zwrot, także „accidentally”); nie mylić z „by” wprowadzającym wykonawcę. Przy roku przyimek „in”: „in 1928”, czytane „nineteen twenty-eight”.
to estimate To guess an amount or value using the information you have. Synonimy: to calculate,to guess	szacować/oszacować	Experts estimate that the planet has warmed by more than one degree. Eksperci szacują, że planeta ociepliła się o ponad jeden stopień.
„Experts” bez przedimka — eksperci ogólnie. Present Perfect „has warmed” — zmiana od przeszłości do teraz. „By more than one degree” — „by” wyraża wielkość zmiany, po polsku „o”. „Warm” bez „się”. Rzecz. „estimate” (szacunek) wymawia się z /-ət/, czasownik z /-eɪt/.
scientific Connected with science or using the methods of science.	naukowy	There is no scientific evidence to support this popular belief. Nie ma naukowych dowodów na poparcie tego popularnego przekonania.
„There is no evidence” — przeczenie przez „no” przed rzeczownikiem. „Evidence” jest niepoliczalne: bez „an”, bez l.mn.; po polsku „dowody” w l.mn. Bezokolicznik „to support” po rzeczowniku = dowody, które by poparły. Przymiotnik nie odmienia się: jedna forma „scientific” dla wszystkich rodzajów i liczb.
valid Based on good reasons or facts and therefore acceptable.	miarodajny, ważny	The results are only valid if the sample is large enough. Wyniki są miarodajne tylko wtedy, gdy próba jest wystarczająco duża.
Zerowy tryb warunkowy: „are … if … is” — oba zdania w Present Simple, bo to ogólna zasada. „Large enough” — „enough” stoi po przymiotniku, ale przed rzeczownikiem („enough data”). „Valid” dotyczy też biletów i dokumentów: „a valid passport” = ważny paszport.
innovative Using new ideas or methods that did not exist before. Synonimy: original,creative	innowacyjny, nowatorski	The company has developed an innovative way to store solar energy. Firma opracowała innowacyjny sposób magazynowania energii słonecznej.
Present Perfect „has developed” — osiągnięcie z wynikiem widocznym teraz. „A way to store” lub „a way of storing” — obie konstrukcje poprawne. „Solar energy” — przym. przed rzecz.; „energy” niepoliczalne. „Company” w bryt. angielskim może łączyć się z czasownikiem w l.mn., w amer. tylko w l.poj.
theoretical Based on ideas rather than on practice or experiments.	teoretyczny	The idea is still theoretical because nobody has tested it in practice. Ten pomysł jest wciąż teoretyczny, bo nikt nie sprawdził go w praktyce.
Pojedyncze przeczenie: po „nobody” czasownik twierdzący — „nobody has tested”, nie „nobody hasn't”, inaczej niż polskie „nikt nie”. Present Perfect „has tested” — do tej pory. „In practice” = w praktyce, bez przedimka; przeciwieństwo „in theory”.
random Happening or chosen by chance, without any plan or pattern.	losowy, przypadkowy	The participants were chosen at random from a much larger group. Uczestników wybrano losowo ze znacznie większej grupy.
„At random” = losowo — zwrot przysłówkowy z „at” (istnieje też „randomly”). Strona bierna „were chosen” z nieregularnym imiesłowem (choose–chose–chosen); po polsku „wybrano”. „Much larger” — „much” wzmacnia stopień wyższy. Potocznie „random” znaczy też „przypadkowy, byle jaki”: „a random guy”.
complex Made of many connected parts and difficult to understand. Synonimy: complicated	złożony, skomplikowany	The human brain is far more complex than any computer ever built. Ludzki mózg jest o wiele bardziej złożony niż jakikolwiek komputer, jaki kiedykolwiek zbudowano.
Stopień wyższy dłuższych przymiotników przez „more”: „more complex”; „far” go wzmacnia („far more” = o wiele bardziej). Imiesłów bierny „ever built” skraca zdanie „that has ever been built”. „Complex” to przym. „złożony”; rzecz. „complex” = kompleks (budynków, w psychologii).
in theory Used to say what should happen if the ideas about it are correct.	teoretycznie, w teorii	In theory, the machine can work for ten years without any repairs. Teoretycznie maszyna może pracować dziesięć lat bez żadnych napraw.
„In theory” bez przedimka, jak „in practice” — po polsku „w teorii”, „w praktyce”. „Can work” — „can” + bezokolicznik bez „to” wyraża możliwość. Po „without” używamy „any”: „without any repairs”. „For ten years” — „for” + okres; po polsku bez przyimka: „dziesięć lat”.
trial and error Trying different ways and learning from mistakes until something works.	metoda prób i błędów	The inventors found the right design through trial and error. Wynalazcy znaleźli właściwy projekt metodą prób i błędów.
„Through trial and error” — utarty zwrot bez przedimków i w l.poj. (nie „trials and errors”); po polsku „prób i błędów” w l.mn. „Found” to nieregularny cz. przeszły od „find”. „Design” tu = projekt, konstrukcja; angielskie „project” to raczej przedsięwzięcie.
margin of error The amount by which a measurement or result may not be exact.	margines błędu	The poll has a margin of error of three per cent. Sondaż ma margines błędu wynoszący trzy procent.
„A margin of error of three per cent” — dwa razy „of”: pierwsze w nazwie pojęcia, drugie podaje wartość. „Per cent” pisane bryt. rozdzielnie, amer. „percent”; po liczbie bez „-s”. „Poll” = sondaż; „the poll” — konkretny, znany sondaż.
statistics A collection of numbers that gives information about something. Synonimy: figures,data	statystyki, dane statystyczne	The latest statistics show a clear fall in infection rates. Najnowsze statystyki pokazują wyraźny spadek liczby zakażeń.
„Statistics” jako dane liczbowe jest w l.mn. („statistics show”), ale jako nauka — w l.poj. („statistics is difficult”). Przy spadku lub wzroście przyimek „in”: „a fall in rates”, „a rise in prices”. Złożenie „infection rates” — rzecz. „infection” jako przymiotnik.
graph A drawing that uses lines or bars to show how numbers change. Synonimy: chart,diagram	wykres	The graph shows how global temperatures have risen since 1900. Wykres pokazuje, jak temperatury na świecie wzrosły od 1900 roku.
Present Perfect „have risen” + „since 1900” — zmiana od punktu w przeszłości do teraz; „since” tylko przed punktem w czasie, „for” przed okresem. Uwaga: „graph” = wykres; polski „grafik” (harmonogram) to „schedule”, a „grafika” to „graphics”.
percentage An amount expressed as a part of a hundred.	odsetek, procent	Only a small percentage of the samples contained harmful bacteria. Tylko niewielki odsetek próbek zawierał szkodliwe bakterie.
„A small percentage of the samples” — „a” przed „percentage”, „the samples”, bo próbki są znane. Czasownik w l.poj. („contained”) zgadza się z „percentage”, choć po „of” stoi l.mn. Łacińska l.mn.: „bacterium” → „bacteria”; „bacteria” łączy się z czasownikiem w l.mn. („bacteria are”).
rate A measurement of how often something happens or how fast it changes. Synonimy: speed,level	wskaźnik, współczynnik	The success rate of the new operation is above ninety per cent. Wskaźnik powodzenia nowej operacji przekracza dziewięćdziesiąt procent.
Złożenie „success rate” — rzecz. „success” jako przymiotnik, po polsku dopełniacz „wskaźnik powodzenia”. „Is above ninety per cent” — po angielsku „be above”, po polsku czasownik „przekracza”. „Rate” ma wiele znaczeń: tempo („at this rate”), stawka („exchange rate”), wskaźnik.
equation A mathematical statement showing that two amounts are equal.	równanie	Even a simple equation can describe a very complex movement. Nawet proste równanie może opisać bardzo złożony ruch.
„Even” = nawet, stoi przed wyrażeniem, które podkreśla: „even a simple equation”. „Can describe” — modalny + bezokolicznik bez „to”. Wymowa: „equation” /ɪˈkweɪʒn/ z /ʒ/ jak w „measure”. „Movement” = ruch fizyczny; ruch uliczny to „traffic”.
formula Letters, numbers, or symbols that show a scientific rule or fact.	wzór	The chemical formula for water is H2O, as everyone learns at school. Wzór chemiczny wody to H2O, jak każdy uczy się w szkole.
Po „formula” przyimek „for”: „the formula for water”. L.mn.: „formulas” (potocznie) lub łacińskie „formulae” (naukowo). „At school” bez przedimka — w roli ucznia, jak „at home”. „Everyone learns” — „everyone” z czasownikiem w l.poj. „Formula” to też mleko modyfikowane dla niemowląt.
trend A general direction in which a situation is changing or developing. Synonimy: tendency,pattern	tendencja, trend	There is a worrying upward trend in global energy consumption. Obserwujemy niepokojącą tendencję wzrostową w globalnym zużyciu energii.
Konstrukcja „there is a … trend” — „a” przy pierwszej wzmiance; po polsku często zdanie osobowe. „Upward trend” = tendencja wzrostowa, „downward” = spadkowa; „a trend in” z przyimkiem „in”. „Worrying” (-ing) = niepokojący; „worried” (-ed) = zaniepokojony.
unit A standard amount used for measuring something.	jednostka	The metre is the basic unit of length in the scientific system. Metr jest podstawową jednostką długości w układzie naukowym.
„The metre is the basic unit” — „the” przed jednostką w uogólnieniu i przy określeniu jedynym w swoim rodzaju. „Metre” to pisownia brytyjska, amer. „meter” (które w bryt. znaczy „licznik”). „Unit of length” — „of” zamiast polskiego dopełniacza „jednostka długości”.
satellite A machine sent into space that travels around the Earth.	satelita	The satellite was launched into orbit to monitor weather patterns. Satelitę wystrzelono na orbitę, aby monitorować zjawiska pogodowe.
Strona bierna „was launched” — po polsku „wystrzelono”. „Into orbit” — „into” oznacza ruch do wnętrza, bez przedimka w tym zwrocie. Bezokolicznik celu „to monitor” = aby monitorować. Złożenie „weather patterns” — „weather” jako przymiotnik; samo „weather” jest niepoliczalne.
rocket A vehicle shaped like a long tube that travels into space.	rakieta	The rocket will carry three astronauts to the space station next month. W przyszłym miesiącu rakieta zabierze trzech astronautów na stację kosmiczną.
„Will carry” — „will” + bezokolicznik bez „to” dla zaplanowanej przyszłości. „Next month” bez przyimka i bez „the” (nie „in the next month”). „To the space station” — „to” przy ruchu do celu. „Three astronauts” — po liczebniku zwykła l.mn., po polsku dopełniacz „trzech astronautów”.
astronaut A person who travels into space in a spacecraft.	astronauta	The first astronaut who walked on the Moon became famous all over the world. Pierwszy astronauta, który stanął na Księżycu, stał się sławny na całym świecie.
Zdanie względne z „who” po osobie: „the astronaut who walked”. „The Moon” z „the” i wielką literą jako ciało niebieskie — „on the Moon”, „the Sun”, „the Earth”. „Became famous” — „become” + przym. „All over the world” = na całym świecie.
telescope An instrument that makes distant objects such as stars look bigger.	teleskop	Thanks to this telescope, astronomers can see galaxies that are millions of years old. Dzięki temu teleskopowi astronomowie widzą galaktyki mające miliony lat.
„Thanks to” = dzięki (nie mylić z „thank you”). Przy czasownikach percepcji Anglicy często dodają „can”: „can see” = widzą. Wiek podaje się przez „be … old”: „millions of years old”; po polsku „mieć … lat”. Zaimek „that” po rzeczowniku nieosobowym „galaxies”.
galaxy A very large group of stars held together in space.	galaktyka	Our galaxy contains more stars than anyone can count. Nasza galaktyka zawiera więcej gwiazd, niż ktokolwiek jest w stanie policzyć.
„Contain” = zawierać; Present Simple dla faktu. Porównanie z „than”: „more stars than anyone can count” — „anyone” = ktokolwiek w zdaniu porównawczym. Przed „than” po polsku stawiamy przecinek, po angielsku nie. L.mn.: „galaxy” → „galaxies” (y → ies).
universe All of space and everything that exists in it. Synonimy: cosmos	wszechświat	Scientists believe the universe has been expanding since it began. Naukowcy uważają, że wszechświat rozszerza się od swojego początku.
Present Perfect Continuous „has been expanding” + „since” — proces trwający od punktu w przeszłości do teraz; po polsku cz. teraźniejszy „rozszerza się od”. „Expand” bez „się”. „The universe” zawsze z „the” — jedyny w swoim rodzaju. Po „believe” spójnik „that” można pominąć.
solar system The Sun and all the planets that move around it.	Układ Słoneczny	Jupiter is the largest planet in our solar system. Jowisz jest największą planetą w naszym Układzie Słonecznym.
Stopień najwyższy „the largest” z „the”; krótki przymiotnik dostaje „-est”. Po zaimku dzierżawczym „our” nie ma przedimka. Nazwy planet bez przedimka („Jupiter”), ale „the Earth”, „the Sun”, „the Moon”. Po angielsku „solar system” zwykle małą literą.
orbit The curved path of an object moving around a planet or star.	orbita	The satellite remains in orbit around the Earth for about fifteen years. Satelita pozostaje na orbicie wokół Ziemi przez około piętnaście lat.
„In orbit” — po angielsku „in”, po polsku „na orbicie”; bez przedimka w tym zwrocie. „Remain” = pozostawać, bez „się”. „For about fifteen years” — „for” + okres, po polsku „przez”. „Orbit” to też czasownik bez przyimka: „to orbit the Earth”, nie „orbit around”.
mission An important journey or task, especially one into space.	misja	The mission was cancelled because of a technical problem. Misję odwołano z powodu problemu technicznego.
Strona bierna „was cancelled” — po polsku „odwołano”; pisownia bryt. z podwójnym „l”, amer. „canceled”. „Because of” + rzeczownik = z powodu; samo „because” wprowadza zdanie z czasownikiem. „A technical problem” — „a” przy pierwszej wzmiance.
atmosphere The layer of gases around the Earth or another planet.	atmosfera	The Earth's atmosphere protects us from dangerous radiation. Atmosfera ziemska chroni nas przed niebezpiecznym promieniowaniem.
Dopełniacz saksoński „the Earth's atmosphere” — także przy Ziemi, krajach i instytucjach. „Protect from” (lub „against”) — po polsku „przed”. „Radiation” jest niepoliczalne, bez przedimka. Present Simple „protects” dla stałego faktu.
gravity The force that pulls objects towards the Earth.	grawitacja	Objects fall to the ground because gravity pulls them towards the Earth. Przedmioty spadają na ziemię, bo grawitacja przyciąga je ku Ziemi.
Present Simple opisuje prawo fizyki. „Objects” i „gravity” bez przedimków — uogólnienie i pojęcie niepoliczalne. „Pull towards” — „towards” (bryt.) lub „toward” (amer.) = w kierunku, ku. „The ground” = ziemia jako podłoże; „the Earth” = planeta.
astronomer A scientist who studies the stars, planets, and space.	astronom	Astronomers have discovered thousands of planets outside our solar system. Astronomowie odkryli tysiące planet poza naszym Układem Słonecznym.
Present Perfect „have discovered” — dotychczasowe osiągnięcia bez podania daty; z datą byłby Past Simple. „Thousands of planets” — „of” przy nieokreślonej liczbie. „Outside” tu jako przyimek, bez „of”. Nie mylić: „astronomer” = astronom, „astrologer” = astrolog, „astronaut” = astronauta.
radiation A form of energy that can be dangerous in large amounts.	promieniowanie	Workers at the plant are protected from radiation by special clothing. Pracownicy elektrowni są chronieni przed promieniowaniem dzięki specjalnej odzieży.
Strona bierna w Present Simple „are protected” — stały stan. „Protected from … by …” — „by” wskazuje środek ochrony. Fałszywy przyjaciel: „plant” tu = zakład, elektrownia, nie roślina. „Clothing” jest niepoliczalne (odzież jako całość); „clothes” występuje tylko w l.mn.
atom The smallest unit of a chemical element.	atom	Everything around us is made up of atoms too small to see. Wszystko wokół nas składa się z atomów zbyt małych, by je zobaczyć.
„Be made up of” = składać się z — phrasal verb w stronie biernej, bez „się”. „Everything” łączy się z czasownikiem w l.poj.: „everything is”. Konstrukcja „too” + przym. + bezokolicznik: „too small to see” = zbyt mały, by (go) zobaczyć — bez zaimka na końcu.
particleformal An extremely small piece of matter.	cząstka	These particles are so small that no normal microscope can show them. Te cząstki są tak małe, że żaden zwykły mikroskop nie jest w stanie ich pokazać.
„So” + przym. + zdanie z „that” = tak …, że: „so small that…”. Pojedyncze przeczenie: „no normal microscope can show” — po „no” czasownik twierdzący, inaczej niż polskie „żaden … nie”. W fizyce „particle” = cząstka (elementarna), a „molecule” = cząsteczka.
molecule The smallest unit of a substance, made of two or more atoms.	cząsteczka	A water molecule is formed when two hydrogen atoms join one oxygen atom. Cząsteczka wody powstaje, gdy dwa atomy wodoru łączą się z jednym atomem tlenu.
Złożenie „a water molecule” — rzecz. „water” jako przymiotnik; po polsku dopełniacz „cząsteczka wody”. Strona bierna „is formed” — po polsku „powstaje”. Nazwy pierwiastków bez przedimka: „hydrogen”, „oxygen”. „Join” bez „się” i bez przyimka: „join one oxygen atom”.
frequency The number of times a wave repeats itself each second.	częstotliwość	Radio stations broadcast at different frequencies so that they do not interfere with each other. Stacje radiowe nadają na różnych częstotliwościach, żeby sobie nawzajem nie przeszkadzały.
„Broadcast at a frequency” — przyimek „at”, jak „at a speed”. Zdanie celu „so that” + czasownik: „so that they do not interfere” (nie „for”). „Interfere with each other” — „with” + „each other” = nawzajem, sobie. L.mn.: „frequency” → „frequencies”.
friction The force that slows objects when they rub against each other.	tarcie	Friction between the tyres and the road allows the car to stop safely. Tarcie między oponami a drogą pozwala samochodowi bezpiecznie się zatrzymać.
„Friction” niepoliczalne, bez przedimka. „Between X and Y” — po polsku „między X a Y”. „Allow the car to stop” — po „allow” dopełnienie + bezokolicznik z „to”; „stop” bez „się”. „Tyre” to pisownia bryt., amer. „tire” (które znaczy też „męczyć”).
magnetic Having the power to attract metals such as iron.	magnetyczny	The Earth has a magnetic field that protects it from particles coming from the Sun. Ziemia ma pole magnetyczne, które chroni ją przed cząstkami pochodzącymi ze Słońca.
„Has a magnetic field” — „a” przy pierwszej wzmiance; przym. przed rzecz. W „that protects it” zaimek „it” jest obowiązkowy — Ziemia po angielsku to „it”, po polsku „ją”. Imiesłów czynny „coming from the Sun” skraca zdanie „which come from”. „The Sun” z „the”.
pressure The force produced when something presses against something else.	ciśnienie	As you go deeper under water, the pressure increases quickly. Im głębiej schodzisz pod wodę, tym szybciej rośnie ciśnienie.
„As you go deeper, the pressure increases” — „as” = w miarę jak; po polsku „im…, tym…” (po angielsku też „the deeper…, the faster…”). „You” jako ogólne „człowiek”. „Increase” bez „się” = rosnąć; przysłówek „quickly” z „-ly”. „Pressure” jest niepoliczalne.
mass The amount of matter that an object contains.	masa	The mass of an object does not change when you take it to the Moon. Masa ciała nie zmienia się, gdy zabierzesz je na Księżyc.
Przeczenie „does not change” — „does not” + czasownik w formie podstawowej, bez „-s”; „change” bez „się”. Po „when” czas teraźniejszy, choć po polsku „zabierzesz” (cz. przyszły). „Take” = zabrać (gdzie indziej), „bring” = przynieść (tu). „The Moon” z „the” i wielką literą. „Mass” to też „msza” i przym. „masowy” („mass vaccination”).
speed of light The speed at which light moves, the fastest speed possible.	prędkość światła	Nothing in the universe can travel faster than the speed of light. Nic we wszechświecie nie może poruszać się szybciej niż prędkość światła.
Pojedyncze przeczenie: „Nothing can travel” — po „nothing” czasownik twierdzący, inaczej niż polskie „nic nie może”. Stopień wyższy przysłówka: „faster than”. „The speed of light” — „of” zamiast polskiego dopełniacza; „light” bez przedimka jako pojęcie ogólne. „Travel” tu = poruszać się, nie podróżować.
energy The power that makes things work, move, or live. Synonimy: power	energia	The Sun provides the energy that almost all living things depend on. Słońce dostarcza energii, od której zależy niemal wszystko, co żyje.
W zdaniu względnym przyimek zostaje na końcu: „the energy that … depend on” — po polsku „energia, od której zależy”. „Depend on” = zależeć od (nie „depend from”). „Living things” = organizmy żywe; „almost all” = niemal wszystkie. „Energy” w sensie fizycznym jest niepoliczalne.
cell The smallest living part of an animal or a plant.	komórka	The human body is made up of billions of cells that are constantly being replaced. Ludzkie ciało składa się z miliardów komórek, które są nieustannie wymieniane.
Fałszywy przyjaciel liczbowy: „billion” = miliard, nie bilion (bilion = „trillion”). Strona bierna ciągła „are constantly being replaced” — proces trwający teraz; przysłówek między „are” a „being”. „Be made up of” = składać się z. „Cell” to też cela, ogniwo baterii i amer. „cell phone” = komórka.
gene The part of a cell that controls which qualities parents pass to children.	gen	This gene is passed from parents to children through generations. Ten gen jest przekazywany z rodziców na dzieci przez pokolenia.
Strona bierna w Present Simple „is passed” — stały, powtarzalny proces. „From … to …” = z … na …; „through generations” — „through” = poprzez. Wymowa: „gene” /dʒiːn/, zupełnie inaczej niż polskie „gen”; przym. „genetic” /dʒəˈnetɪk/. „Parents” i „children” bez przedimka — uogólnienie.
DNA The chemical in cells that carries genetic information.	DNA	The scientists compared the DNA of the two animals to see how closely they were related. Naukowcy porównali DNA obu zwierząt, żeby sprawdzić, jak blisko są ze sobą spokrewnione.
Skrót czytany literami: /ˌdiː en ˈeɪ/; po polsku również DNA. Pytanie zależne „how closely they were related” — szyk twierdzący, bez inwersji; następstwo czasów: „were” po „compared”, po polsku czas teraźniejszy „są spokrewnione”. „The two animals” = oba, te dwa zwierzęta. „Closely” — przysłówek od „close”.
genetic Connected with the genes that parents pass to their children.	genetyczny	Some diseases have a genetic origin, so they run in families. Niektóre choroby mają podłoże genetyczne, więc występują rodzinnie.
„So” = więc, wprowadza skutek. Idiom „run in families” / „run in the family” = być dziedzicznym, występować rodzinnie; „run” tu nie znaczy biegać. „A genetic origin” — „a” przy policzalnym rzecz. w l.poj. „Disease” = choroba (konkretna, policzalna); „illness” — choroba ogólnie.
genetically modified Changed by scientists so that a plant or animal has new qualities.	genetycznie modyfikowany	Genetically modified crops are grown in many countries despite public concern. Rośliny modyfikowane genetycznie uprawia się w wielu krajach mimo obaw opinii publicznej.
Przysłówek + imiesłów: „genetically modified” — przysłówek na „-ly” przed imiesłowem; skrót GM („GM crops”). Strona bierna „are grown” — po polsku bezosobowo „uprawia się”. „Despite” + rzecz., bez „of” (nigdy „despite of”); „in spite of” — z „of”. „Crops” = uprawy, rośliny uprawne; „concern” tu niepoliczalne = obawy.
organismformal A living thing, especially a very small one.	organizm	Even the simplest organisms can adapt to changes in their environment. Nawet najprostsze organizmy potrafią przystosować się do zmian w swoim środowisku.
„Even” = nawet, stoi przed wyrazem, który podkreśla. Stopień najwyższy „the simplest” — krótki przym. + „-est”, z „the”. „Adapt to” z „to” i bez „się” (nie „adapt themselves”). „Changes in their environment” — „in”; zaimek „their” obowiązkowy tam, gdzie po polsku „swoim”.
species A group of animals or plants of the same type.	gatunek	This species is found only in the mountains of northern Spain. Ten gatunek występuje wyłącznie w górach północnej Hiszpanii.
„Species” ma tę samą formę w l.poj. i l.mn.: „this species”, „many species”; nie ma formy „specie”. Wymowa /ˈspiːʃiːz/. Strona bierna „is found” = występuje, spotyka się. „Only” tuż przed tym, co ogranicza: „only in the mountains”. „Northern Spain” — kierunek małą literą, kraj bez przedimka.
evolution The slow change of living things over millions of years.	ewolucja	Darwin's theory of evolution explains how species change over long periods of time. Teoria ewolucji Darwina wyjaśnia, jak gatunki zmieniają się na przestrzeni długich okresów.
Dopełniacz saksoński „Darwin's theory” — po polsku dopełniacz po rzecz.: „teoria Darwina”. „Theory of evolution” — z „of”. Pytanie zależne „how species change” — szyk twierdzący, bez „do”; „change” bez „się”. „Over long periods of time” — „over” = na przestrzeni, w ciągu.
to evolve To change and develop slowly over a long time.	ewoluować	Birds are believed to have evolved from dinosaurs millions of years ago. Uważa się, że ptaki wyewoluowały z dinozaurów miliony lat temu.
Konstrukcja bezosobowa „are believed to have evolved” = uważa się, że … — po angielsku podmiot „birds” + strona bierna, po polsku bezosobowe „uważa się”. Bezokolicznik „to have” + imiesłów wskazuje na czynność wcześniejszą. „Evolve from” = wywodzić się z. „Ago” stoi na końcu wyrażenia czasu: „millions of years ago”.
to adapt To change your behaviour or body to suit a new situation. Synonimy: to adjust	przystosowywać się/przystosować się	Animals that cannot adapt to a changing climate risk dying out. Zwierzęta, które nie potrafią przystosować się do zmieniającego się klimatu, ryzykują wyginięcie.
„Adapt” bez zaimka zwrotnego: „adapt to”, nie „adapt themselves to” — po polsku „się”. „Risk” + „-ing”: „risk dying out”; phrasal verb „die out” = wyginąć, wymrzeć. Imiesłów czynny jako przym.: „a changing climate” = zmieniający się klimat. Zdanie względne z „that” po „animals”.
bacteria Very small living things, some of which cause disease.	bakterie (l.mn.)	Some bacteria are becoming resistant to the antibiotics we use most often. Niektóre bakterie uodparniają się na antybiotyki, których używamy najczęściej.
„Bacteria” to l.mn. (l.poj. „bacterium”), stąd „are”; nie mów „a bacteria”. Present Continuous „are becoming” — zmiana trwająca właśnie teraz. „Resistant to” z „to”. Zdanie względne bez zaimka: „the antibiotics (that) we use” — „that” pomija się, gdy jest dopełnieniem. „Most often” = najczęściej.
habitat The natural place where an animal or plant lives.	siedlisko	The natural habitat of these birds is being destroyed by farming. Naturalne siedlisko tych ptaków jest niszczone przez rolnictwo.
Strona bierna ciągła „is being destroyed” — niszczenie trwa właśnie teraz; „by” wprowadza sprawcę. „Farming” to rzecz. z „-ing” = rolnictwo, uprawa ziemi; bez przedimka jako uogólnienie. „The natural habitat of these birds” — „of” zamiast polskiego dopełniacza „siedlisko ptaków”.
ecosystem All the living things in an area and how they affect each other.	ekosystem	A small change in temperature can damage an entire ecosystem. Niewielka zmiana temperatury może zniszczyć cały ekosystem.
„A change in temperature” — po „change” przyimek „in”, nie „of”. „Entire” = cały, stoi tylko przed rzecz. (jak „whole”). „Damage” tu jako czasownik = uszkadzać, niszczyć; jako rzecz. jest niepoliczalny. „Can” + bezokolicznik bez „to”; „a small change” — „a” przy pierwszej wzmiance.
biodiversityformal The variety of plants and animals living in a place.	bioróżnorodność, różnorodność biologiczna	Protecting biodiversity has become one of the greatest challenges of our time. Ochrona bioróżnorodności stała się jednym z największych wyzwań naszych czasów.
Gerund jako podmiot: „Protecting biodiversity has become” — czasownik w l.poj.; po polsku rzecz. „ochrona”. „One of the” + stopień najwyższy + l.mn.: „one of the greatest challenges” — po „one of” zawsze l.mn. Present Perfect „has become” — zmiana ze skutkiem teraz; „become” bez „się”. „Of our time” = naszych czasów.
extinct No longer existing as a living species.	wymarły	Many species will become extinct unless we protect their habitats. Wiele gatunków wyginie, jeśli nie ochronimy ich siedlisk.
„Unless” = jeśli nie, chyba że — już zawiera przeczenie, więc po nim czasownik twierdzący: „unless we protect” (nie „unless we don't”). Po „unless” czas teraźniejszy, choć mowa o przyszłości; „will” tylko w zdaniu głównym. Kolokacja „become extinct” = wyginąć; „extinguish” = gasić (ogień), nie ma z tym związku.
mutationformal A change in the genes of a living thing.	mutacja	A single mutation in a gene can sometimes cause a serious disease. Pojedyncza mutacja w genie może czasem wywołać poważną chorobę.
„A single mutation” — „single” podkreśla „jedna jedyna”; „a” przy policzalnym rzecz. w l.poj. Przysłówek częstotliwości między modalnym a czasownikiem: „can sometimes cause”. „Cause” = powodować, wywoływać — bez przyimka. „Serious” = poważny (przym.); „seriously” = poważnie (przysł.).
test tube A thin glass tube used in a laboratory for experiments.	probówka	The chemist heated the liquid in a test tube. Chemik podgrzał ciecz w probówce.
Past Simple „heated” — czasownik regularny, „-ed”. Fałszywy przyjaciel: „chemist” = chemik, ale w bryt. angielskim także apteka lub aptekarz („the chemist's”); „chemistry” = chemia. Złożenie „test tube” — dwa rzecz., pierwszy w roli przym., zawsze w l.poj.: „test tubes”. „The liquid” — konkretna, znana ciecz.
immune system The parts of the body that fight illness and infection.	układ odpornościowy	A healthy diet helps the immune system fight infections. Zdrowa dieta pomaga układowi odpornościowemu zwalczać infekcje.
„Help” + dopełnienie + bezokolicznik bez „to”: „helps the immune system fight” (z „to” też poprawnie). Złożenie „immune system” — przym. + rzecz., po polsku „układ odpornościowy”. „Immune to” = odporny na. „Fight infections” bez przyimka (nie „fight with”). Wymowa: /ɪˈmjuːn/.
to react To change when mixed with another substance, or to respond to something.	reagować/zareagować	The metal reacts with oxygen and turns brown. Metal reaguje z tlenem i brązowieje.
„React with” + substancja (w chemii); „react to” = reagować na (bodziec, wiadomość). „Turn” + kolor = stawać się (jakiegoś koloru): „turns brown” = brązowieje, „turn red” = czerwienieć. Present Simple dla stałego procesu; „oxygen” bez przedimka jako nazwa pierwiastka.
to simulate To use a model or computer to copy how something works in real life.	symulować	The software simulates how the bridge behaves in strong wind. Program symuluje, jak most zachowuje się przy silnym wietrze.
Pytanie zależne po „simulates”: „how the bridge behaves” — szyk twierdzący, bez „does” (nie „how does the bridge behave”). „Behave” bez „się” — po polsku „zachowuje się”. „Software” niepoliczalne: „the software”, „a piece of software”, nigdy „softwares”. „In strong wind” — „in” przy warunkach pogodowych.
stem cell A basic cell that can grow into many different types of cell.	komórka macierzysta	Stem cells can develop into almost any type of cell in the body. Komórki macierzyste mogą rozwinąć się niemal w każdy rodzaj komórki w organizmie.
„Develop into” = rozwinąć się w, przekształcić się w — bez „się”, z „into”. „Any” w zdaniu twierdzącym = każdy, dowolny: „almost any type”. W złożeniu „stem cell” pierwszy człon zawsze w l.poj.: „stem cells”. „The body” — po polsku „organizm”, nie tylko „ciało”.
life expectancy The number of years that a person is expected to live.	średnia długość życia, oczekiwana długość życia	Life expectancy has risen sharply thanks to advances in medical research. Średnia długość życia gwałtownie wzrosła dzięki postępom w badaniach medycznych.
Present Perfect „has risen” — zmiana ze skutkiem do dziś; „rise – rose – risen” jest nieprzechodni (bez dopełnienia), „raise” = podnosić coś. „Sharply” = gwałtownie, ostro. „Research” niepoliczalne: „medical research”, bez „a” i bez l.mn. — po polsku „badania” w l.mn. „Advances in” z „in”.
hardware The physical parts of a computer, not the programs.	sprzęt komputerowy, hardware	You do not need to buy new hardware to run this program. Nie musisz kupować nowego sprzętu, żeby uruchomić ten program.
„Hardware” niepoliczalne — bez „a” i bez l.mn. (nie „hardwares”); podobnie „software”. „Do not need to” + bezokolicznik = nie musieć; „mustn't” znaczyłoby „nie wolno”. „Run a program” = uruchomić program. Pisownia: „program” (komputerowy) także w bryt. angielskim, choć program telewizyjny to bryt. „programme”.
machine learning A way for computers to learn from data instead of following fixed rules.	uczenie maszynowe	Machine learning allows computers to improve without being programmed for every task. Uczenie maszynowe pozwala komputerom doskonalić się bez programowania ich do każdego zadania.
„Allow” + dopełnienie + bezokolicznik z „to”: „allows computers to improve”. „Without” + „-ing”, tu w stronie biernej: „without being programmed” (nigdy „without to be”). „Improve” bez „się” = poprawiać się, doskonalić się. Nazwa dziedziny bez przedimka: „Machine learning allows”.
algorithm A set of steps that a computer follows to solve a problem.	algorytm	The algorithm decides which videos each user sees first. Algorytm decyduje, które filmy każdy użytkownik zobaczy jako pierwsze.
Pytanie zależne „which videos each user sees” — szyk twierdzący, bez „does”. „Each” z l.poj. i końcówką „-s”: „each user sees”; „every” podobnie. „Decide” bez przyimka przed pytaniem zależnym. Wymowa: /ˈælɡərɪðəm/ — akcent na pierwszej sylabie, „th” dźwięczne.
robot A machine that can do work by itself, often controlled by a computer.	robot	Robots are increasingly used in factories where the work is repetitive or dangerous. Roboty są coraz częściej wykorzystywane w fabrykach, gdzie praca jest monotonna lub niebezpieczna.
Strona bierna „are used” z przysłówkiem „increasingly” (= coraz częściej, coraz bardziej) przed imiesłowem. „Where” wprowadza zdanie względne miejsca: „factories where…”. „Robots” bez przedimka — uogólnienie. Wymowa: /ˈrəʊbɒt/ — akcent na pierwszej sylabie, inaczej niż w polskim „robot”.
automation The use of machines to do work that people did before.	automatyzacja	Automation has replaced many jobs that people used to do by hand. Automatyzacja zastąpiła wiele prac, które ludzie kiedyś wykonywali ręcznie.
Present Perfect „has replaced” — zmiana, której skutki trwają. „Used to” + bezokolicznik = dawny zwyczaj, który już nie istnieje: „people used to do” = kiedyś robili. „By hand” = ręcznie, bez przedimka. „Automation” niepoliczalne, bez przedimka jako pojęcie ogólne. „Jobs” tu = prace, zadania.
sensor A small piece of equipment that notices light, heat, or movement.	czujnik	A sensor turns the lights off automatically when nobody is in the room. Czujnik automatycznie gasi światło, gdy nikogo nie ma w pokoju.
Phrasal verb rozdzielny: „turns the lights off” lub „turns off the lights”; z zaimkiem tylko „turns them off”. „Nobody is in the room” — po „nobody” czasownik twierdzący w l.poj., bez podwójnego przeczenia (po polsku „nikogo nie ma”). Po „when” czas teraźniejszy. „Lights” w l.mn. = oświetlenie.
circuit The complete path that electricity follows.	obwód	If the circuit is broken at any point, the electricity stops flowing. Jeśli obwód zostanie przerwany w którymkolwiek miejscu, prąd przestaje płynąć.
Zerowy okres warunkowy: „if” + Present Simple, Present Simple — dla praw fizyki i ogólnych prawd; po polsku czasem cz. przyszły „zostanie”. „Stop” + „-ing” = przestać coś robić: „stops flowing”; „stop to do” = zatrzymać się, żeby coś zrobić. „At any point” = w dowolnym miejscu. Wymowa: „circuit” /ˈsɜːkɪt/ — „ui” czytane jako /ɪ/.
digital Using computer technology that stores information as numbers.	cyfrowy	Most of our photos now exist only in digital form. Większość naszych zdjęć istnieje dziś wyłącznie w postaci cyfrowej.
„Most of” + zaimek dzierżawczy + rzecz.: „most of our photos”; bez „of” przy uogólnieniu: „most photos” = większość zdjęć w ogóle. „Only” stoi przed tym, co ogranicza: „only in digital form”. „In digital form” bez przedimka — zwrot stały. „Exist” bez „się”; „now” = dziś, obecnie.
electronic Using electricity and small parts such as chips to work.	elektroniczny	Electronic devices must be switched off during take-off and landing. Urządzenia elektroniczne muszą być wyłączone podczas startu i lądowania.
Strona bierna z modalnym: „must be switched off” — modalny + „be” + imiesłów; typowe dla regulaminów. Phrasal verb „switch off” = wyłączyć (bryt.; amer. częściej „turn off”). „Take-off” i „landing” to rzecz. utworzone od czasowników „take off”, „land”. Nie mylić „electronic” (elektroniczny) z „electric” (elektryczny).
virtual reality Computer images and sounds that make you feel inside another world. Synonimy: VR	rzeczywistość wirtualna	With virtual reality, students can visit ancient Rome without leaving the classroom. Dzięki rzeczywistości wirtualnej uczniowie mogą zwiedzić starożytny Rzym, nie wychodząc z klasy.
„Without” + „-ing”: „without leaving” = nie wychodząc; nigdy „without to leave”. Pojęcie ogólne bez przedimka: „with virtual reality”; skrót VR. „Ancient Rome” — nazwa własna bez przedimka. „The classroom” — konkretna sala; „students” tu = uczniowie lub studenci, w zależności od kontekstu.
to store To keep information or things in a place until they are needed. Synonimy: to keep,to save	przechowywać, zapisywać	All the photos are stored automatically in the cloud, so you never lose them. Wszystkie zdjęcia są automatycznie zapisywane w chmurze, więc nigdy ich nie stracisz.
Strona bierna „are stored” — po polsku „są zapisywane” lub „zapisują się”. „You never lose” — po „never” czasownik twierdzący, bez „don't” (jedno przeczenie). „The cloud” zawsze z „the” w znaczeniu informatycznym: „in the cloud”. „Store” to też sklep (amer.) i magazyn; „storage” = przechowywanie, pamięć.
developer A person whose job is creating software or websites. Synonimy: programmer	programista, deweloper	The developers fixed the problem a few hours after it was reported. Programiści naprawili problem kilka godzin po jego zgłoszeniu.
„A few” + l.mn. = kilka (sens pozytywny); „few” bez „a” = niewiele, mało. Strona bierna „was reported” — po polsku rzecz. „po zgłoszeniu”. „Fix a problem” = naprawić, rozwiązać problem. Uwaga: po polsku „deweloper” to głównie firma budowlana; twórcę oprogramowania nazywa się „programistą” lub „deweloperem” w branży IT.
to encrypt To change information into a secret code so others cannot read it.	szyfrować/zaszyfrować	All the messages are encrypted so that nobody else can read them. Wszystkie wiadomości są szyfrowane, żeby nikt inny nie mógł ich odczytać.
Strona bierna „are encrypted” — stały proces. Zdanie celu „so that” + podmiot + „can”: „so that nobody else can read” — po polsku „żeby … nie mógł”; po „nobody” czasownik twierdzący. „Else” po zaimkach nieokreślonych: „nobody else” = nikt inny, „something else” = coś innego. Przeciwieństwo: „decrypt”.
to code To write instructions in a language that computers understand. Synonimy: to program	programować, kodować	She learned to code by watching free videos online. Nauczyła się programować, oglądając darmowe filmy w internecie.
„Learn to” + bezokolicznik: „learned to code” (bryt. też „learnt”); „learn” bez „się”. „By” + „-ing” = przez robienie czegoś, sposób: „by watching” = oglądając. „Online” jako przysłówek bez przyimka (nie „in online”). „Code” to też rzecz. = kod.
programmer A person who writes computer programs. Synonimy: developer,coder	programista	The programmers worked all night to get the system working again. Programiści pracowali całą noc, żeby system znów zaczął działać.
Konstrukcja „get” + dopełnienie + „-ing”: „get the system working” = sprawić, żeby system działał. „All night” bez przyimka i przedimka (nie „in all the night”); podobnie „all day”. Bezokolicznik celu „to get” = żeby. Podwójne „m” w „programmer”, „programming” (także w amer. pisowni).
bug A mistake in a computer program that stops it working correctly. Synonimy: fault,error	błąd (w programie), bug	The update fixed a serious bug that made the app close suddenly. Aktualizacja naprawiła poważny błąd, przez który aplikacja nagle się zamykała.
„Make” + dopełnienie + bezokolicznik bez „to”: „made the app close” — nigdy „made the app to close”; po polsku „sprawiał, że … się zamykała”. „Close” bez „się”. „Bug” pierwotnie = robak, owad; stąd „debug” = usuwać błędy. „Update” — rzecz. i czasownik; po polsku potocznie też „update”.
server A powerful computer that stores information and sends it to other computers.	serwer	The website went down because too many people connected to the server at once. Strona przestała działać, bo zbyt wiele osób połączyło się z serwerem naraz.
Phrasal verb „go down” = przestać działać, paść (o systemie); „went” — Past Simple nieregularny. „Too many” + l.mn. = zbyt wiele (policzalne); z niepoliczalnymi „too much”. „Connect to” — po polsku „połączyć się z”, po angielsku „to”, bez „się”. „At once” = naraz, jednocześnie (lub: natychmiast).
to install To put a program onto a computer so that it can be used.	instalować/zainstalować	You should install the latest version before the old one stops working. Powinieneś zainstalować najnowszą wersję, zanim stara przestanie działać.
Po „before” czas teraźniejszy, choć mowa o przyszłości: „before the old one stops”, nie „will stop”. „The old one” — „one” zastępuje rzecz. „version”, żeby go nie powtarzać. „Latest” = najnowszy; „last” = ostatni w serii. „Should” + bezokolicznik bez „to” = powinieneś.
operating system The main program that controls how a computer or phone works.	system operacyjny	The phone still works, but its operating system is no longer updated. Telefon wciąż działa, ale jego system operacyjny nie jest już aktualizowany.
„No longer” = już nie; stoi po „be” lub przed czasownikiem głównym: „is no longer updated”; potocznie „not … any more”. „Its” = jego (o rzeczach), bez apostrofu; „it's” = „it is”. Strona bierna „is updated” — po polsku „jest aktualizowany”. „Still” przed czasownikiem: „still works”.
cloud computing Storing and using programs and files on the internet instead of your computer.	chmura obliczeniowa, przetwarzanie w chmurze	Thanks to cloud computing, you can open your files from any computer in the world. Dzięki chmurze obliczeniowej możesz otworzyć swoje pliki z dowolnego komputera na świecie.
„Thanks to” = dzięki (czemuś). „Any” w zdaniu twierdzącym = dowolny, każdy: „from any computer”. „The cloud” z „the” w znaczeniu informatycznym, ale nazwa dziedziny „cloud computing” bez przedimka. „In the world” — po polsku „na świecie”, po angielsku „in”.
user-friendly Easy to use, even for people without technical knowledge. Synonimy: simple,easy	przyjazny dla użytkownika, łatwy w obsłudze	The new interface is much more user-friendly than the previous one. Nowy interfejs jest o wiele bardziej przyjazny dla użytkownika niż poprzedni.
Przym. złożony z łącznikiem: „user-friendly”; przyrostek „-friendly” = przyjazny dla (np. „family-friendly”, „environmentally friendly”). Stopień wyższy długiego przym. z „more”, wzmocniony „much”: „much more user-friendly than”. „The previous one” — „one” zastępuje „interface”.
to hack To enter a computer system without permission, often to steal information.	włamywać się/włamać się (do systemu), hakować	The bank's system was hacked, and thousands of passwords were stolen. Do systemu banku się włamano i skradziono tysiące haseł.
Podwójna strona bierna: „was hacked”, „were stolen” — sprawca nieznany, po polsku bezosobowe „włamano”, „skradziono”. Dopełniacz saksoński przy instytucji: „the bank's system”. „Hack” bez przyimka: „hack a system” (po polsku „włamać się do”); „hacker” = haker. „Steal – stole – stolen”.
computer science The study of computers and how to program them.	informatyka	She is studying computer science because she wants to work in artificial intelligence. Studiuje informatykę, bo chce pracować w dziedzinie sztucznej inteligencji.
Present Continuous „is studying” — czynność trwająca w obecnym okresie życia, nie tylko w tej chwili. Nazwy kierunków i przedmiotów bez przedimka: „studying computer science”. „Want to” + bezokolicznik. „Artificial intelligence” (AI) bez przedimka jako pojęcie; „work in” = pracować w (dziedzinie).
to crash (computer) To suddenly stop working, used about computers and programs.	zawieszać się/zawiesić się, paść (o komputerze)	My computer crashed and I lost the document I had been writing all morning. Komputer mi się zawiesił i straciłem dokument, który pisałem cały ranek.
„Crash” bez „się” — po polsku „zawiesić się”. Past Perfect Continuous „had been writing” — długa czynność wcześniejsza niż inna przeszła („lost”). Zdanie względne bez zaimka: „the document (that) I had been writing”. „All morning” bez przyimka. „Crash” to też wypadek, zderzenie (samochód, samolot).
to transmitformal To send out signals, sounds, or information from one place to another. Synonimy: to send,to broadcast	przesyłać/przesłać, transmitować	The signal is transmitted from the satellite to receivers on the ground. Sygnał jest przesyłany z satelity do odbiorników na ziemi.
Strona bierna „is transmitted” — stały proces. „From … to …” = z … do …. „On the ground” = na ziemi (na powierzchni); w przeciwieństwie do „in the air”, „in space”. „Transmit” to formalny odpowiednik „send”; rzecz. „transmission” = transmisja, przekaz. „Receiver” = odbiornik.
to generate To produce something such as energy, heat, or ideas. Synonimy: to produce,to create	wytwarzać/wytworzyć, generować	The turbines generate enough electricity for half the city. Turbiny wytwarzają dość prądu dla połowy miasta.
„Enough” przed rzecz.: „enough electricity”; ale po przym.: „big enough”. „Half the city” — po „half” można pominąć „of”: „half (of) the city”; przedimek zostaje. „Electricity” niepoliczalne, bez przedimka. „Generate” = wytwarzać (energię, dochód, pomysły); „generator” = prądnica, agregat.
to convert To change something from one form into another. Synonimy: to change,to turn	przekształcać/przekształcić, zamieniać/zamienić	The panels convert sunlight into electricity that can be stored for later. Panele zamieniają światło słoneczne w energię elektryczną, którą można zmagazynować na później.
„Convert A into B” — przyimek „into” oznacza przemianę; po polsku „w” lub „na”. Strona bierna z modalnym w zdaniu względnym: „that can be stored” = którą można zmagazynować. „Sunlight” niepoliczalne. „Convert” ma też znaczenie religijne: „convert to Islam” = przejść na islam.
asteroid A large rock that moves around the Sun in space.	asteroida, planetoida	Scientists are watching an asteroid that will pass close to the Earth next year. Naukowcy obserwują asteroidę, która w przyszłym roku przeleci blisko Ziemi.
Present Continuous „are watching” — trwająca obserwacja. W zdaniu względnym z „that” wolno użyć „will”: „that will pass” — zakaz „will” dotyczy zdań po „when”, „before”, „if”. „Close to” = blisko (czegoś); „the Earth” z „the”. „Next year” bez przyimka i bez „the”.
black hole An area in space with gravity so strong that even light cannot leave.	czarna dziura	Nothing, not even light, can escape from a black hole. Nic, nawet światło, nie może uciec z czarnej dziury.
Pojedyncze przeczenie: „Nothing can escape” — po „nothing” czasownik twierdzący, inaczej niż polskie „nic nie może”. „Not even” = nawet nie, ani nawet — jako wtrącenie między przecinkami. „Escape from” z „from”. Przym. przed rzecz.: „black hole”; „a” przy uogólnieniu — jedna z wielu.
light year The distance that light travels in one year.	rok świetlny	The nearest star is more than four light years away from us. Najbliższa gwiazda znajduje się ponad cztery lata świetlne od nas.
Odległość: „four light years away from us” — „away” + „from” = w odległości … od; po polsku bez „away”. Stopień najwyższy „the nearest” z „the”; „near – nearer – nearest”. „More than” + liczba = ponad. Jednostka po liczebniku w l.mn.: „four light years”; po polsku „cztery lata”, ale „pięć lat”.
electron An extremely small part of an atom that carries electricity.	elektron	Electricity is simply the movement of electrons through a material. Elektryczność to po prostu ruch elektronów w materiale.
„Electricity” jako pojęcie ogólne bez przedimka: „Electricity is”. „Through” = przez, poprzez (wskroś materiału); po polsku „w materiale” lub „przez materiał”. „The movement of electrons” — „of” zamiast dopełniacza „ruch elektronów”. „Simply” = po prostu.
nuclear Using the energy that is released when atoms are split.	jądrowy, atomowy	Some countries are closing their nuclear power stations for safety reasons. Niektóre kraje zamykają swoje elektrownie jądrowe ze względów bezpieczeństwa.
Present Continuous „are closing” — trwająca tendencja, nie tylko ta chwila. „For safety reasons” = ze względów bezpieczeństwa — „safety” jako przym. w złożeniu, bez przedimka. „Nuclear power station” — potrójne złożenie; „power station” = elektrownia (bryt.; amer. „power plant”). Wymowa: /ˈnjuːkliə/.
velocityformal The speed of something moving in a particular direction. Synonimy: speed	prędkość	The rocket must reach a velocity of about eleven kilometres per second to leave the Earth. Rakieta musi osiągnąć prędkość około jedenastu kilometrów na sekundę, żeby opuścić Ziemię.
„Per second” = na sekundę; „per” to formalny odpowiednik „a”: „kilometres per hour” lub „an hour”. „About” + liczba = około. Pisownia bryt. „kilometres”, amer. „kilometers”. „Velocity” to termin fizyczny (prędkość z kierunkiem); na co dzień mówi się „speed”. „Reach” bez przyimka.
to accelerate To move faster, or to make something move faster. Synonimy: to speed up	przyspieszać/przyspieszyć	The particles are accelerated until they travel at almost the speed of light. Cząstki są rozpędzane, aż osiągają prędkość bliską prędkości światła.
Strona bierna „are accelerated” — po polsku „są rozpędzane” lub „rozpędza się”. Po „until” czas teraźniejszy, nie przyszły: „until they travel”. Przy prędkościach przyimek „at”: „travel at the speed of light”. „Accelerate” bez „się” = przyspieszać (samemu) lub przyspieszać coś; rzecz. „acceleration”.
microscope An instrument that makes very small things look much bigger.	mikroskop	Under the microscope, a drop of water is full of tiny living things. Pod mikroskopem kropla wody jest pełna maleńkich żywych organizmów.
Zwrot stały „under the microscope” z „under” i z „the”. „Full of” = pełen (czegoś), z „of”. „Tiny” = maleńki, mniejszy niż „small”; przym. wielkości przed rzecz. „A drop of water” — „a” + rzecz. policzalny + „of” + niepoliczalny. „Living things” = organizmy, istoty żywe.
electric current The flow of electricity through a wire or material.	prąd elektryczny	An electric current flows through the wire when you press the switch. Prąd elektryczny płynie w przewodzie, gdy naciśniesz włącznik.
Present Simple dla faktów naukowych: „flows”, „press”; po „when” czas teraźniejszy nawet o przyszłości. „You” w znaczeniu ogólnym = człowiek, ktokolwiek — po polsku bezosobowo lub „ty”. „Through the wire” — „through” = przez, wzdłuż przewodu. „Current” = prąd; jako przym. = obecny, bieżący.
vaccination The act of giving people a substance that protects them from a disease.	szczepienie	Thanks to mass vaccination, the disease has almost disappeared in Europe. Dzięki masowym szczepieniom choroba niemal zniknęła w Europie.
Present Perfect „has almost disappeared” — zmiana ze skutkiem teraz; przysłówek „almost” między „has” a imiesłowem. „Mass” jako przym. w złożeniu: „mass vaccination” — po angielsku l.poj. niepoliczalna, po polsku często l.mn. „szczepienia”. „Disappear” bez „się”. Wymowa: „vaccine” /ˈvæksiːn/.
immunityformal The body's ability to fight a disease and not become ill.	odporność	The vaccine provides immunity that lasts for at least ten years. Szczepionka zapewnia odporność, która utrzymuje się co najmniej dziesięć lat.
„Immunity” niepoliczalne, bez przedimka: „provides immunity”. „Last” tu czasownik = trwać, utrzymywać się (nie przym. „ostatni”); „lasts for” + okres. „At least” = co najmniej, przynajmniej. Zdanie względne „that lasts” — „that” po rzecz. nieosobowym, czasownik z „-s”.
pandemic A disease that spreads across many countries of the world.	pandemia	During the pandemic, millions of people had to work from home. Podczas pandemii miliony ludzi musiały pracować z domu.
„Had to” + bezokolicznik = czas przeszły od „must”: „had to work” = musieli. „Work from home” — zwrot stały, „home” bez przedimka. „During” + rzecz. = podczas; przed zdaniem z czasownikiem używa się „while”, nie „during”. „Millions of people” — „of” po „millions” bez konkretnej liczby.
organ A part of the body, such as the heart, that does a special job.	narząd, organ	Thousands of lives are saved every year by people who donate their organs. Co roku tysiące istnień ratują ludzie, którzy oddają swoje narządy.
Strona bierna ze sprawcą: „are saved … by people”. „Who” w zdaniu względnym o osobach. Przy częściach ciała angielski używa zaimka dzierżawczego: „donate their organs” — po polsku „swoje” lub bez zaimka. „Every year” bez przyimka. „Organ” to także organy (instrument) — wtedy l.poj. „the organ”.
hormone A chemical made by the body that controls how it grows and works.	hormon	This hormone controls how much energy the body uses during the day. Ten hormon reguluje, ile energii organizm zużywa w ciągu dnia.
Pytanie zależne „how much energy the body uses” — szyk twierdzący, bez „does”. „How much” z niepoliczalnym „energy”; z policzalnymi „how many”. „Control” tu = sterować, regulować — nie „kontrolować” w sensie „sprawdzać” (to „check”). „During the day” = w ciągu dnia.
to clone To make an exact copy of a living thing from its cells.	klonować/sklonować	Dolly the sheep was the first mammal to be cloned from an adult cell. Owca Dolly była pierwszym ssakiem sklonowanym z dorosłej komórki.
Konstrukcja „the first” + rzecz. + bezokolicznik: „the first mammal to be cloned” = pierwszy ssak, który został sklonowany — bezokolicznik w stronie biernej zastępuje zdanie względne. „From” wskazuje pochodzenie: „from an adult cell”. „Dolly the sheep” — imię + „the” + gatunek; po polsku „owca Dolly”. „Clone” to też rzecz. = klon.
photosynthesisformal The process by which plants make food using light from the Sun.	fotosynteza	Through photosynthesis, plants turn sunlight, water and carbon dioxide into food. W procesie fotosyntezy rośliny przekształcają światło słoneczne, wodę i dwutlenek węgla w pożywienie.
„Turn A into B” = zamieniać A w B, z „into”. W wyliczeniu przed „and” zwykle nie ma przecinka (bryt.): „sunlight, water and carbon dioxide”. „Through” = poprzez, za pomocą. Nazwa procesu bez przedimka; wymowa: /ˌfəʊtəʊˈsɪnθəsɪs/ z akcentem na „-syn-”.
oxygen The gas in the air that living things need to breathe.	tlen	At high altitude there is less oxygen in the air, so breathing becomes harder. Na dużej wysokości w powietrzu jest mniej tlenu, więc oddychanie staje się trudniejsze.
„Less” + niepoliczalny: „less oxygen”; z policzalnymi „fewer”. Gerund jako podmiot: „breathing becomes harder” — po polsku rzecz. „oddychanie”. „At high altitude” bez przedimka — zwrot stały. „There is” + rzecz. niepoliczalny. „Become” + stopień wyższy = stawać się (jakimś).
carbon dioxide The gas produced when we breathe out or when fuel is burned.	dwutlenek węgla	Cars and factories release huge amounts of carbon dioxide into the atmosphere. Samochody i fabryki uwalniają do atmosfery ogromne ilości dwutlenku węgla.
„Amounts of” + niepoliczalny: „huge amounts of carbon dioxide”; z policzalnymi „numbers of”. „Release into” — „into” wskazuje, dokąd coś trafia; po polsku „do atmosfery”. „Cars and factories” bez przedimków — uogólnienie. Skrót CO2; „carbon monoxide” = tlenek węgla, czad.
solar panel A flat piece of equipment that turns sunlight into electricity.	panel słoneczny, panel fotowoltaiczny	The solar panels on the roof produce more energy than the house needs. Panele słoneczne na dachu wytwarzają więcej energii, niż potrzebuje dom.
Porównanie „more … than”: po „than” angielski nie powtarza dopełnienia — „than the house needs”, nie „needs it”; po polsku przecinek przed „niż”, po angielsku nie. „On the roof” — „on” dla powierzchni. Złożenie „solar panel” — przym. + rzecz.; po polsku „panel słoneczny”.
wind turbine A tall machine with blades that uses wind to make electricity.	turbina wiatrowa	Each wind turbine can supply electricity to around a thousand homes. Każda turbina wiatrowa może zasilać w prąd około tysiąca domów.
„Each” + l.poj.: „each wind turbine can”. „Around” + liczba = około, mniej więcej (= „about”). „A thousand” z przedimkiem, jak „a hundred”, „a million”; po polsku samo „tysiąc”. „Supply electricity to” = dostarczać prąd (komuś, czemuś). Złożenie „wind turbine” — „wind” w roli przym., po polsku przym. „wiatrowa”.
fossil fuel A fuel such as coal, oil, or gas formed underground over millions of years.	paliwo kopalne	Burning fossil fuels is the main cause of global warming. Spalanie paliw kopalnych jest główną przyczyną globalnego ocieplenia.
Gerund jako podmiot z czasownikiem w l.poj.: „Burning fossil fuels is” — po polsku rzecz. „spalanie”. „The main cause of” = główna przyczyna (czegoś), z „of”. „Fossil fuels” zwykle w l.mn.; samo „fossil” = skamielina. „Global warming” bez przedimka.
emissionformal Gas or other substances sent into the air, especially harmful ones.	emisja	The new law requires companies to cut their emissions by half before 2030. Nowa ustawa wymaga od firm ograniczenia emisji o połowę przed 2030 rokiem.
„Require” + dopełnienie + bezokolicznik z „to”: „requires companies to cut” — po polsku „wymaga od firm, żeby…”. „By half” = o połowę; „by” podaje wielkość zmiany („by 20%”). W tym znaczeniu zwykle l.mn.: „emissions” — po polsku „emisja” w l.poj. „Before 2030” — rok bez słowa „year”.
greenhouse gas A gas that traps heat in the atmosphere and warms the planet.	gaz cieplarniany	Methane is a greenhouse gas far more powerful than carbon dioxide. Metan to gaz cieplarniany o wiele silniejszy od dwutlenku węgla.
„Far more” + przym. wzmacnia stopień wyższy: „far more powerful” = o wiele silniejszy (także „much more”). Przym. z rozwinięciem stoi po rzecz.: „a gas far more powerful than…”. W złożeniu „greenhouse gas” pierwszy człon (szklarnia) nie zmienia formy: „greenhouse gases”. Nazwy gazów bez przedimka.
global warming The slow rise in the Earth's temperature caused by human activity.	globalne ocieplenie	If global warming continues at this rate, sea levels will rise dangerously. Jeśli globalne ocieplenie utrzyma się w tym tempie, poziom mórz niebezpiecznie się podniesie.
Pierwszy okres warunkowy: „if” + Present Simple, „will” + bezokolicznik — po „if” nie ma „will”, choć po polsku „jeśli utrzyma się”. „At this rate” = w tym tempie, z „at”. „Sea levels” w l.mn. — po polsku „poziom mórz” w l.poj. „Rise” = podnosić się, „continue” = trwać — oba bez „się”.
climate change Long-term changes in the world's weather caused mainly by human activity.	zmiana klimatu, zmiany klimatyczne	Climate change is already affecting how and where food is grown. Zmiany klimatu już wpływają na to, jak i gdzie uprawia się żywność.
„Affect” z dopełnieniem bez przyimka: „affecting how…” — po polsku „wpływać na”; nie mylić z rzecz. „effect” (skutek). Strona bierna „is grown” — po polsku „uprawia się”. „Already” między „is” a czasownikiem; Present Continuous „is affecting” — proces trwający obecnie. „Climate change” bez przedimka i w l.poj.
recycling Treating used objects so that the materials can be used again.	recykling	Recycling saves energy as well as reducing the amount of rubbish we produce. Recykling oszczędza energię, a także zmniejsza ilość śmieci, które produkujemy.
„As well as” + „-ing”: „as well as reducing” (nie „as well as reduces”) = a także, oprócz. Zdanie względne bez zaimka: „the rubbish (that) we produce”. „Rubbish” niepoliczalne i bryt.; amer. „garbage”, „trash”. „The amount of” + niepoliczalny = ilość. „Recycling” — rzecz. z „-ing”, bez przedimka.
power station A large building where electricity is produced.	elektrownia	The old coal power station is being replaced by a solar farm. Stara elektrownia węglowa jest zastępowana farmą słoneczną.
Strona bierna ciągła ze sprawcą: „is being replaced by” — proces trwający teraz. Łańcuch złożeń: „coal power station” — „coal” i „power” w roli przym.; po polsku „elektrownia węglowa”. Wersja bryt. „power station”, amer. „power plant” — „plant” tu = zakład, nie roślina. „Solar farm” = farma słoneczna.
electric vehicle A car or other vehicle that runs on electricity instead of petrol.	pojazd elektryczny	Electric vehicles are becoming cheaper as batteries improve. Pojazdy elektryczne tanieją w miarę, jak baterie się doskonalą.
„Become” + stopień wyższy = stopniowa zmiana: „are becoming cheaper” = tanieją. „As” = w miarę jak: „as batteries improve”; „improve” bez „się”. Skrót EV. Nie mylić: „electric” = elektryczny (zasilany prądem), „electronic” = elektroniczny. Wymowa: „vehicle” /ˈviːəkl/ — „h” nieme.
energy-efficient Using little energy to do its job, without wasting any.	energooszczędny	Replacing old windows makes a house far more energy-efficient. Wymiana starych okien sprawia, że dom jest o wiele bardziej energooszczędny.
„Make” + dopełnienie + przym. = sprawiać, że coś jest jakieś: „makes a house more energy-efficient” — po polsku zdanie z „że”. Gerund jako podmiot z czasownikiem w l.poj.: „Replacing old windows makes”. Przym. złożony z łącznikiem; „far more” = o wiele bardziej. „Efficient” = wydajny, sprawny (nie „efektowny”).
deforestationformal The cutting down of forests over a large area.	wylesianie	Deforestation destroys the habitats of thousands of species every year. Wylesianie co roku niszczy siedliska tysięcy gatunków.
Rzecz. abstrakcyjny na „-tion” bez przedimka przy uogólnieniu: „Deforestation destroys” (nie „the deforestation”). „Thousands of” + l.mn. = tysiące (czegoś), z „of”. „Every year” bez przyimka i przedimka. „Species” — ta sama forma w l.poj. i l.mn. Przedrostek „de-” = usunięcie: „deforest”, „decode”.
conservation The protection of nature, animals, and important places.	ochrona przyrody	Money from visitors pays for the conservation of the national park. Pieniądze od odwiedzających finansują ochronę parku narodowego.
„Pay for” = płacić za, finansować — „for” obowiązkowe. „Money” niepoliczalne, czasownik w l.poj.: „money … pays” — po polsku „pieniądze” w l.mn. „The conservation of” + rzecz. — z „of”. „Conservation” = ochrona przyrody, zabytków; „protection” — ochrona ogólnie; nie mylić z „conversation” (rozmowa).
pollutantformal A substance that makes air, water, or soil dirty and dangerous.	substancja zanieczyszczająca, zanieczyszczenie	The factory was fined for releasing dangerous pollutants into the river. Fabryka została ukarana grzywną za wypuszczanie niebezpiecznych zanieczyszczeń do rzeki.
Strona bierna „was fined” — „fine” jako czasownik = ukarać grzywną. „For” + „-ing” podaje powód kary: „fined for releasing” (nigdy „for to release”). „Into the river” — „into” = do (wnętrza). „Pollutant” policzalny (l.mn. „pollutants”), a „pollution” niepoliczalne = zanieczyszczenie środowiska.
hydrogen The lightest gas, used as a clean fuel and found in water.	wodór	Some buses in the city already run on hydrogen instead of diesel. Niektóre autobusy w mieście jeżdżą już na wodór zamiast na olej napędowy.
„Run on” + paliwo = jeździć na, być zasilanym: „run on hydrogen” — „run” tu nie znaczy biegać. „Instead of” + rzecz. = zamiast. „Already” przed czasownikiem głównym: „already run”. Nazwy pierwiastków bez przedimka. „Diesel” = olej napędowy; benzyna to bryt. „petrol”, amer. „gas”.
material A substance that things are made from, such as metal or plastic. Synonimy: substance	materiał	Scientists are testing a new material that repairs itself when it breaks. Naukowcy testują nowy materiał, który sam się naprawia, gdy pęknie.
Zaimek zwrotny tylko przy „repair”: „repairs itself” = naprawia się sam; ale „breaks” bez zaimka, choć po polsku „pęka”, „psuje się”. Present Continuous „are testing” — trwające badania. Po „when” czas teraźniejszy, po polsku „pęknie”. „Material” = także tkanina; po polsku „materiał” ma oba znaczenia.
steel A strong metal made from iron, used in buildings and machines.	stal	The bridge is made of steel that can resist extremely strong winds. Most jest zbudowany ze stali, która wytrzymuje bardzo silne wiatry.
„Made of” — gdy materiał widać i nie zmienił postaci; „made from” — gdy został przetworzony. „Steel” niepoliczalne, bez przedimka. Homofony: „steel” (stal) i „steal” (kraść) brzmią tak samo. „Resist” bez przyimka = wytrzymywać, opierać się (czemuś). „Extremely” = niezwykle, wzmacnia przym.
plastic A light artificial material that can be made into many shapes.	plastik, tworzywo sztuczne	Millions of tonnes of plastic end up in the ocean every year. Co roku miliony ton plastiku trafiają do oceanu.
Phrasal verb „end up” = skończyć (gdzieś), trafić: „end up in the ocean”. „Millions of” + rzecz. z „of” przy nieokreślonej liczbie; z dokładną liczbą bez „-s” i bez „of”: „two million tonnes”. Pisownia bryt. „tonnes” (tona metryczna), amer. „tons”. „Plastic” jako materiał niepoliczalne.
structure The way that the parts of something are built or organised.	konstrukcja, struktura	The structure of the building was designed to survive strong earthquakes. Konstrukcję budynku zaprojektowano tak, by przetrwała silne trzęsienia ziemi.
Strona bierna „was designed” + bezokolicznik celu „to survive” = zaprojektowano tak, by…; po polsku bezosobowo. „The structure of the building” — „of” lub dopełniacz saksoński „the building's structure”. „Survive” bez przyimka = przetrwać (coś). „Earthquake” = trzęsienie ziemi — jedno słowo, w angielskim policzalne.
mechanism A set of moving parts that work together in a machine.	mechanizm	The clock still works thanks to a mechanism built more than two centuries ago. Zegar wciąż działa dzięki mechanizmowi zbudowanemu ponad dwa wieki temu.
Imiesłów bierny skraca zdanie względne: „a mechanism (that was) built” = mechanizm zbudowany. „Ago” na końcu wyrażenia czasu: „two centuries ago” = dwa wieki temu. „Thanks to” = dzięki. „Still” przed czasownikiem: „still works”; „work” = działać (o urządzeniu). Akcent na pierwszej sylabie: /ˈmekənɪzəm/, „ch” jako /k/.
componentformal One of the parts that a machine or system is made of. Synonimy: part,piece	element, podzespół	Each component is tested separately before the machine is put together. Każdy element jest testowany osobno, zanim maszyna zostanie zmontowana.
„Each” + l.poj. i czasownik w l.poj.: „each component is tested”. Phrasal verb „put together” = złożyć, zmontować — tu w stronie biernej: „is put together”; po „before” czas teraźniejszy, po polsku „zostanie”. „Separately” = osobno. Akcent: /kəmˈpəʊnənt/, na drugiej sylabie.
engine The part of a vehicle or machine that produces movement. Synonimy: motor	silnik	The engine converts the energy in the fuel into movement. Silnik przekształca energię zawartą w paliwie w ruch.
„Convert A into B”: „converts the energy into movement” — „into” przy przemianie. „The energy in the fuel” — „in”, po polsku „zawartą w”. „Engine” = silnik spalinowy; silnik elektryczny to zwykle „motor”. Nie mylić z „engineer” (inżynier) i „engineering” (inżynieria). „Fuel” niepoliczalne.
durable Staying in good condition for a long time, even with much use. Synonimy: strong,tough	trwały, wytrzymały	The phone case is made from a durable material that absorbs shocks. Etui na telefon jest wykonane z wytrzymałego materiału, który amortyzuje wstrząsy.
„Made from” — materiał przetworzony. Złożenie „phone case” — „phone” w roli przym.; po polsku „etui na telefon” z przyimkiem. Zdanie względne „that absorbs” — czasownik z „-s” w 3. os. l.poj. „Absorb” = pochłaniać, amortyzować. Przyrostek „-able” = dający się …; wymowa /ˈdjʊərəbl/.
transparent Clear enough to see through, like glass. Synonimy: clear	przezroczysty	The scientists created a material almost as transparent as glass but much stronger. Naukowcy stworzyli materiał niemal tak przezroczysty jak szkło, ale o wiele mocniejszy.
Porównanie równości „as … as”: „as transparent as glass” = tak przezroczysty jak szkło; „almost” osłabia. „Much” + stopień wyższy: „much stronger”. „Glass” jako materiał niepoliczalne, bez przedimka; „a glass” = szklanka. Fałszywy przyjaciel: „transparent” = przezroczysty, przejrzysty — nie transparent (= banner).
synthetic Made by people from chemicals, not natural. Synonimy: artificial,man-made	syntetyczny	Synthetic materials are often cheaper, but natural ones feel better. Materiały syntetyczne są często tańsze, ale naturalne są przyjemniejsze w dotyku.
„Ones” zastępuje rzecz. w l.mn.: „natural ones” = te naturalne — po angielsku przym. nie stoi samodzielnie. Przysłówek częstotliwości „often” po „be”, ale przed innymi czasownikami: „are often cheaper”. „Feel” + przym. = być jakimś w dotyku: „feel better” — bez „się”. „Synthetic materials” bez przedimka — uogólnienie.
nanotechnologyformal Science that works with extremely small things, at the size of atoms.	nanotechnologia	Nanotechnology works with materials thousands of times smaller than a human hair. Nanotechnologia operuje materiałami tysiące razy mniejszymi od ludzkiego włosa.
Krotność przed stopniem wyższym: „thousands of times smaller than” = tysiące razy mniejszy niż; „twice as small as” dla „dwa razy”. Nazwa dziedziny bez przedimka: „Nanotechnology works”. „Work with” = pracować z, operować (czymś). „A human hair” — „hair” policzalne jako pojedynczy włos; jako włosy na głowie — niepoliczalne.
measurement The size or amount of something found by measuring it.	pomiar	The measurements were repeated three times to make sure they were accurate. Pomiary powtórzono trzykrotnie, żeby upewnić się, że są dokładne.
Strona bierna „were repeated” — po polsku bezosobowo „powtórzono”. „To make sure (that)” = żeby upewnić się, że — bez „się” i bez przyimka. „Three times” = trzy razy; ale „once” = raz, „twice” = dwa razy. „Accurate” = dokładny, trafny; „exact” = dokładny co do liczby. „Measurement” policzalne — po angielsku i po polsku.
to measure To find the exact size, amount, or level of something.	mierzyć/zmierzyć	The instrument measures changes in temperature as small as one thousandth of a degree. Przyrząd mierzy zmiany temperatury tak małe jak jedna tysięczna stopnia.
„As small as” = tak małe jak, zaledwie. Ułamki tworzy się z liczebników porządkowych: „one thousandth” = jedna tysięczna, „one hundredth” = jedna setna; dziesiętne z kropką: „0.001” (czytane „point”), nie z przecinkiem jak po polsku. „Changes in temperature” — „in”. „Measure” to też rzecz. = środek, miara.
preciseformal Exact and clear, with all the small details correct. Synonimy: exact,accurate	precyzyjny, dokładny	The operation requires precise movements that only a robot can repeat perfectly. Operacja wymaga precyzyjnych ruchów, które tylko robot potrafi idealnie powtarzać.
„Only” tuż przed tym, co ogranicza: „only a robot” = tylko robot. W zdaniu względnym nie powtarza się dopełnienia: „movements that a robot can repeat”, bez „them” na końcu. „Require” + rzecz. = wymagać (czegoś), bez przyimka. „Precise” /prɪˈsaɪs/ — akcent na drugiej sylabie; rzecz. „precision”.
to calculate To find an answer or amount by using mathematics. Synonimy: to work out	obliczać/obliczyć	The computer can calculate in seconds what would take a person years. Komputer potrafi w kilka sekund obliczyć to, co człowiekowi zajęłoby lata.
„What” jako zaimek względny bez poprzednika = to, co: „calculate what would take…”. „Would take” — tryb warunkowy, sytuacja hipotetyczna. „Take” + osoba + czas = zajmować komuś czas: „would take a person years” — po polsku celownik „człowiekowi”. „In seconds” = w kilka sekund, bez przedimka. „Calculator” = kalkulator.
proportion A part or share of a total amount. Synonimy: share,part	część, odsetek	A large proportion of the energy we use is still wasted. Duża część energii, którą zużywamy, wciąż się marnuje.
Zdanie względne bez zaimka: „the energy (that) we use”. Orzeczenie zgadza się z „proportion” w l.poj.: „is wasted” — strona bierna, po polsku „marnuje się”. „Still” po czasowniku posiłkowym: „is still wasted”. „A large proportion of” = duża część, znaczny odsetek; „in proportion to” = proporcjonalnie do.
dimension A measurement of something in length, width, or height.	wymiar	Write down the dimensions of the room before you order the furniture. Zapisz wymiary pokoju, zanim zamówisz meble.
Tryb rozkazujący bez podmiotu z phrasal verbem „write down” = zapisać. Po „before” czas teraźniejszy: „before you order”, nie „will order”; po polsku „zanim zamówisz” (cz. przyszły). „Furniture” niepoliczalne: bez „a”, nigdy „furnitures” — po polsku „meble” w l.mn. „Dimensions” w l.mn. = wymiary.
depth The distance from the top of something down to the bottom.	głębokość	The robot can work at a depth of four thousand metres under the sea. Robot może pracować na głębokości czterech tysięcy metrów pod powierzchnią morza.
„At a depth of” + liczba = na głębokości; przy miarach przyimek „at” („at a height of”, „at a speed of”). Rodzina wyrazów: „deep” (przym.) → „depth” (rzecz.), jak „strong → strength”, „long → length”, „wide → width”. „Under the sea” — po polsku „pod powierzchnią morza”. „Four thousand” bez „-s” po liczbie.
scale The size or level of something, especially when it is large.	skala	The damage caused by the storm was on a scale nobody had predicted. Szkody wyrządzone przez sztorm miały skalę, jakiej nikt nie przewidział.
„On a scale” = na skalę, w skali — z „on”. Zdanie względne bez zaimka: „a scale (that) nobody had predicted”; Past Perfect „had predicted” — wcześniej niż „was”. Po „nobody” czasownik twierdzący (jedno przeczenie); po polsku „nikt nie”. Imiesłów „caused by” skraca zdanie względne. „Damage” niepoliczalne, czasownik w l.poj.: „the damage … was”.
on average Used to describe what is usual or typical when numbers are compared.	średnio, przeciętnie	On average, the new batteries last twice as long as the old ones. Nowe baterie wytrzymują średnio dwa razy dłużej niż stare.
„Twice as long as” = dwa razy dłużej niż — krotność przed „as … as”; „three times as long as” = trzy razy dłużej. „The old ones” — „ones” zastępuje „batteries”. „Last” tu czasownik = wytrzymywać, trwać. „On average” z „on”, bez przedimka; „average” = przeciętny, średni; „an average of” = średnio (z liczbą).
chemical reaction A process in which substances change and become different substances.	reakcja chemiczna	The chemical reaction produces heat, which is used to warm the building. Reakcja chemiczna wytwarza ciepło, które wykorzystuje się do ogrzewania budynku.
Zdanie względne nieograniczające z „which” po przecinku — odnosi się do „heat”; w tym typie zdania nie wolno użyć „that”. Strona bierna „is used to” + bezokolicznik = wykorzystuje się do; nie mylić z „used to” (dawny zwyczaj) ani „be used to doing” (być przyzwyczajonym). „Heat” niepoliczalne. „Chemical” to też rzecz. = substancja chemiczna.
to dissolve To mix completely with a liquid and seem to disappear.	rozpuszczać się/rozpuścić się	Sugar dissolves much faster in hot water than in cold. Cukier rozpuszcza się o wiele szybciej w gorącej wodzie niż w zimnej.
„Dissolve” bez „się”: „sugar dissolves” (nie „dissolves itself”); ten sam czasownik znaczy też „rozpuszczać coś”. W porównaniu pomija się powtarzany rzecz.: „than in cold (water)”. „Much” wzmacnia stopień wyższy przysłówka: „much faster”. „Sugar” niepoliczalne, bez przedimka.
to evaporate To change from a liquid into a gas, especially when heated.	parować/wyparować	When water evaporates, the salt is left behind at the bottom of the container. Gdy woda wyparuje, sól pozostaje na dnie naczynia.
„Evaporate” bez „się” — po polsku „paruje”, „wyparuje”. Po „when” czas teraźniejszy nawet o przyszłości. Phrasal verb w stronie biernej „is left behind” = pozostaje, zostaje (dosł. „zostawiona za sobą”). „At the bottom of” = na dnie (czegoś); „at the top of” = na szczycie. „Container” = pojemnik, naczynie (nie tylko kontener).
to absorb To take in liquid, heat, or energy little by little. Synonimy: to take in	pochłaniać/pochłonąć, wchłaniać/wchłonąć	Dark surfaces absorb more heat than light ones, which is why they feel hotter. Ciemne powierzchnie pochłaniają więcej ciepła niż jasne, dlatego wydają się gorętsze.
„Which is why” = i dlatego, przez co — „which” odnosi się do całego poprzedniego zdania. „Ones” zastępuje „surfaces”: „light ones” = jasne. „Light” tu = jasny (kolor), nie lekki ani światło. „Feel” + przym. = być jakimś w dotyku, wydawać się: „feel hotter” — bez „się”. „More heat than” — „heat” niepoliczalne.
to detect To notice or find something that is not easy to see. Synonimy: to find,to notice	wykrywać/wykryć	The test can detect the disease years before the first symptoms appear. Test potrafi wykryć chorobę lata przed pojawieniem się pierwszych objawów.
Po „before” czas teraźniejszy: „before the first symptoms appear” — po polsku „zanim się pojawią” lub rzecz. „przed pojawieniem się”. Okres przed „before”: „years before” = na lata przed. „Appear” bez „się” = pojawiać się. „Can detect” — „can” + bezokolicznik bez „to”. „Detective” pochodzi od tego samego rdzenia.
to invent To create or design something that did not exist before. Synonimy: to create	wynajdywać/wynaleźć	The telephone was invented about one hundred and fifty years ago. Telefon wynaleziono około sto pięćdziesiąt lat temu.
Strona bierna „was invented” + „ago” — klasyczny wzór dla wynalazków; po polsku bezosobowo „wynaleziono”. „Invent” = wynaleźć coś nowego; „discover” = odkryć coś, co już istniało. W liczebnikach po setce „and” (bryt.): „one hundred and fifty”. „The telephone” — „the” przy wynalazku jako klasie rzeczy.
to modifyformal To change something slightly to improve it. Synonimy: to change,to adapt	modyfikować/zmodyfikować	The design was modified several times before the final version was approved. Projekt modyfikowano kilka razy, zanim zatwierdzono ostateczną wersję.
Podwójna strona bierna: „was modified”, „was approved” — po polsku bezosobowe „modyfikowano”, „zatwierdzono”. Po „before” Past Simple, nie tryb warunkowy. „Several times” = kilka razy. „Design” = projekt (techniczny, graficzny); „project” = przedsięwzięcie. Pisownia: „modify – modified – modifies” (y → ie).
to transform To change something completely, usually making it better. Synonimy: to change	przekształcać/przekształcić, odmieniać/odmienić	The internet has completely transformed the way we communicate with each other. Internet całkowicie odmienił sposób, w jaki się ze sobą komunikujemy.
Present Perfect „has transformed” — zmiana, której skutki trwają; po polsku cz. przeszły dokonany. Przysłówek „completely” między „has” a imiesłowem. „The way (that) we communicate” — zaimek względny pominięty, bez przyimka (po polsku „sposób, w jaki”). „Each other” = ze sobą nawzajem; „communicate” bez „się”. „The internet” z „the”.
to operate To work or function, or to control a machine. Synonimy: to work,to function	działać, pracować (o maszynie)	The machine can operate for twenty-four hours without any human control. Maszyna może pracować dwadzieścia cztery godziny bez żadnego nadzoru człowieka.
„Without any” + rzecz. = bez żadnego — jedno przeczenie, „any” po „without”. „For” + okres = przez: „for twenty-four hours”; liczebniki złożone z łącznikiem. „Operate” = działać (maszyna) lub obsługiwać coś; „operate on somebody” = operować kogoś (chirurgicznie). „Human control” — „human” jako przym.
spare part A new piece kept ready to replace a broken or worn part of a machine. Synonimy: component	część zamienna	The lift stopped working because the spare part took three weeks to arrive. Winda przestała działać, bo część zamienna szła trzy tygodnie.
„Take” + czas + „to” + bezokolicznik: „took three weeks to arrive” = dotarcie zajęło trzy tygodnie; po polsku „szła trzy tygodnie”. „Stop” + „-ing” = przestać coś robić: „stopped working”. „Lift” to bryt. winda, amer. „elevator”. „Spare” = zapasowy; „spare time” = wolny czas; „spare parts” zwykle w l.mn.
objective (adjective)formal Based only on facts, not influenced by personal feelings.	obiektywny	Scientists must remain objective and ignore their personal opinions. Naukowcy muszą pozostać obiektywni i nie zważać na własne opinie.
„Remain” + przym. = pozostać jakimś: „remain objective” — bez „się”. „Must” + bezokolicznik bez „to”, wspólny dla dwóch czasowników: „must remain … and ignore”. Przym. nie odmienia się przez liczbę: „scientists … objective” (po polsku „obiektywni”). Przeciwieństwo: „subjective”. Rzecz. „objective” = cel.
sophisticated Advanced and complicated in the way it works. Synonimy: advanced,complex	zaawansowany, wyrafinowany	Modern weather models are sophisticated enough to predict storms a week ahead. Współczesne modele pogodowe są na tyle zaawansowane, że przewidują burze z tygodniowym wyprzedzeniem.
„Enough” po przym.: „sophisticated enough” (nigdy „enough sophisticated”), dalej bezokolicznik z „to”: „enough to predict” = na tyle …, że. „A week ahead” = z tygodniowym wyprzedzeniem, tydzień naprzód. Złożenie „weather models” — „weather” w roli przym. „Sophisticated” = zaawansowany technicznie lub wyrafinowany (o człowieku).
state-of-the-art Using the newest and most advanced methods or technology. Synonimy: advanced,modern	najnowocześniejszy	The hospital has just opened a state-of-the-art operating theatre. Szpital właśnie otworzył najnowocześniejszą salę operacyjną.
„Has just” + imiesłów = właśnie (coś zrobił): „has just opened” — Present Perfect z „just”; po polsku cz. przeszły + „właśnie”. Przym. złożony z łącznikami tylko przed rzecz.: „a state-of-the-art theatre”; po czasowniku bez łączników: „the theatre is state of the art”. „Operating theatre” to bryt. sala operacyjna, amer. „operating room” — nie teatr.
outdated Old and no longer useful because better things now exist. Synonimy: old-fashioned	przestarzały	The equipment in the school lab is outdated and needs replacing. Sprzęt w szkolnej pracowni jest przestarzały i wymaga wymiany.
„Need” + „-ing” ma znaczenie bierne: „needs replacing” = wymaga wymiany (= „needs to be replaced”). „Equipment” niepoliczalne: bez „a”, nigdy „equipments”, czasownik w l.poj. „is” — po polsku „sprzęt” też, ale „przyrządy” już nie. „Lab” = skrót od „laboratory”; „school lab” — „school” w roli przym. „Out of date” — to samo, ale pisane rozdzielnie po czasowniku.
portable Light and easy to carry or move. Synonimy: mobile,light	przenośny	The scanner is light and portable, so nurses can carry it from room to room. Skaner jest lekki i przenośny, więc pielęgniarki mogą go nosić z sali do sali.
„From room to room” = z sali do sali, z pokoju do pokoju — w tej konstrukcji rzecz. bez przedimków (jak „from day to day”). Przyrostek „-able” = dający się …: „portable” = dający się przenosić (łac. „portare” = nieść); wymowa /ˈpɔːtəbl/. „Carry” = nosić, przenosić. „So” = więc, wprowadza skutek.
high-tech Using the most modern machines and methods. Synonimy: advanced,modern	zaawansowany technologicznie, high-tech	The city has become a centre for high-tech companies from all over the world. Miasto stało się ośrodkiem firm wysokich technologii z całego świata.
Present Perfect „has become” = stało się; „become” bez „się”. „A centre for” — „for” przy tym, czemu ośrodek służy. „All over the world” = z całego świata, na całym świecie. Pisownia bryt. „centre”, amer. „center”. „High-tech” (od „high technology”) z łącznikiem; przeciwieństwo „low-tech”.
peer reviewformal The checking of scientific work by other experts before it is published.	recenzja naukowa	Every serious article goes through peer review before it is published. Każdy poważny artykuł przechodzi recenzję naukową, zanim zostanie opublikowany.
„Go through” = przechodzić przez (proces): „goes through peer review” — bez przedimka. „Every” + l.poj. i czasownik z „-s”: „every article goes”. Po „before” strona bierna w czasie teraźniejszym: „before it is published” — po polsku „zanim zostanie opublikowany”. „Peer” = osoba równa statusem, tu: inny naukowiec z tej samej dziedziny.
case studyformal A detailed study of one person, group, or situation over time.	studium przypadku	The book includes a detailed case study of how one hospital reduced infections. Książka zawiera szczegółowe studium przypadku opisujące, jak jeden szpital ograniczył liczbę zakażeń.
„A case study of” + rzecz. lub pytanie zależne: „of how one hospital reduced” — szyk twierdzący, bez „did”. „One” zamiast „a” podkreśla: jeden konkretny szpital. „Include” = zawierać, obejmować. Złożenie „case study” — pierwszy człon w l.poj.: „case studies”. „Infections” policzalne w l.mn.; po polsku „liczbę zakażeń”.
in practice Used to say what really happens rather than what should happen.	w praktyce	The idea sounds simple, but in practice it is difficult to apply. Pomysł brzmi prosto, ale w praktyce trudno go zastosować.
„Sound” + przym. = brzmieć, wydawać się (na podstawie tego, co słychać): „sounds simple” — przym., nie przysłówek „simply”. „Difficult to” + bezokolicznik: „it is difficult to apply” — konstrukcja z „it”, po polsku bezpodmiotowe „trudno zastosować”. Para: „in theory” — „in practice”; oba bez przedimka. „Apply for” = ubiegać się o.
cause and effect The relationship between something that happens and the thing that makes it happen.	przyczyna i skutek	It is hard to prove cause and effect between diet and disease. Trudno udowodnić związek przyczynowo-skutkowy między dietą a chorobą.
Konstrukcja „It is” + przym. + bezokolicznik: „It is hard to prove” — „it” obowiązkowe, po polsku bezpodmiotowe „trudno udowodnić”. Zwrot bez przedimków: „cause and effect”, nie „the cause and the effect”. „Between X and Y” = między X a Y. „Effect” (rzecz. = skutek) — nie mylić z czasownikiem „affect” (wpływać).
to compress To press something into a smaller space, or make a file smaller. Synonimy: to squeeze	kompresować/skompresować, ściskać/ścisnąć	The files are compressed before they are sent to the server. Pliki są kompresowane przed wysłaniem na serwer.
Podwójna strona bierna: „are compressed”, „are sent” — po polsku „są kompresowane”, „przed wysłaniem”. Po „before” czas teraźniejszy, nigdy „will”: „before they are sent”. „To the server” — „to” przy kierunku. „Compress” — o plikach (potocznie „zip”) i fizycznie (ścisnąć); rzecz. „compression”.
to filter To remove unwanted substances from a liquid, gas, or information.	filtrować/przefiltrować	The water is filtered twice before it reaches our homes. Woda jest dwukrotnie filtrowana, zanim dotrze do naszych domów.
Strona bierna „is filtered” — po polsku „jest filtrowana” lub „filtruje się”. „Reach” z dopełnieniem bez przyimka: „reaches our homes” (nie „arrives to”). Po „before” czas teraźniejszy, po polsku „zanim dotrze”. „Twice” = dwa razy, dwukrotnie (jak „once” = raz); od trzech: „three times”. „Filter” to też rzecz. = filtr.
to overheat To become too hot, especially a machine or an engine.	przegrzewać się/przegrzać się	The laptop shuts down automatically if the battery overheats. Laptop wyłącza się automatycznie, jeśli bateria się przegrzeje.
Zerowy okres warunkowy: „if” + Present Simple, Present Simple — ogólna zasada działania. „Overheat” i „shut down” bez „się”: „the battery overheats”, „the laptop shuts down” — po polsku oba z „się”. Przedrostek „over-” = za bardzo, nadmiernie: „overheat”, „overload”, „oversleep”. „Shut down” = wyłączyć się (komputer).
to malfunctionformal To stop working correctly, used about machines and systems. Synonimy: to fail	działać wadliwie, zawodzić/zawieść	The probe's cameras malfunctioned shortly after the launch. Kamery sondy zaczęły szwankować wkrótce po starcie.
Dopełniacz saksoński także przy maszynach i urządzeniach: „the probe's cameras”; po polsku dopełniacz „kamery sondy”. „Shortly after” = wkrótce po (czymś); „shortly” nie znaczy „krótko”. Past Simple „malfunctioned” — regularny. Przedrostek „mal-” = źle, wadliwie: „malfunction”, „malnutrition”. „Launch” = start (rakiety), premiera (produktu).
to degradeformal To slowly break down or become worse in quality.	rozkładać się/rozłożyć się, degradować się	Plastic degrades very slowly, so it stays in the ocean for centuries. Plastik rozkłada się bardzo powoli, więc pozostaje w oceanie przez stulecia.
„Degrade” bez „się”: „plastic degrades” — po polsku „rozkłada się”. „For” + okres = przez: „for centuries” = przez stulecia. „So” = więc, wprowadza skutek. „Stay” = pozostawać, bez „się”. „Plastic” jest niepoliczalne, bez przedimka. Rzecz. „degradation”; „biodegradable” = ulegający biodegradacji.
to leak To let liquid or gas escape through a hole by accident.	przeciekać, ulatniać się	If the pipe leaks, the gas detector sets off an alarm. Jeśli rura przecieka, czujnik gazu uruchamia alarm.
Zerowy okres warunkowy: „if” + Present Simple, Present Simple — ogólna reguła. Phrasal verb „set off” = uruchomić, wywołać (alarm); „set – set – set”. „Leak” o cieczy i gazie: „the pipe leaks”, „the gas is leaking”; także o informacjach: „the data was leaked” = dane wyciekły. Złożenie „gas detector” — „gas” w roli przym.
to erodeformal To slowly wear away land or material, usually by water or wind.	erodować, niszczyć/zniszczyć (przez erozję)	The coastline is being eroded by rising sea levels. Linia brzegowa jest niszczona przez podnoszący się poziom mórz.
Strona bierna ciągła ze sprawcą: „is being eroded by” = jest (właśnie) niszczona przez. Imiesłów czynny jako przym.: „rising sea levels” = podnoszący się poziom mórz — po polsku imiesłów z „się”. „Sea levels” w l.mn., po polsku l.poj. Rzecz. „erosion” = erozja; „coastline” = linia brzegowa, wybrzeże.
to contaminateformal To make something dirty or dangerous by adding harmful substances. Synonimy: to pollute	skażać/skazić, zanieczyszczać/zanieczyścić	The river was contaminated by chemicals from a nearby factory. Rzeka została skażona chemikaliami z pobliskiej fabryki.
Strona bierna ze sprawcą: „was contaminated by” — po polsku narzędnik „chemikaliami”. „Chemicals” to rzecz. w l.mn. = chemikalia, substancje chemiczne (nie przym.). „Nearby” jako przym. przed rzecz.: „a nearby factory” = pobliska; jako przysłówek = w pobliżu. „Contaminate” = skazić (poważniej niż „pollute”); rzecz. „contamination”.
to recycle To treat used materials so that they can be used again.	poddawać/poddać recyklingowi, przetwarzać/przetworzyć	Glass can be recycled again and again without losing quality. Szkło można poddawać recyklingowi wielokrotnie bez utraty jakości.
Strona bierna z modalnym: „can be recycled” = można poddać recyklingowi. „Again and again” = wielokrotnie, raz za razem. „Without” + „-ing”: „without losing” (nigdy „without to lose”) — po polsku rzecz. „bez utraty”. „Glass” i „quality” niepoliczalne, bez przedimków. Przedrostek „re-” = ponownie: „recycle”, „reuse”, „rebuild”.
to insulate To cover something so that heat, sound, or electricity cannot pass through.	izolować/zaizolować	The cables are insulated with plastic to prevent electric shocks. Kable są izolowane plastikiem, żeby zapobiec porażeniu prądem.
Strona bierna stanu „are insulated with” — „with” wskazuje materiał. Bezokolicznik celu „to prevent” = żeby zapobiec; „prevent” z dopełnieniem bez przyimka. Nie mylić: „insulate” = izolować (cieplnie, elektrycznie), „isolate” = izolować kogoś, odosobnić; podobnie „insulation” vs „isolation”. „Electric shock” = porażenie prądem.
to emitformal To send out gas, heat, light, or sound into the air.	emitować, wydzielać/wydzielić	The engine emits far less carbon dioxide than older models. Silnik emituje o wiele mniej dwutlenku węgla niż starsze modele.
„Far less” + niepoliczalny = o wiele mniej: „far less carbon dioxide”; z policzalnymi „far fewer”. „Than older models” — stopień wyższy „older”. Podwojone „t” w formach: „emitted”, „emitting” (akcent na ostatniej sylabie). Rzecz. „emission” = emisja; „emit” — także światło, dźwięk, ciepło.
to upgrade To improve a machine or program by adding newer, better parts. Synonimy: to improve	unowocześniać/unowocześnić, ulepszać/ulepszyć	The system needs to be upgraded before it can run the new software. System trzeba unowocześnić, zanim będzie mógł uruchomić nowe oprogramowanie.
„Need to be” + imiesłów = trzeba (coś zrobić): „needs to be upgraded” — po polsku bezosobowe „trzeba”. Po „before” bez „will”: „before it can run” — po polsku „zanim będzie mógł”. „Run” tu = uruchamiać, obsługiwać (program), nie biegać. „Software” niepoliczalne. „Upgrade” to też rzecz.: „an upgrade” = nowsza wersja; „update” = aktualizacja.
to automate To make a machine or computer do a job instead of people.	automatyzować/zautomatyzować	Many factories have automated the tasks that workers used to do by hand. Wiele fabryk zautomatyzowało zadania, które robotnicy kiedyś wykonywali ręcznie.
Present Perfect „have automated” — zmiana ze skutkiem obecnie; po polsku cz. przeszły. „Used to” + bezokolicznik = dawniej (już nie): „workers used to do” = kiedyś wykonywali; nie mylić z „be used to” (być przyzwyczajonym). „By hand” = ręcznie, bez przedimka. „Many factories” + czasownik w l.mn. „have”; „automation” = automatyzacja.
to activate To make a machine or system start working. Synonimy: to start,to turn on	aktywować, uruchamiać/uruchomić	The alarm is activated automatically when the sensor detects smoke. Alarm uruchamia się automatycznie, gdy czujnik wykryje dym.
Strona bierna „is activated” — po polsku „uruchamia się” lub „jest uruchamiany”. Po „when” czas teraźniejszy dla ogólnej zasady: „when the sensor detects” — końcówka „-s”; po polsku „wykryje” (cz. przyszły dokonany). „Smoke” niepoliczalne. Przeciwieństwo: „deactivate”; „activate” — nie „aktywizować” (to o ludziach).
to collide To hit something or someone with great force while moving. Synonimy: to crash,to hit	zderzać się/zderzyć się	Scientists believe a huge asteroid collided with the Earth millions of years ago. Naukowcy sądzą, że ogromna asteroida zderzyła się z Ziemią miliony lat temu.
„Collide with” = zderzyć się z — po angielsku bez „się”, z przyimkiem „with”. Po „believe” pominięty spójnik „that”: „believe (that) a huge asteroid collided”. Past Simple „collided” z „ago”: „millions of years ago” — „ago” na końcu. Rzecz. „collision” = zderzenie, kolizja. „The Earth” z „the”.
toxic Poisonous and dangerous to people, animals, or the environment. Synonimy: poisonous	toksyczny, trujący	The fumes from the fire were highly toxic, so the area was evacuated. Dym z pożaru był silnie toksyczny, więc ewakuowano okolicę.
„Highly” wzmacnia formalne przym.: „highly toxic”, „highly dangerous”, „highly unlikely” — w stylu naukowym częściej niż „very”. Strona bierna „was evacuated” — po polsku bezosobowo „ewakuowano”. „Fumes” prawie zawsze w l.mn. = opary, dym, spaliny; po polsku często l.poj. „dym”. „The area” = teren, okolica.
flammable Able to catch fire easily and burn quickly.	łatwopalny	Hydrogen is highly flammable, so it must be stored with great care. Wodór jest wysoce łatwopalny, dlatego trzeba go przechowywać z wielką ostrożnością.
Pułapka: „flammable” i „inflammable” znaczą to samo (łatwopalny) — „in-” tu nie jest przeczeniem; niepalny to „non-flammable”. Strona bierna z modalnym: „must be stored” = trzeba przechowywać; „must” + „be” + imiesłów. „With great care” = z wielką ostrożnością; „care” niepoliczalne. „So” = więc, dlatego.
rechargeable Able to be filled with electricity and used again.	wielokrotnego ładowania, akumulatorowy	The kit comes with rechargeable batteries that charge in under an hour. Zestaw jest dostarczany z akumulatorkami, które ładują się w niecałą godzinę.
Przyrostek „-able” = dający się …: „rechargeable”, „renewable”, „portable”; przedrostek „re-” = ponownie. W zdaniu względnym „that charge” czasownik bez „się” — po polsku „ładują się”. „In under an hour” = w niecałą godzinę; „an hour” — „an”, bo „h” jest nieme. „Come with” = być sprzedawanym z, zawierać w zestawie.
automatic Working by itself without a person controlling it.	automatyczny	The doors are automatic, so they open as soon as you approach. Drzwi są automatyczne, więc otwierają się, gdy tylko podejdziesz.
Po „as soon as” czas teraźniejszy, nie przyszły: „as soon as you approach” — po polsku „gdy tylko podejdziesz” (cz. przyszły). „Open” bez „się”: „they open” — po polsku „otwierają się”. „Approach” z dopełnieniem bez przyimka lub bez dopełnienia; nie „approach to”. „Doors” w l.mn. — „door” jest policzalne; „automatically” — przysłówek.
artificial Made by people rather than existing naturally. Synonimy: man-made,synthetic	sztuczny	The researchers grew artificial skin that heals like real tissue. Badacze wyhodowali sztuczną skórę, która goi się jak prawdziwa tkanka.
„Grew” — Past Simple nieregularny od „grow” (grow – grew – grown); tu przechodni = wyhodować. Zdanie względne „that heals” — czasownik z „-s”, bez „się” (po polsku „goi się”). „Like” + rzecz. = jak (porównanie): „like real tissue”. „Tissue” = tkanka, ale też chusteczka higieniczna. „Artificial intelligence” = sztuczna inteligencja.
experimentalformal Still being tested and not yet proved to work.	eksperymentalny	The treatment is still experimental and has not been approved for general use. Terapia jest wciąż eksperymentalna i nie została zatwierdzona do powszechnego użytku.
„Still” po „be”: „is still experimental”. Present Perfect w stronie biernej z przeczeniem: „has not been approved” = nie została zatwierdzona (dotąd). „For general use” bez przedimka — zwrot stały; „use” jako rzecz. wymawiane /juːs/, jako czasownik /juːz/. „Treatment” = leczenie, terapia (nie „traktowanie” w tym kontekście).
self-driving Able to drive itself without a human driver, using computers.	autonomiczny, samojezdny	Self-driving cars must react faster than any human driver. Samochody autonomiczne muszą reagować szybciej niż jakikolwiek kierowca.
Przedrostek „self-” = samo-, auto-: „self-driving”, „self-service”, „self-cleaning”. Stopień wyższy przysłówka: „faster than” (nie „more fast”). „Any” w zdaniu twierdzącym = jakikolwiek, każdy: „any human driver”. „Must” + bezokolicznik bez „to”. „React” bez „się”; po polsku termin to „samochód autonomiczny”.
biodegradable Able to decay naturally without damaging the environment.	biodegradowalny, ulegający biodegradacji	The company has replaced plastic bags with biodegradable ones made from plants. Firma zastąpiła plastikowe torby biodegradowalnymi, wytwarzanymi z roślin.
„Replace A with B” = zastąpić A czymś B — przyimek „with” (nie „for”; „by” tylko w stronie biernej: „A was replaced by B”). „Ones” zastępuje rzecz. w l.mn.: „biodegradable ones” = biodegradowalne (torby). „Made from” = wytwarzany z (przetworzonego materiału). Present Perfect „has replaced” — skutek trwa.
resistant Not damaged or affected by something. Synonimy: strong,tough	odporny	The new coating makes the metal resistant to rust and extreme heat. Nowa powłoka sprawia, że metal jest odporny na rdzę i wysokie temperatury.
„Resistant to” — po angielsku „to”, po polsku „odporny na”. „Make” + dopełnienie + przym. = sprawiać, że coś jest jakieś: „makes the metal resistant” — po polsku zdanie z „że”. „Rust” niepoliczalne = rdza. „Coating” = powłoka, warstwa; „extreme heat” = bardzo wysoka temperatura. Rzecz. „resistance” = opór, odporność.
microscopic So small that it can only be seen with a microscope. Synonimy: tiny	mikroskopijny	The device removes microscopic particles that ordinary equipment cannot catch. Urządzenie usuwa mikroskopijne cząstki, których zwykły sprzęt nie jest w stanie wychwycić.
W zdaniu względnym nie powtarza się dopełnienia na końcu: „that ordinary equipment cannot catch”, bez „them”. „Cannot” pisze się łącznie (skrót „can't”). „Equipment” niepoliczalne, czasownik w l.poj. Fałszywy przyjaciel: „ordinary” = zwykły, nie „ordynarny”. „Microscopic” /ˌmaɪkrəˈskɒpɪk/ — akcent na „-sco-”.
interactive Allowing people and computers to communicate and react to each other.	interaktywny	The museum has interactive screens where visitors can try the experiments themselves. Muzeum ma interaktywne ekrany, na których zwiedzający mogą sami wypróbować eksperymenty.
„Where” wprowadza zdanie względne miejsca: „screens where visitors can…” — po polsku „na których”. „Themselves” na końcu zdania = sami (podkreślenie), nie zaimek zwrotny. „Try” tu = wypróbować; „try to do” = próbować coś zrobić. „Visitors” = zwiedzający, goście; „the museum has” — „have” = mieć, posiadać.
remotely From far away, without being physically present.	zdalnie	Engineers can control the robot remotely from the other side of the world. Inżynierowie mogą sterować robotem zdalnie z drugiego końca świata.
Przysłówek sposobu po dopełnieniu: „control the robot remotely”, nie „control remotely the robot”. „Control” tu = sterować (nie „sprawdzać” — to „check”); po polsku narzędnik „robotem”. „From the other side of the world” = z drugiego końca świata. W przeczeniach „remotely” = ani trochę: „not remotely interested”. „Remote control” = pilot.
manually Done with the hands rather than by a machine.	ręcznie	If the system fails, the doors can be opened manually. Jeśli system zawiedzie, drzwi można otworzyć ręcznie.
Zerowy okres warunkowy ze stroną bierną i modalnym: „can be opened” = można otworzyć; po „if” czas teraźniejszy, po polsku „zawiedzie” (cz. przyszły). Przysłówek na „-ly” na końcu zdania: „opened manually”. „Fail” = zawieść, przestać działać (o systemie); o egzaminie = oblać. „Manual” = ręczny (przym.) lub instrukcja obsługi (rzecz.).
instantly Immediately, without any delay. Synonimy: immediately	natychmiast, błyskawicznie	The results are shared instantly with laboratories all over the world. Wyniki są natychmiast udostępniane laboratoriom na całym świecie.
Strona bierna „are shared” — po polsku „są udostępniane” lub „udostępnia się”; przysłówek po imiesłowie: „shared instantly”. „Share with” = dzielić się z, udostępniać (komuś) — po angielsku „with”, po polsku celownik. „All over the world” = na całym świecie. „Instant” = natychmiastowy; „instant coffee” = kawa rozpuszczalna.
in real time Happening or shown immediately, as events take place.	w czasie rzeczywistym	The app shows you the position of every bus in real time. Aplikacja pokazuje ci położenie każdego autobusu w czasie rzeczywistym.
Zwrot stały bez przedimka: „in real time” (nie „in the real time”). Dwa dopełnienia bez przyimka: „shows you the position” = pokazuje ci położenie — osoba przed rzeczą; po polsku celownik „ci”. „Every” + l.poj.: „every bus”; po polsku „każdego autobusu”. Jako przym. z łącznikami: „real-time data”.
up to date Including the newest information or the most recent improvements.	aktualny	Keep your software up to date to protect your data from attacks. Aktualizuj oprogramowanie na bieżąco, żeby chronić swoje dane przed atakami.
„Keep” + dopełnienie + przym. = utrzymywać coś w jakimś stanie: „keep your software up to date” = dbać, żeby było aktualne. Bez łączników po czasowniku („keep it up to date”), z łącznikami przed rzecz. („up-to-date software”). „Protect from” = chronić przed. Fałszywy przyjaciel: „data” = dane (nie data = „date”); po angielsku formalnie l.mn., po polsku zawsze l.mn.
step by step Doing one thing after another in a careful order.	krok po kroku	The manual explains step by step how to install the equipment. Instrukcja wyjaśnia krok po kroku, jak zainstalować sprzęt.
Zwrot stały bez przedimków: „step by step” — jak „day by day”, „little by little”, „one by one”. „How to” + bezokolicznik = jak (coś zrobić): „how to install” — bez podmiotu i bez „should”. „Equipment” niepoliczalne. „Manual” jako rzecz. = instrukcja obsługi, podręcznik. „Explain” bez dopełnienia osobowego lub z „to”: „explain to me”, nie „explain me”.
proof Facts or information that show something is definitely true. Synonimy: evidence,confirmation	dowód	There is still no scientific proof that the treatment actually works. Wciąż nie ma naukowego dowodu na to, że ta terapia naprawdę działa.
„There is no” + rzecz. = nie ma (czegoś) — jedno przeczenie, czasownik twierdzący; po polsku „nie ma”. „Proof” tu niepoliczalne (jak „evidence”): „no proof”, nie „a proof”; „proof that” + zdanie — po polsku „dowód na to, że”. Fałszywy przyjaciel: „actually” = naprawdę, faktycznie, nie „aktualnie” (= currently). „Prove” = udowodnić (czasownik).
assumption Something you accept as true without proof, often as a starting point. Synonimy: belief,supposition	założenie	The model is based on the assumption that temperatures will keep rising. Model opiera się na założeniu, że temperatury będą nadal rosły.
„Be based on” = opierać się na — bez „się”, z „on”. „The assumption that” + zdanie — „that” obowiązkowe po rzecz. (po polsku „założeniu, że”). „Keep” + „-ing” = nadal coś robić: „keep rising” = nadal rosnąć; tu z „will”, bo to prognoza w zdaniu z „that”, nie po „if”. „Assume” = zakładać, przypuszczać.
to undertakeformal To start and carry out a piece of work, especially something large or difficult. Synonimy: to carry out,to take on	podejmować się/podjąć się, przeprowadzać/przeprowadzić	The university will undertake a three-year study of the coastline. Uniwersytet przeprowadzi trzyletnie badanie linii brzegowej.
„Will” + bezokolicznik bez „to” = zapowiedź, decyzja: „will undertake”. Przym. złożony z liczebnikiem w l.poj. i łącznikami: „a three-year study” — nie „three years study”; po polsku „trzyletnie”. „A study of” — „of”; „study” = badanie (policzalne), ale „research” — niepoliczalne. „Undertake – undertook – undertaken”; formalne, w mowie „carry out”.
to double-check To check something a second time to make sure it is correct. Synonimy: to recheck,to make sure	sprawdzać/sprawdzić jeszcze raz, upewniać się/upewnić się	Please double-check the figures before we send the report to the journal. Proszę jeszcze raz sprawdzić te liczby, zanim wyślemy raport do czasopisma.
„Please” + tryb rozkazujący = uprzejma prośba; po polsku „proszę” + bezokolicznik. Po „before” czas teraźniejszy: „before we send”, po polsku „zanim wyślemy”. „Figures” = liczby, dane liczbowe (nie „figury”). „Journal” = czasopismo naukowe (nie „żurnal”, nie „dziennik” jako gazeta). Czasownik z łącznikiem: „double-check”; „check” = sprawdzać (nie „control”).
to reveal To make known something that was secret or not known before. Synonimy: to show,to uncover	ujawniać/ujawnić, wykazywać/wykazać	The study revealed a strong link between sleep and memory. Badanie wykazało silny związek między snem a pamięcią.
Past Simple „revealed” — o konkretnym, zakończonym badaniu; po polsku „wykazało”. „A link between X and Y” = związek między X a Y — „between … and”, po polsku „między … a”. „Study” = badanie (policzalne); „the study” — konkretne, wspomniane wcześniej. „Reveal that…” = ujawnić, że. „Sleep” i „memory” bez przedimka — uogólnienie, jak w polskim „sen i pamięć”.
to inspect To look at something carefully to check that it is correct or safe. Synonimy: to examine,to check	sprawdzać/sprawdzić, kontrolować/skontrolować	Engineers inspected every part of the machine before the test began. Inżynierowie sprawdzili każdą część maszyny, zanim rozpoczął się test.
Past Simple w obu zdaniach: „inspected”, „began” (begin – began – begun). „Every part” + l.poj.; po polsku „każdą część”. „Begin” bez „się” — po polsku „rozpoczął się”. „Inspect” = dokładnie obejrzeć, skontrolować; „inspection” = kontrola, przegląd. „Before” + zdanie z czasownikiem lub + rzecz. („before the test”).
to track To follow and record the progress or movement of something over time. Synonimy: to follow,to monitor	śledzić, monitorować	The app tracks how many hours each participant sleeps every night. Aplikacja śledzi, ile godzin każdy uczestnik śpi każdej nocy.
Pytanie zależne „how many hours each participant sleeps” — szyk twierdzący, bez „does”; „how many” z policzalnym „hours”. „Each participant sleeps” — „each” + l.poj., czasownik z „-s”. „Every night” bez przyimka. „Track” = śledzić (ruch, postępy); „tracker” = urządzenie śledzące; rzecz. „track” = ścieżka, tor, utwór muzyczny.
input Information that is put into a computer or system to be processed.	dane wejściowe	The quality of the results depends on the input the computer receives. Jakość wyników zależy od danych wejściowych, które otrzymuje komputer.
„Depend on” = zależeć od — „on”, nie „from”. Zdanie względne bez zaimka: „the input (that) the computer receives”. „Input” niepoliczalne, w l.poj. — po polsku „dane wejściowe” w l.mn.; przeciwieństwo „output” = dane wyjściowe, wynik. „The quality of” — z „of”. „Receive” = otrzymywać (pisownia „ei”).
natural selection The process by which living things that suit their environment survive and pass on their genes.	dobór naturalny	Through natural selection, only the animals best suited to their environment survive. W drodze doboru naturalnego przetrwają tylko zwierzęta najlepiej przystosowane do swojego środowiska.
„Through” = poprzez, w drodze (czegoś). Imiesłów po rzecz. skraca zdanie względne: „the animals (that are) best suited to” = najlepiej przystosowane do — „suited to” z „to”. „Only” przed tym, co ogranicza: „only the animals … survive”. Present Simple „survive” — ogólne prawo; po polsku często „przetrwają”. Po polsku termin to „dobór naturalny”, nie „selekcja”.
greenhouse effect The warming of the Earth caused by gases that trap heat in the atmosphere.	efekt cieplarniany	The greenhouse effect keeps the planet warm, but too much of it is dangerous. Efekt cieplarniany utrzymuje ciepło na planecie, ale jego nadmiar jest niebezpieczny.
„Keep” + dopełnienie + przym. = utrzymywać coś w jakimś stanie: „keeps the planet warm” = utrzymuje ciepło planety. „Too much of it” = jego nadmiar, za dużo tego — „too much” z niepoliczalnym lub zaimkiem „it”; z policzalnymi „too many”. „The greenhouse effect” z „the” — zjawisko jedyne w swoim rodzaju. „Greenhouse” = szklarnia.
eco-friendly Not harmful to the environment. Synonimy: green,environmentally friendly	ekologiczny, przyjazny dla środowiska	The company switched to eco-friendly packaging made from recycled paper. Firma przeszła na ekologiczne opakowania z papieru z recyklingu.
„Switch to” = przejść na, przestawić się na — z „to”. Imiesłów bierny po rzecz. skraca zdanie względne: „packaging (that is) made from recycled paper”. „Packaging” niepoliczalne = opakowania (po polsku l.mn.); „package” = paczka. Przym. złożony z łącznikiem: „eco-friendly”; „-friendly” = przyjazny dla. „Recycled paper” = papier z recyklingu.
approximate Almost correct or exact, but not completely. Synonimy: rough,estimated	przybliżony	These figures are only approximate, so the real total may be higher. Te liczby są tylko przybliżone, więc rzeczywista suma może być wyższa.
„Only” przed tym, co ogranicza: „only approximate” = tylko przybliżone. Modalny prawdopodobieństwa „may” = może (być), przypuszczenie: „may be higher” — nie mylić z „can” (umiejętność, możliwość ogólna). Przym. „approximate” /əˈprɒksɪmət/; czasownik „approximate” /-meɪt/; przysł. „approximately” = około. „Figures” = liczby, dane liczbowe.
on standby Ready to be used immediately if needed.	w gotowości, w trybie czuwania	The backup generator is always on standby in case the power fails. Generator awaryjny jest zawsze w gotowości na wypadek awarii zasilania.
„In case” + Present Simple = na wypadek, gdyby: „in case the power fails” — nie mylić z „if” (jeśli); po polsku rzecz. „na wypadek awarii”. „On standby” z „on”, jak „on duty” (na służbie); o urządzeniach też „w trybie czuwania”. „Power” tu = zasilanie, prąd; „power failure” = awaria zasilania. „Backup” = zapasowy, awaryjny.
backup A copy of computer data that you keep in case the original is lost. Synonimy: copy	kopia zapasowa, backup	Always keep a backup of your files in case the computer crashes. Zawsze trzymaj kopię zapasową swoich plików na wypadek awarii komputera.
Tryb rozkazujący z „always” na początku: „Always keep” — przysłówek częstotliwości przed czasownikiem. „In case” + Present Simple = na wypadek, gdyby: „in case the computer crashes” — po polsku rzecz. „awarii”. „Crash” bez „się” = paść, zawiesić się. „Backup” jako rzecz. łącznie; jako phrasal verb rozdzielnie: „back up your files” = zrób kopię zapasową. Po polsku też „backup”.
facial recognition Technology that identifies a person by analysing the features of their face.	rozpoznawanie twarzy	Many phones now use facial recognition instead of a password to unlock. Wiele telefonów używa dziś rozpoznawania twarzy zamiast hasła do odblokowania.
„Instead of” + rzecz. = zamiast: „instead of a password”. Bezokolicznik celu „to unlock” = żeby odblokować, do odblokowania. „Facial” — przym. od „face”: po angielsku przym. + rzecz., po polsku dopełniacz „rozpoznawanie twarzy”. „Now” = dziś, obecnie (nie tylko „teraz”). „Many phones use” — l.mn., bez przedimka; „recognition” niepoliczalne.
handheld Small enough to be held and used in one hand. Synonimy: portable	ręczny, podręczny	The nurses use a handheld scanner to read each patient's wristband. Pielęgniarki używają ręcznego skanera do odczytywania opasek pacjentów.
Przym. złożony „handheld” (= trzymany w ręku) przed rzecz.: „a handheld scanner”. Bezokolicznik celu „to read” = do odczytywania, żeby odczytać — po polsku często rzecz. odczasownikowy. Dopełniacz saksoński „each patient's wristband” — po polsku „opaska pacjenta”; „each” + l.poj. „Use” + dopełnienie + „to” + bezokolicznik = używać czegoś do.
firewall A system that stops people from getting into a computer network without permission.	zapora sieciowa, firewall	The firewall blocked several attempts to access the company's servers. Zapora sieciowa zablokowała kilka prób dostępu do serwerów firmy.
Past Simple „blocked” — konkretne zdarzenie. „Attempt to” + bezokolicznik = próba (zrobienia czegoś): „attempts to access” — po polsku rzecz. „próby dostępu”. „Access” tu czasownik z dopełnieniem bez przyimka: „access the servers”; jako rzecz. „access to”. „Several” = kilka. Dopełniacz saksoński przy firmie: „the company's servers”. Po polsku też „firewall”.
solar Connected with the Sun or using energy from the Sun.	słoneczny	Solar power now provides a fifth of the town's electricity. Energia słoneczna zapewnia dziś jedną piątą prądu w miasteczku.
Ułamki: „a fifth” = jedna piąta („one fifth”); licznik + liczebnik porządkowy: „two fifths”, „a third”, „a quarter” (nie „a fourth” w bryt.). „A fifth of the town's electricity” — „of” + dopełniacz saksoński przy miejscowości. „Solar power” niepoliczalne, bez przedimka; „solar” = słoneczny (energia), ale „sunny” = słoneczny (dzień). „Now” = dziś, obecnie.

English B2 — Science & Technology (for Polish Speakers) Official

Oceń ten zestaw

Lista słów — kliknij notatki gramatyczne, aby rozwinąć

Więcej zestawów do nauki angielskiego

English B2 — For Polish Speakers

English B2 — Business & Economy (for Polish Speakers)

English B1 — For Polish Speakers

English B1 — Work & Education (for Polish Speakers)

English B1 — Health & Lifestyle (for Polish Speakers)

English B1 — Media & Culture (for Polish Speakers)